Een zoon!

Wat Finndo vertelde over de vrouwen was eigenlijk shockerend. Waar was Oberon naar op zoek geweest? Omdat Finndo al eerder had gezegd dat Oberon hen nooit vertelde over het waarom van dingen die ze moesten doen, vroeg ik er niet verder naar. Maar het was vreemd. In plaats daarvan vroeg ik hem naar anti-Patroon. Tenslotte had hij eerder gezegd dat alle Patroonkennis uit zijn tijd kwam. Helaas wist hij daar niets over en raadde me aan om er eens met Dworkin of Suhuy over te spreken. Ja, natuurlijk, als ik ooit tijd had en als één van tweeën beschikbaar was.
Ik bedankte hem voor zijn tijd en aandacht en ging weer terug, in de eerste instantie op zoek naar onze vertrekken in het paleis. Maar het Patroon bleef trekken, ik had het gevoel dat het iets van me moest. Sterker nog, dat het vond dat ik het moest lopen. Ik probeerde me zo goed mogelijk te verzetten tegen de aandrang me om te draaien en er weer naar toe te gaan. Dus ik dwaalde wat rond in de gangen, mezelf iedere keer de rillingen bezorgend bij de aanblik van de beelden. Ik kwam uit in een hal, waar op de vloer Het Patroon te zien was. En het trok vreselijk aan me. Ik zette een stap naar achteren en botste zowat tegen iemand aan. Ik draaide me razendsnel om en stond oog in oog met een vrolijk kijkende Brand.
“Jij bent dus een kind van Amber,” concludeerde hij.
“Ja,” zei ik zonder me verder voor te stellen. “En jij bent Brand, hier met de intentie het Patroon te gaan lopen?”
“Inderdaad. Ik heb het nog niet eerder gelopen.”
Ik bekeek hem even. Inderdaad zag hij er een stuk jonger uit dan ik me herinnerde, hooguit een jaar of 18.
“Prima,” zei ik. “Succes ermee,” en wilde weglopen. Ik had geen zin om met welke versie van Brand dan ook te praten. Wellicht was dat niet zo handig van me, achteraf heb ik het idee dat ik het Patroon hiermee boos heb gemaakt. Oh, het kan zijn dat het Patroon de afbeeldingen stuurt van degenen die werkelijk iets te zeggen hebben, maar het zou beter moeten weten dan me uitgerekend met deze schaduw te confronteren.
“Wacht even,” zei hij en keek me met een valse blik aan. “Waarom wil je zo snel van me af?”
“Ik heb er geen behoefte aan hier langer te blijven.”
“Je hebt zeker een hekel aan mensen met rood haar?”
Er zijn er zeker een paar waar ik een hekel aan heb. Hij en zijn vrouw bijvoorbeeld. Maar er zijn ook roodharigen die ik mag. Dus mijn afschuw jegens hem had zeker niets te maken met de kleur van zijn haar.
“Ik ken je van later,” zei ik eerlijk, “en je bevalt me niet. Dus ik probeer inderdaad uit jouw buurt te komen.”
“Slechte ervaringen? Dat ligt dan volledig aan jou,” zei hij beslist.
Ach, zo kon je het ook brengen. Mijn stiefvader geprobeerd om te brengen, een bediende gedood, mijn ouderlijk huis opgeblazen, onze woning binnen gedrongen, mijn geliefde bevroren, een blokkade geplaatst bij mijn zoon, me gedwongen om de verbanning van Jasra teniet te doen, iets van me gestolen… ja, het lag allemaal aan mij.
“Uiteraard,” zei ik dus, geen zin hebbend om met hem een discussie aan te gaan.
“Dat ligt niet aan mij,” dramde hij door, blijkbaar niet tevreden met het antwoord.
Ik haalde mijn schouders op en wilde de hal uitlopen.
“Wacht!” riep hij.
Ik zuchtte en keerde me naar hem toe. Ik kon net zo goed afwachten wat hij te zeggen had. Maar hij was nog niet klaar met zijn gezeur.
“Het is dom van je om zoiets te zeggen tegen iemand die met zoveel Macht rondloopt,” zei hij autoritair. Ik trok me er niet veel van aan, dit klonk als iemand met een enorme ego. Macht? Waarschijnlijk van plan deze te verkrijgen. In zijn toekomst waren er een aantal ringen die hem daarbij zouden helpen, maar nu was er geen enkele ring te zien aan zijn vingers. Hij was niet meer dan een tijdelijke manifestatie van Patroon. Macht? Het mocht wat. Er zijn dingen die belangrijker zijn dan Macht.
“Weet je wat ik kan doen met jou!” riep hij dreigend. “Weet je hoe dom het is om niet naar me te luisteren!”
Ik keek hem met een neutrale blik aan en gaf geen antwoord. Dacht hij nu echt dat zijn dreigementen me het hoofd zouden doen buigen?
“Ik doe niets en zeg niets zonder reden. Ik ben een stuk slimmer en intelligenter dan mijn broers of zussen. Ik ben hier niet zonder reden!”
Ah, het zat er al jong in. Zou hij eigenlijk weten hoe dom het overkomt op een ander door te zeggen hoeveel slimmer hij is? Hoe arrogant dat klinkt? En zou hij werkelijk zo onnozel zijn dat hij niet wist dat zoiets als intelligentie niet echt te meten is?
“Goed,” zei ik toch maar. “Als je hier niet zonder reden bent, leg me dan maar uit waarom dat is. Dus wat heb je te zeggen?”
“Op het moment dat Amberieten Patroon lopen, gebeurt er iets. Het maakt een soort opname. Dat wordt vast gelegd door het Patroon.”
Ik vroeg me af waarom hij dit zei. Dit was iets dat volgens mij iedere Amberiet weet. Zelfs Finndo, van voor Brands tijd, had al een dergelijke opmerking gemaakt. Oud nieuws. Waarom liet het Patroon Brand aankomen met iets dat algemeen bekend was?
“Heb je daar nog iets aan toe te voegen dan?” vroeg ik dus.
Zij ogen schitterden.
“Oh ja. Een enkele keer besluit het Patroon om uit zichzelf iets van de opname te gebruiken om een belangrijke boodschap door te geven. Dan komen die personen tot leven op het moment hoe ze waren toen ze door het Patroon gingen. Uiteraard was ik één van de eersten die dat ontdekte. Mijn broers en zussen weten niets van Patroon.”
Zo jong nog en dan al zo arrogant. Wellicht had hij gelijk, zeker als ik dacht aan het feit dat hij blijkbaar ook door tijd reisde – dan is het niet moeilijk om iets als ‘eerste’ te ontdekken. Maar om zich er dan zo op voor te laten staan…
“Als je nu eens de boodschap doorgeeft,” zei ik ietwat ongeduldig – ik had geen idee hoeveel tijd ik inmiddels weer kwijt was, “dan kan ik verder.”
Zij ogen vernauwden zich iets.
“Het is belangrijk,” grijnsde hij. “Iets dat je absoluut moet weten.”
“Vertel maar.”
“Nee.”
Hij verdween.
Ik wist zeker iets belangrijks en essentieels gemist te hebben. Dat het Patroon bewust was wist ik, niet dat het blijkbaar ook wat… kinderachtig was.
Het Patroon bleef zwaar trekken toen ik verder zocht. Inmiddels probeerde ik Mandor zelf te vinden, daar dat met die kamer niet wilde lukken. Maar dat Patroon… Het was een beetje ergerlijk, het wilde gelopen worden door mij in mijn huidige toestand en ik wist dat het beter was om dat niet te doen.
Ik kwam het opnieuw tegen in een binnentuin, deze keer met veel grind, het geheel deed me denken aan een Japanse tuin. Het trok vreselijk aan me, onwillekeurig liep ik weer die richting uit. Plotseling stond mijn vader voor me, een jongere Julian dan ik nu ken.
Ik was verbaasd en tegelijkertijd verheugd, wie weet kwam ik deze keer iets essentieels te weten. Maar ik kwam nog veel meer bedrogen uit. Het Patroon moest wel een hekel aan me hebben, ik kon het niet anders verklaren.
Julian, gekleed in wit harnas en een zwaard aan de zijde, bekeek me koeltjes.
“Zo. Wie ben jij?” vroeg hij bars.
Ondanks de uiterst koele begroeting, deed ik mijn best te glimlachen.
“Het klinkt raar, maar ik ben je dochter.”
Hij lachte honend en schudde het hoofd.
“Mijn dochter zou er zo niet uitzien,” zei hij beslist.
Dat kwam hard aan. Viel ik hem dan zo tegen?
“Toch is het waar,” zei ik terwijl ik al wist dat het tevergeefs zou zijn.
“Je stinkt naar Chaosiet. Je bent zwanger, is dat kind soms ook van een Chaosiet?”
“Ja,” zei ik alleen.
“Hmm, ben je verkracht?”
“Nee.”
“Je bent vrijwillig met een Chaosiet gegaan?” Hij bekeek me opnieuw doordringend. “Jij kunt geen dochter van mij zijn, deze mag ik niet.”
“Er zullen dingen veranderen,” zei ik. “Ik ben echt jouw dochter, maar heb via mijn moeder een Chaosiet als grootvader. Ik leef samen met een Chaosiet, ik ben echter zelf een Amberiet.”
Hij trok zijn neus op.
“Ik geloof er niets van,” zei hij kort. “Je bent mijn dochter niet, je bent een verrader. Wat doe je hier! Maak dat je wegkomt!”
“Ik ben hier om het Patroon te onderzoeken,” zei ik rustiger dan ik me voelde. Hoewel dit slechts een schaduw was van Julian, liet deze een kant van hem zien waarvan ik eerder niet zo op de hoogte was. Dat hij een hekel heeft aan Chaosieten wist ik. Dat hij daardoor ook echt de schurft zou kunnen hebben aan mij, was nog niet echt bij me opgekomen. En het kwetste. Ik zette me er zo goed en kwaad als het ging er overheen en hield mezelf voor dat de echte Julian anders was. Tegenover mij dan.
“Jaja,” zei hij honend. “Ik weet niet van wie je er eentje bent, maar je kunt niet anders dan een verrader zijn. Je bent vast een experiment van Corwin, dat weet je natuurlijk zelf niet!”
“Dat ben ik niet,” zei ik zuchtend. “Je hoeft me niet te geloven, maar ik spreek de waarheid.”
Hij was heel even stil en keek me toen weer strak aan.
“Wat ik denk,” zei hij toen langzaam, “is dat het oorlog wordt. Dan rijg ik je persoonlijk aan mijn zwaard. Verder hoef ik hier niet langer staan luisteren naar jouw beledigingen.”
“Het zijn geen beledigingen,” zei ik zacht, met een prop in mijn keel. Het is niet leuk als je vader je mededeelt je dood te willen hebben, of hij die dingen nu beweert als schaduw of niet.
“Ik had een waarschuwing voor je,” zei hij toen. “Maar dat zal ook een leugen zijn, dus ik zal het je besparen.”
Met die woorden draaide hij zich om, liep langs de rand van het Patroon en was weg, mij in verwarring achter latend. Ik begon schoon genoeg te hebben van dit Patroon. Wat wilde het nu eigenlijk! Dat ik het liep? Daar leek het op. Maar intussen kreeg ik te maken met manifestaties die me tegen hielden. Die van Brand had dat overigens niet gedaan realiseerde ik me. Hij stond achter me en had me hooguit afgeleid van het Patroon. Benedict had me heel duidelijk verhinderd Patroon te gaan lopen. En Julian? Hij stond onverhoeds voor me en versperde op die manier de weg. Wat was er aan de hand? Terwijl ik op zoek ging naar Mandor mijmerde ik verder. Het tegenhouden leek toch het meest te maken te hebben met de zwangerschap, zowel Benedict als Julian hadden daar een opmerking over gemaakt. Ik dacht aan mijn vader. De brief aan hem was geschreven, het werd hoog tijd om deze ook bij hem af te geven.
Niet verder gestoord door Patroon kwam ik Mandor uiteindelijk tegen, hij bleek doelloos op een gang te zwerven. Hij was duidelijk opgelucht om me te ontmoeten en ik schrok van zijn aanblik, hij zag er wat verwaarloosd uit. Hij pakte me bij mijn schouders en keek me dringend aan.
“Zou je asjeblieft niet meer willen weggaan zonder mij? Ik loop je al vijf dagen te zoeken! Je Oma negeert me, ik kom niet naar buiten, alles wordt grijs en grauw zodra jij uit de buurt bent. Ik heb geprobeerd eten te conjuren. Dat lukte nauwelijks en het was niet te eten. En het drinken… het is uitsluitend water!”
Ik kuste hem en sloeg mijn armen om hem heen, mezelf vreselijk nalatig voelend. Vijf dagen! Wat moest hij zich rot voelen zonder eten en drinken! Zelf voelde ik me ook erg flauw, ik had het gevoel dat er voor mij zeker twee dagen voorbij waren.
“We gaan meteen ergens eten,” beloofde ik hem. “Heb je voorkeuren?”
“Kan me niets schelen,” zei hij. “Zelfs Burger King lijkt me aanlokkelijk op dit moment… hoewel, doe dat toch maar niet.”
Ik vroeg me af waar hij het over had terwijl ik de deuren opende naar Cardiff. Ook deze keer gingen we meteen het eerste eethuis binnen dat we zagen en Mandor bestelde zonder blikken of blozen alles wat op de kaart stond en twee flessen wijn. De ober aarzelde wat terwijl hij de bestelling opschreef en Mandor gaf hem met een geïrriteerde uitdrukking op zijn gezicht een goudstuk. Daarna werd de ober een stuk toeschietelijker en hadden we binnen een mum van tijd de flessen wijn op tafel staan en tussen ons in een mand gevuld met stokbrood en daarnaast een schaaltje met kruidenboter. Mandor smeerde haastig alle broodjes, verdeelde deze en begon te schrokken, het brood wegspoelend met enkele glazen wijn. Aangezien ik ook flink trek had, at en dronk ik aardig mee. Ik geloof dat de ober licht geschokt was toen hij aankwam met het voorgerecht, een terrine tomatensoep, en zag dat zowel het brood als de wijn al schoon op waren.
De soep smaakte heerlijk. Tegenover me streek Mandor af en toe over zijn maagstreek, ik vermoedde dat het snelle eten zijn maag wat van streek maakte.
Ergens temmidden van de hoofdgerechten was de ergste honger gestild en spraken we zo nu en dan. Hij legde nog eens uit dat alles vervaagde in het paleis zodra ik weg ging en dat er dan niets meer was wat hij kon doen. Uit wat hij vertelde maakte ik op dat hij Tir-na Nog’th dan ervoer zoals de meeste bezoekers, een spookachtig kasteel met alleen maar schimmen. Om bepaalde redenen kon hij Dulcimea wel goed kon ontwaren, maar ze leek hem niet te zien en te horen dan.
“Ik weet eigenlijk helemaal niet waar ik ben,” legde hij uit. “Ik heb getracht wat dingen uit te zoeken, ook iedere keer als we in de stad zijn, maar alles is hier anders. Ik weet niet wat dit alles betekent ten opzichte van Amber, van Chaos en van Schaduw. Ik herken het niveau niet, ik weet niet waar ik het moet plaatsen. Jij kunt hier weg door middel van Patroon – dat denk je – maar ik ga geen Patroon lopen.”
“Dat lijkt me zeer onverstandig,” knikte ik. “Er moet ook een andere manier zijn. Zou troeven vanuit een stad misschien werken?”
“Op een bepaalde manier wellicht. Het probleem is dat er hier zowel iets is met tijd als met plaats. Ik kan hier vandaan vertrekken en uitkomen waar ik al eens geweest ben, maar het is dan de vraag of dat de goede plaats en tijd is. Of dat ik dan ergens tussen een bepaalde tijd en plaats uitkomt en dan heb ik echt een probleem.”
“Dat is al eens gebeurd,” wist ik zeker. Ik dacht aan Lorrayne die niet wist waar ze was, tevens had ik het gevoel dat ik niet alleen over haar sprak. “Eigenlijk zou je iets als een focus moeten hebben. Ik heb een keer, een poos geleden, twee keer achter elkaar een Troef van jou gebruikt. Daar heb je me toen al de les over gelezen, dus dat hoef je nu niet nog eens te doen,” zei ik er haastig achteraan. Mandor keek me aan met een stoïcijnse uitdrukking op zijn gezicht.
“Toen ik de tweede keer door de Troef ging, leek de wereld uit elkaar te springen en leek ik ergens te zijn en niet te zijn. Toen werd er aan me getrokken en kwam ik uit in de Spiegelzaal van Amber.”
“Dat heb je verteld,” zei hij bedachtzaam. “En dat kan mogelijk een referentiekader zijn. Je bent jezelf er tegen gekomen, je hebt jezelf gewaarschuwd en je vertelde dat je, na wat zoeken een deur vond die naar Amber in jouw tijd leidde. Bovendien is de spiegelzaal gemaakt door Lorrayne. Weet je waarom?”
“Nee, geen idee. Misschien vanwege de mogelijke uitgangen?”
“Kan. Ik weet niet heel veel van spiegels, behalve dat ze weerspiegelen wat ze zien en energie weerspiegelen. Ik heb daarover nagedacht, misschien kun je de spiegels in die zaal zien als allemaal deuren. Als je dan echt kwijt bent, is het mogelijk een deur te openen naar je eigen werkelijkheid. Toen jij die tweede keer door dezelfde Troef stapte, was je waarschijnlijk inderdaad nergens, tussen Schaduwen. Ik weet nog niet waarom je naar die Spiegelzaal werd getrokken, misschien doordat je een nazaat bent van Lorrayne.”
Ik staarde hem aan. Had hij dat zomaar allemaal even allemaal op een rijtje gezet!
“Het lijkt erop dat die Spiegelzaal bepaalde dingen recht zet. Niet voor niets dat het in Amber is, dat is zeer stabiel. Die oom van je, Brand, heeft ook iets met spiegels.”
“Zijn vrouw dacht ik,” zei ik geërgerd, zoals steeds wanneer Brand ter sprake kwam.
“Jasra moet dat ergens vandaan hebben. Zij heeft inderdaad een enorme fascinatie voor spiegels. Ik heb me wel eens afgevraagd waarom. Er zou tevens een bepaald soort Macht in spiegels kunnen zitten, misschien was ze daarnaar op zoek.”
“We kunnen er eens met Dulcimea over praten,” zei ik peinzend. “Ze zei mensen te weten die verstand hebben van spiegels.”
“Dat zou wat zijn,” zei hij zuchtend. “Met mij praat ze niet, ze ziet me ook niet. En we moeten echt bij elkaar blijven vanaf nu.”

Tijd was en bleef raar. In Tir-na Nog’th sloegen we als het ware tijd over, hetzelfde gebeurde wanneer we in de stad waren. We hadden onze uitstapjes samen naar verschillende steden, namen ook eten mee naar het paleis, maar daar bleef het niet lang goed, na een dag of twee was alle smaak er al af. Maar het was beter dan niets.
Ergens in die tijd bracht ik opnieuw een bezoek aan de poel, deze keer in mijn eentje. Daar zocht ik naar mijn vader. Nu ik wist wat ik moest doen, was het minder moeilijk. Ik zag hem in de keuken van een blokhut bezig een maaltijd te bereiden. Ik kreeg de indruk dat hij wat neerslachtig was. Heel voorzichtig liet ik de brief vallen op het werkblad vlak naast hem. Gelukkig gebeurden er geen vreemde dingen, er knalde niets. Het duurde voor mij uren voordat hij de brief oppakte met een verwonderde uitdrukking op zijn gezicht. Met een zucht van opluchting liet ik de lijn los, dit stukje was goed gegaan.
Dulcimea hield niet van de stad. Ze ging er nooit alleen heen, een enkele keer vond ze het wel leuk om ons te vergezellen. Dan zag ze Mandor ook echt en praatte gewoon met hem – nou ja, voor zover het mogelijk was om met mijn Oma een gewoon gesprek te voeren. Ze had op mijn vraag over spiegels er een andere dame bijgehaald, die zich Morgana noemde. Bijna zwart haar, staalgrijze ogen, ongeveer van mijn lengte en vrij slank.
We maakten kennis en gingen met zijn vieren naar een stad die nog het meest weg had van Liverpool met koloniaal aandoende grote pakhuizen.
“Jij oriënteert je wel ontzettend op Britse steden,” zei Mandor grinnikend naast me toen we over de weg naar de stad liepen. Ik had een arm in de zijne gestoken en voelde me ontzettend log en zwaar – de zwangerschap was zeker al acht maanden gevorderd. Aan de blikken die Mandor me echter toewierp te zien vond hij me prachtig zo, dus ik maakte me niet al teveel zorgen over mijn uiterlijk. Tevens had ik het idee toch minder dik te zijn als bij Owen indertijd, waarschijnlijk zou dit kind wat kleiner zijn. In ieder geval liet hij vrijwel continu merken aanwezig te zijn, het leek een actief jochie te zijn.
Nadat we wat hadden rondgewandeld in de haven, gingen we de stad zelf in naar een duur en luxe restaurant, waar de obers bogen als knipmessen en vlogen voor de gasten.
Net als Dulcimea bestelde en at Morgana ook maar weinig. Wat dat betreft was ik erg blij dat Mandor erbij was, hij hield wel van uitgebreide maaltijden.
Tijdens het gesprek leerden we iets meer over zowel Dulcimea als Morgana. Beiden leken ze tegelijkertijd meerdere mensen te zijn, alsof ze verschillende levens leefden. Alsof zij een soort Schaduwen in zichzelf waren.
Morgana vertelde dat ze kennis had van een aantal werelden waar dingen gebeurden in omgekeerde volgorde. Schaduwen waar Amberieten dus nooit komen. Schaduwen waar gebeurtenissen verkeerd om plaats vinden. Zowel Mandor als ik vonden het moeilijk te bevatten, voor haar vrij normaal, iemand die zoiets heeft meegemaakt zal dat ervaren als ‘normaal’. Alsof er steeds weer dingen worden terug gedraaid en daardoor wat anders gebeurd. Tir-na Nog’th speelt daar een bepaalde rol in. Alsof er stukjes van een puzzel steeds weer op een andere manier worden gelegd. Behalve Tir-na Nog’th waren er meer plaatsen waar iets mee was, ze wist dat er een plek onder water was. Volgens haar waren er trouwens meer plekken onder water, maar dan anders. En dat er iets diep in de Aarde was. Ik vertelde dat er ook nog een dergelijke plaats was bij een vulkaan, wellicht daaronder.
“Wij denken dat het iets te maken heeft met elementen. Die in de grond als Aarde, dan heb je dus Water, Vuur en Lucht, de laatste is dus Tir-na Nog’th.”
“Werkt het ook zo?” vroeg Morgana.
“Nee, niet echt. Dat zijn eigenlijk gewoon de plaatsen waar het Patroon zich manifesteert. Dat in de Aarde is in feite plaatsbepalend, als je dat loopt, kun je uitkomen op de plaats die je wilt. Water heeft met personen te maken, met leven zogezegd. Je kunt uitkomen bij een bepaalde persoon. Tir-na Nog’th heeft te maken met een bepaalde gebeurtenis en tijd, tenminste dat was toen ik het liep. Je kunt ergens uitkomen op een bepaalde tijd. Dat van de vulkaan…” ik dacht even na hoe dat werkte en probeerde het te omschrijven. “Ik wilde ergens uitkomen, bij een bepaald belangrijk voorwerp en dat gebeurde.”
De twee dames keken neutraal, Mandor had een nadenkende uitdrukking op zijn gezicht.
“Ik denk dat het Vuurpatroon je laat bepalen naar welke gebeurtenis je wilt gaan,” zei hij.
Dat klonk inderdaad een stuk nauwkeuriger. Hij schonk ons tweeën opnieuw wijn in en schepte nog eens wat rijst met curry op mijn bord.
“Het kan,” zei hij terwijl hij zichzelf ook opschepte, “dat als je naar die ‘omgekeerde’ werelden reist en een enorme fout maakt, je dan in een loop blijft hangen. Wij zijn blijkbaar aan tijd gebonden. We gaan niet naar een wereld waar dingen andersom gebeuren, het lijkt me ook heel vervelend om daar uit te komen. Als daar als Amberiet of Chaosiet zou komen, kan er iets mis gaan in een hele serie gebeurtenissen. Of je kunt terug gaan naar je eigen verleden. Niet zo lang geleden is tijdreizen verboden, dat betekent dat het niet onmogelijk is geweest. Er is een ingreep geweest op zowel Patroon als Logrus dat versterkt heeft dat het niet meer kan. Er werd dus mee geklooid. Misschien dat je voorouder daardoor vast zit.”
Het was genoeg om me alweer schuldig te laten voelen. Niet lang geleden had Eric me nog gezegd dat de terugkeer van de Feniks mij te verwijten was.
“Als je gaat klooien met tijd, dan verpest dat je hele wereld, niets is dan meer zeker. Mijn vader vindt dat soort dingen ook interessant en klooit ermee.”
“Brand ook,” wist ik. “Misschien heeft je vader iets met Jasra gehad,” zei ik, hem recht aankijkend. Het gebeurde vaker dat we onderling een gesprek voerden alsof Dulcimea er helemaal niet bij was, blijkbaar had Morgana een zelfde soort effect.
Hij lachte honend.
“Gevaarlijk stelletje is dat dan. Een driehoek? Mijn vader, Jasra en Brand? Hoe kom je daarbij?”
“Ik weet niet of en in hoeverre Brand er mee te maken had. Het enige dat ik weet is dat jouw zusje vuurrood haar had. Ik dacht in eerste instantie aan Clarissa.”
“Daar hebben we het al eerder over gehad. En nu denk je ineens aan Brand als moeder? Dat lijkt me…”
“Aan Jasra,” onderbrak ik hem. “Die heeft dat ook. Bovendien was je zusje echt niet knap, Jasra is dat ook niet bepaald. Ik kan er compleet naast zitten natuurlijk.”
“Het zou best kunnen. Jasra is een heks, het enige dat ik van haar weet is dat ze plotseling op kwam duiken en beweerde dat ze uit Schaduw kwam. Ik denk echter niet dat ze een gewoon mens is en wie weet hoe oud ze al is.”
We aten vervolgens in stilzwijgen door, daarna werd alles afgeruimd en bestelden we koffie met gebak als nagerecht, Morgana en Dulcimea wensten alleen een kopje thee.
Tijdens de koffie spraken we verder over de Machten. Patroon was te zien als samengevoegde massa, Logrus als samengevoegde energie en Feniks vertegenwoordigde dan leven. Eigenlijk was het een beetje vreemd dat Feniks in één adem werd genoemd met Patroon en Logrus, terwijl Feniks in feite het wezen zelf is. Serpent en Eenhoorn worden gezien als vertegenwoordigers, maar waarvan is die Feniks nu precies een avatar? In ieder geval stond Feniks gelijk aan Leven. Morgana sprak over de vierde Macht, die van Mogelijkheden, vertegenwoordigt door Heiron. Eigenlijk was het een beetje vreemd bedacht ik, dat er niets bekend was over een soort initiatie voor – laten we zeggen Leven en Mogelijkheden. Van de laatste zou het misschien iets te maken hebben met spiegels, daar kon ik me iets bij voorstellen. Maar hoe zat dat dan met de initiatie voor Leven? Warrig geheel.
Ik vroeg me hardop af of iemand als Llewella zich misschien daarmee bezig hield in dat Rebma. Niemand die precies wist wat ze daar deed, wat haar aandacht daar vasthield. En in Rebma hadden ze zeker iets met spiegels.
“Heiron is een waterwezen,” voegde Morgana toe. “Dat kan er inderdaad mee te maken hebben.”
“In ieder geval hebben alle Schaduwen een element van alle vier die Machten,” zei Mandor. “Maar voor ons is het op dit moment van belang hoe het precies zit met Tir-na Nog’th. We kunnen hier niet altijd blijven, we horen hier niet. Onze zoon is thuis, hij kan niet zonder ons opgroeien.”
“Dat is voor ons anders,” zei Morgana. “We zijn gewoon waar we moeten zijn, ik kan daar niet echt een passend antwoord geven. Van hieruit kun je verschillende dingen tegelijk doen. Er is echter een risico dat het versplinterd raakt.”
“Je bedoelt Tir-na Nog’th?” vroeg ik. “Zoals de Oorspronkelijke Wereld die versplinterd raakte toen het Kristal fragmenteerde?”
“Niet helemaal zo,” zei ze aarzelend. “Ongeveer. Ik heb wel eens gehoord over een kristal.” Ze keek Dulcimea aan die wat afwezig glimlachte en knikte.
“Oberon heeft het er wel eens over gehad,” zei ze met haar zachte stem.
“Inderdaad,” zei Morgana. “Sommige werelden hadden zo’n kristalletje en hij vond ze gevaarlijk. Als hij dat vond verzamelde hij ze en borg het goed op. Ik weet ook dat er werelden zijn vernietigd waar zo’n stukje kristal werd gevonden.”
“Allemaal?” vroeg ik. Meteen toen ik het zei wist ik dat het niet klopte, die rode vlakte was gewoon intact gebleven voor zover ik wist.
“Ik heb de beschrijvingen van iemand die daar woonde,” zei ze nadenkend. “Het komt er op neer dat er verwarring begon op zo’n plek waar een kristalletje was gevonden, de plaats werd onbereikbaar en er klopten dingen niet meer, uiteindelijk was de hele wereld weg.”
Het klonk wat mij betreft nog het meest als een Schaduwstorm met zo’n kristalletje als bron.
“Inderdaad zijn niet alle werelden vernietigd,” zei ze. “Er zijn werelden waar al heel lang zo’n kristal gevonden is en wordt gehouden, soms in een schrijn bijvoorbeeld, waar nooit iets is gebeurd. Oberon heeft daar wel eens een kristal weg gehaald, maar die werelden bleven intact.”
Ik vertelde over Iolanthe die, ver voor ons bestaan, eens een ontmoeting had met Brand die op zoek was naar zo’n kristal. En dat sindsdien die hele cluster van werelden verdwenen was. Zou Brand dan meteen zo’n hele wereld vernietigen? Ik kon me dat bijna niet voorstellen, want wat had dat voor zin?

Toen we weer in ons tijdelijke onderkomen waren, onze vertrekken hadden een ietwat Indiaas karakter deze keer, spraken Mandor en ik door hoe we wat zaken zouden gaan aanpakken. Om te gaan zitten zooien met Machten waar we geen verstand van hadden was niet verstandig. Het was waarschijnlijk het beste als hij een speciale Troef zou maken van een plaats waarvan we wisten dat de tijd heel langzaam ging. Ten opzichte van Tir-na Nog’th zou het waarschijnlijk nog te snel zijn, maar dat leek de beste manier om ook daadwerkelijk op een plaats uit te komen en niet ergens tussen. De Keep of the Four Worlds wist ik als enige – ik kon hem moeilijk naar het Avalon van Eric sturen. Voordeel was dat Mandor de Keep ook kende, dat vergemakkelijkte het om daar een Troef van te maken. Een Troef die zou werken vanuit hier. Het was dan nog zeer de vraag of hij uit zou komen in de goede tijd, maar daar maakte hij zich niet zo heel druk over.
“Tenslotte is er die Spiegelzaal in Amber. Ik ga dan via die weg verder. Altijd beter dan ergens tussen Schaduwen te zweven. Ik red me wel.”
Hij naar Amber? Dat zou nog wel eens lastig kunnen gaan worden. Maar naar Rebma gaan was voor hem helemaal uitgesloten.

Ik heb geen idee hoe en wanneer de bevalling precies begon. Dat is zo raar, de hele aanvang ben ik kwijt. Terugdenkend vermoed ik dat de vliezen het eerst braken, daar dat verderop niet meer gebeurde en de baby ook niet met de vliezen om zich heen geboren werd. Het moest dus zijn gebeurd in mijn slaap – denk ik.
Het eerste wat ik me bewust herinner is dat ik in bed lag met regelmatig terugkerende weeën. Ik vroeg me af wat ik deed in bed, was dit onder invloed van Oma en Morgana? Deze ontwaarde ik verderop in de kamer. Wat deden ze hier? Wie had ze gewaarschuwd? Mandor zat op de rand van het bed. De uitdrukking op zijn gezicht was wat gespannen en tijdens iedere wee masseerde hij de onderkant van mijn rug, daar waar de pijn het hevigst was. De sfeer was verder redelijk ontspannen en ik liet de situatie maar zoals deze was. Hoeveel achter- achterkleindochters kunnen zeggen dat hun betovergrootmoeder hun kind geboren heeft zien worden? De aanwezigheid van deze twee rustige dames stoorde me in het geheel niet en ik lag toch wel lekker zo in bed.
Al met al leek het ietsje langer te duren dan bij Owen, toch had ik het idee dat het deze keer allemaal nog wat soepeler verliep. Toen ik merkte dat de ontsluitingsweeën overgingen in persweeën, waarschuwde ik de aanwezigen. De sfeer veranderde ogenblikkelijk, er werden doeken en kleertjes klaargelegd door Dulcimea en Morgana en ze probeerden Mandor naar buiten te praten. Hij liet zich echter niet wegsturen en ik liet nadrukkelijk weten dat ik hem erbij wilde hebben. De dames vonden het duidelijk geen pas geven, maar aangezien ik als kraamvrouw de regie in handen had, konden ze er niet veel tegen inbrengen. Ik liet mezelf overeind helpen en begon voorzichtig het kind naar buiten te persen bij iedere wee. Dulcimea zei bezorgd dat ik beter meer kracht kon zetten, zo ging het heel lang duren. Ik voelde echter dat het juist heel goed ging zo en twee weeën later gleed het kind al naar buiten. Mandor was de dames te snel af en pakte de baby aan. Ik zag dat hij zijn zoon heel snel aan een onderzoek onderwierp, toen lachte hij breed.
“Hij is perfect,” zei hij opgetogen. Hij legde de baby in mijn armen terwijl hij me een warme zoen gaf. Samen keken we naar onze tweede zoon.
“Precies Owen,” zei Mandor trots.
Ik was het niet met hem eens. Deze zoon was veel kleiner en tengerder. Net als Owen toen had dit kind ook een behoorlijke hoeveelheid zwart haar en een aantal trekken in het gezichtje kwamen ook overeen. Maar ik had niet verwacht dat deze baby een soort mini uitvoering van Mandor zou zijn. Afgezien van de haarkleur en de bouw, was dit exact Mandor zelfs. Het jochie keek met zijn babyblauwe ogen ons recht aan en lachte van oor tot oor. Owen had ook meteen na zijn geboorte gelachen, maar dat was veel voorzichtiger geweest.
“Ademt hij goed door?” vroeg Morgana bezorgd en kriebelde het kind onder een voetje. Het jochie slaakte een flinke kreet en keek verontwaardigd.
“Dat zit wel goed,” verzekerde Mandor haar met een grijns.
Dulcimea gaf een doek aan waar we het ventje in konden wikkelen, anders zou hij het koud krijgen, vreesde ze. Beide dames vonden het een prachtig jongetje en vertelden weer dat hij één van de weinige baby’s was hier ooit geboren. Ze koerden tegen hem en hij lachte vriendelijk naar ze.
De placenta werd kort daarna geboren en onderzocht door Morgana. Ze was uiterst tevreden.
“Ziet er goed uit,” zei ze. “Voorspoedige bevalling, kerngezond kind, vrijwel geen bloedverlies.”
Vervolgens sneed Mandor de navelstreng door, ik werd gewassen door de dames, het jongetje werd schoongepoetst door zijn vader en even later kreeg ik hem, aangekleed en wel aangereikt om hem zijn eerste voeding te geven. Ook dat ging weer perfect, het kind wist precies wat hij moest doen. Zelf was ik alweer vergeten hoe sterk zo’n kleine baby is, dus ik hapte even naar adem toen hij begon te zuigen. Het ietwat pijnlijke gevoel verdween gelukkig snel.

De komst van het kind was het begin van een hoop ellende. De eerste paar uur ging goed, de baby was wakker en alert, de dames vertrokken en Mandor en ik dronken een naar bijna niets smakend glas wijn op de geboorte. Uiteindelijk viel het kind in slaap en legden we hem in het prachtige wiegje dat voor hem opgemaakt was. Mandor kwam naast me liggen, nam me in zijn armen en we praatten nog even na over de voorbije uren.
“Ontzettend jammer dat Owen er niet bij is,” zei Mandor. “Ik mis hem.”
“Ik ook. Maar ik zie geen enkele manier om hem hier naartoe te halen. Zoals ik jou naar me toe heb gehaald… hij overleeft dat niet.”
“Hij kan beter blijven waar hij nu is,” beaamde hij. “Zelf ben ik toch erg bij dat ik dit heb meegemaakt. En het is een mooi ventje.”
We vielen allebei in slaap om niet veel later gewekt te worden door een vreselijk luid gekrijs. Ondanks dat hij klein en tenger was, was deze zoon blijkbaar voorzien van een flink stemgeluid. Ik pakte het kind uit zijn wiegje en legde hem aan de borst. Toen hij genoeg had gedronken en hij weer sliep, legde ik hem opnieuw in zijn wieg. Hij sliep, Mandor sliep en ik viel ook in slaap. Naar mijn gevoel was ik nog maar net aan het slapen toen ik gewekt werd door een verschrikte uitroep van Mandor. De wieg was leeg.
Ik schrok me wezenloos. Eerst doorzochten we onze vertrekken, daarna gingen we de kamer uit en probeerden het kasteel te doorzoeken. Ik deed mijn best om zoveel mogelijk aan het kleine kind te denken, maar ik kreeg hem niet gevonden. Na uren zoeken – zo leek het – hoorden weer het gekrijs van een pasgeboren baby en renden we naar het geluid toe. Hij lag gewoon in zijn wieg, op onze slaapkamer en leek uitgehongerd te zijn. Ik voedde hem eerst, daarna werd hij helemaal verschoond door Mandor, de jongen had flink geplast en gepoept.
Het kind zelf was weer allervriendelijkst en bleef lachen naar ons.
“Ik heb trek, zullen we gaan eten?” stelde ik voor, hoewel ik me nog wat beverig voelde. Ook al was die bevalling goed gegaan, om kort daarna een paar uur rond te gaan hollen op zoek naar je baby is niet bepaald goed voor een kraamvrouw. Mandor keek dan ook bezorgd.
“Er is nog wel wat eten,” zei hij en bood me brood aan dat een onbestemde kleur had en vreselijk flets smaakte. Ik kauwde met moeite twee happen weg.
“We gaan eten in de stad,” zei ik beslist. “Ik knap daar beter van op dan hier blijven en die troep eten. Deze keer ondersteun je mij maar.”
We gingen eerst naar de warme poel met de baby, die genoot van het warme water. De mensen daar aanwezig glimlachten en keken nieuwsgierig naar de baby, maar zeiden niets zoals gebruikelijk. Daarna kleedden we ons fatsoenlijk aan, ik deed een extra laag kraamverband in mijn onderbroek. De baby werd in een doek gewikkeld en gedragen door Mandor, terwijl hij me met zijn andere arm stevig vasthield.
Deze keer was het een soort Inverness. We deden ons tegoed aan fish and chips in een familiepub en dronken er een pul donker bier bij. Ondanks het late tijdstip waren er nog flink wat kinderen aan het spelen en een aantal kwam nieuwsgierig naar de baby kijken. Het jochie vond al die aandacht alleen maar geweldig en had voor iedereen een lachje klaar.
“Met Owen zijn we nog nooit in een eethuis geweest,” zei ik tegen Mandor.
Hij knikte.
“Die groeit inderdaad heel anders op. Het probleem is dat we ons niet zomaar met hem ergens in een Schaduw in een eethuis kunnen vertonen, dat kan gevaarlijk zijn. Maar zoals Gormenghast zich ontwikkelt – we kunnen daar wel iets neerzetten dat er op lijkt.”
We kochten extra eten, bier en wijn om mee te nemen. Het zou niet lang goed blijven, maar het was beter dan helemaal niets. Het eten en even uitgaan had me goed gedaan.
Weer terug in het paleis en op onze kamer voedde ik de baby weer en legde hem te slapen in zijn wieg. Zelf lazen we wat. Na een paar uur begon de baby flink te brullen. Ik stond op, het gebrul stopte abrupt en de wieg was weer leeg. Opnieuw voelde ik de koude vanaf mijn tenen optrekken, weer gingen we zoeken. Deze keer duurde het zoeken wat minder lang, hij lag vreselijk hard te huilen op de grond in de buurt van een fontein. Ik pakte hem op en suste hem, Mandor aaide hem over zijn bolletje, zijn gezicht bleek van de schrik.
We keerden terug naar onze vertrekken.
“Hij gaat niet meer in zijn wieg,” kondigde ik aan. “Ik hou hem bij me, of jij, maar we leggen hem niet meer weg om apart van ons te slapen.”
Mandor was het met me eens. Vanaf toen was de baby constant bij één van ons, we trachtten hem continu in het oog te houden. Desondanks gebeurde het toch nog wel dat hij weg was, maar wat minder frequent dat in het begin. Hij lag tussen ons in in bed en soms was hij toch ineens weg. We vonden hem iedere keer weer, eigenlijk was ik degene die hem het beste in de gaten kon houden doordat ik me had afgestemd op Tir-na Nog’th.
Het was een enorm fel kind, veel feller dan zijn oudere broer. Uitermate levendig, overal naar kijken, alles had zijn belangstelling. De tijd ging schoksgewijs, steeds weer besefte ik als het ware iets van zijn opgroeien te missen, ondanks het feit dat we hem steeds in het oog hadden. Nog meer dan Owen namen we dit kind overal mee naar toe, waar wij gingen, ging hij ook. Dulcimea vond het geweldig om hem mee te maken. Ook maakten we soms tijdsprongen als we van de stad terug in het paleis gingen. Zo hadden we een kind van een maand oud meegenomen naar Bergen en keerden we terug met een kind van twee maanden. Hij begon zich om te rollen en op de manier een beetje zijn omgeving te verkennen. Om alles een beetje rustiger te krijgen en ook omdat we zijn verdwijnen moe waren, verbleven we vaker in de stad. Mandor had geen enkel probleem met het feit dat deze zoon zo snel groeide, hij vond het wel prima zo.
“Als ik alleen daarnaar kijk, zou ik het helemaal niet erg vinden dat we hier blijven tot hij een jaar of tien is,” zei hij. “Niemand die hier een kind zal zoeken. Maar we hebben Owen ook nog, dus dat gaan we niet doen.”
Zelf vond ik het iets te vlug gaan. Na het omrollen begon hij te kruipen, zei voor het eerst ‘pappa’ en ‘mamma’ toen hij zes maanden was en begon los te lopen met een maand of negen. In alles veel sneller dan de bedachtzame Owen, bijna niet bij te benen. Ook deze baby was erg intelligent, hij begreep veel van wat we zeiden en sprak al aardig wat woorden toen hij ongeveer een jaar oud was. Uitermate lenig en allesbehalve mensenschuw.
Nog steeds was hij steeds zomaar verdwenen, steeds meer omdat hij zelf op onderzoek uitging, zowel in Tir-na Nog’th als in de steden.

Met Oma en Morgana vierden zijn eerste verjaardag in Wenen met een grote taart en twaalf kaarsjes. Eén kaars vonden we – net als indertijd met Owens verjaardag - te weinig, dus voor iedere maand werd er eentje aangestoken. Samen met de baby, nu geen baby meer, bliezen we alle kaarsjes in één keer uit. Ik besefte dat dat hele jaar naar mijn gevoel maar een maand of twee had geduurd.
“Waarom hebben we hem nog geen naam gegeven?” vroeg ik aan Mandor die avond. De jongen lag op ons bed te slapen. Hoewel hij niet meer zo de gewoonte had te verdwijnen tijdens zijn slaap, waren we nooit meer aan een eigen bed voor hem begonnen, hij lag altijd bij ons in bed. Ons seksleven stond daardoor een beetje op een laag pitje. Niet zozeer omdat seks bij ons plaats diende te hebben in bed, niets was minder waar, maar vooral omdat we steeds bang waren dat de jongen zou verdwijnen terwijl we even niet opletten.
We misten het niet echt, misschien was dat ook te wijten aan de wat slaperige omgeving.
“Geen idee,” zei hij grinnikend. “Hij heeft zijn eerste jaar overleefd. Bij ons in Chaos krijgen veel kinderen dan pas een naam. Niet omdat ze het eerste jaar hebben overleefd, maar meer omdat ze niet uit elkaar zijn gevallen gedurende die periode. De jongen is echter zeer stabiel, dus hij had allang een naam mogen hebben.”
We hadden zelfs nog nooit een verandering aan hem gemerkt. Ondanks zijn wilde gedrag en al zijn valpartijen was hij nog nooit van vorm veranderd. Zijn haar was inmiddels donkerbruin, de kleur die ik heb en die Owen ook heeft, zijn ogen hadden echter nog steeds de onbestemde babyblauwe kleur.
Zoals vaker vergaten we echter het onderwerp weer en praatten we over andere dingen. Daarna vroeg ik Mandor om de jongen in de gaten te houden.
“Tijd gaat hier zo raar, ik vergeet steeds wat ik hier wilde doen. Ik wil proberen om erachter te komen wat voor gif er gebruikt gaat worden op onze huwelijksdag,” legde ik uit.
Hij knikte en schoof zijn stoel zodanig dat hij de jongen goed in het oog had. Ik ging de kamer uit op weg naar de poel en zocht daar naar mijn eigen lijn. Helaas kon ik die niet vinden, dat maakte het lastig. Vervolgens probeerde ik die van Mandor weer, maar ook daar werd ik niet wijzer van. Er was alleen die ene wazige lijn, inderdaad een bruiloft en daarna een hoop ellende. Mijn conclusie was dat hij er niet bij zou zijn als het gif wordt toegediend.
Met een lichte aarzeling zocht ik naar die van Julia, als Maid of Honour was ze mogelijk de hele dag in mijn buurt. Ik vond inderdaad de betreffende dag, verder was het heel lastig om het goede moment te vinden. Ineens zag ik haar over iemand gebogen zitten.
“Hoe voel je je? Je viel zomaar opeens flauw,” hoorde ik haar zeggen. Ik zag mezelf overeind gaan zitten, doodsbleek. Zou dat het moment zijn geweest dat het gif actief werd? Ik ging ietsje verder terug, met wie was ik allemaal in contact geweest en in hoeverre was Julia erbij? Ik zag Julia naast mij staan terwijl ik gefeliciteerd werd door een aantal dames, blijkbaar ergens voor de aanvang van het feest. Ik zag mezelf een poosje praten met zowel Flora als Dara en ik realiseerde me dat er iets geks was met Dara.
Toen de lijn van Dara. Deze hield plotseling ergens op – om even later weer verder te gaan. Ik bekeek de lijn nauwkeurige. Dara die zich piekfijn had gekleed voor een feest en iedereen om zich heen had afgesnauwd. Daar stopte de lijn en deze begon weer bij Dara die wakker werd in het Paleis in de Hoven, ergens in een gang. Nog steeds piekfijn gekleed. Na wat controleren bleek inderdaad dat de bruiloft in dat ‘gat’ had plaatsgevonden. De Dara met wie ik op de bruiloft sprak, had exact dezelfde kleding aan. Weer terug naar voor de onderbreking. Ruzie met mensen, heel veel gesprekken met vooral beveiligingsmensen. Uiteindelijk kon ik het aantal ter zake doende mensen terug brengen naar drie. Dara die woorden had met een Indiaans aandoende vrouw, een Hoofd van een Huis, Clouddancer, vermoedde ik. Niet echt een ruzie, maar daar zou het uiteindelijk op uit kunnen draaien.
Ook sprak ze met een militair, een man, die ik later zag veranderen in een vrouw zodra hij/ zij buiten zicht van Dara was. Tenslotte een vrouw met wie ze meteen ruzie had.
Ik wist zeker dat er met deze drie personen meer aan de hand was en grifte de gezichten die ik had gezien in mijn geheugen. Ik kon hun lijn niet volgen, ik wist niet wie dit waren, maar Dara ongetwijfeld wel. Voor de bruiloft moest ik beslist met haar praten.
Weer terug sprak ik met Mandor door wat ik gezien had. Uit mijn beschrijving kon hij echter niet opmaken om welke personen het ging.

De volgende ochtend gingen we met zijn drieën ontbijten in een stad. De jongen was steeds lastiger om in de gaten te houden, hij liep overal op af, ging bij andere mensen hun tafeltje staan en met ze staan kletsen en pakte een speelgoedautootje van een ander jochie af en gooide het het raam uit. Mandor knikte goedkeurend, pakte toch zijn zoon op en dwong hem een poosje op zijn stoel te blijven zitten om te eten.
“In dat opzicht is hij toch wel wat anders dan zijn grote broer,” zei hij tegen mij met een zucht.
“Grote broer!” riep het jochie – nog steeds naamloos - enthousiast uit. Ik vroeg me af of hij beter zou gaan luisteren als hij een echte naam zou hebben. ‘Baby’ of ‘jongen’ was eigenlijk erg algemeen.
“Je hebt een grote broer,” legde Mandor aan hem uit. “Dat is Owen. Daar gaan we binnenkort naar toe.”
“Ja!” riep het kind enthousiast en wrong zichzelf uit de kinderstoel – hij had een kat gezien en daar wilde hij met alle geweld naar toe. We lieten hem maar even gaan, dit kind liet zich letterlijk niet vastbinden. In stilte vroeg ik me af van wie hij dit had. In alle rust aten wij verder, totdat het gekrijs van de jongen duidelijk maakte dat er iets aan de hand was. Mensen keken boos onze richting uit, blijkbaar vonden ze ons een stel waardeloze ouders. Intussen rende de jongen luid gillend, met zijn handen voor zijn gezicht geslagen, onze richting uit. Mandor ving hem op en bekeek de schade, de kat had haar nagels in zijn wang gezet en er bloedende schrammen achtergelaten. Ik maakte de wonden schoon met wat water en zeep, Mandor suste intussen de woedende waardin, daar haar kat op apegapen lag, onze zoon had het beest bijna doodgeknepen. Hij betaalde flink voor dit ontbijt en we verlieten snel het etablissement.
“Ik heb een hekel aan katten,” zei ik boos tegen Mandor terwijl we de weg opliepen naar het paleis, intussen het kind vasthoudend dat nog steeds gilde als een mager speenvarken.
“Ik ook,” zei hij. “Maar ik ben bang dat ook deze zoon iets heeft met dieren. Ongelooflijk, twee zonen en uitgerekend die eigenschap krijgen ze van jou mee. Hij had die kat trouwens wel goed te pakken.” In zijn stem klonk tevredenheid door.
De jongen werd ziek. Dat was iets wat ik nog nooit had meegemaakt, dus ik maakte me heel erg ongerust. Ook Mandor was erg bezorgd. Die rotkat had onze zoon een vergiftiging bezorgd! Hoewel het even rustig was, het knaapje lag met hoge koorts twee dagen op bed, was ik blij toen hij ons op de derde dag wakker maakte doordat hij op het bed aan het springen was. De koorts was geheel verdwenen en de schrammen op zijn gezicht waren dicht getrokken.
Tijdens het aankleden glipte hij als vanouds tussen mijn vingers uit en was weer weg. Ik ging direct zoeken. Niet veel later vond ik hem terug, drijvend in een fontein. Ik viste hem eruit, het jochie zag doodsbleek en ademde niet meer. Ik was doodsbang en deed wat me het beste leek. Ik legde hem op zijn rug en begon voorzichtig mond op mond beademing te geven. Daarna masseerde ik zijn borstkas. Eén keer, twee keer, drie keer… ik had nauwelijks in de gaten dat Mandor inmiddels bij het kind zat en de massage overnam. Ik kan me niet herinneren dat ik hem ooit zo vreselijk bang heb gezien. Ik beademde hem nog een keer – maximaal vijf keer was me verteld toen ik – jaren geleden alweer - die cursus volgde. Nooit gedacht dat ik dat bij mijn eigen kind zou moeten toepassen. Ineens zag ik wat beweging, het jochie begon te hoesten. Mandor draaide hem snel op zijn zij en het kind hoestte water uit. Hij kreeg weer wat kleur op zijn wangen en zijn ademhaling kwam weer op gang. Zwijgend tilde Mandor hem op en bracht hem naar onze kamer. Daar wreven we hem droog en hij kreeg nieuwe kleren aan. Eindelijk deed hij zijn ogen open en grijnsde breed toen hij ons zag.

Mandor was woedend op mij. Volgens hem had ik de jongen niet goed genoeg in de gaten gehouden, na meer dan een jaar van dit soort streken had ik beter moeten weten dan hem te laten wegglippen. Het werd een knallende ruzie, waarbij ik hem verweet dat hij niet genoeg deed om zijn zoon in de gaten te houden. Hij zei dat, zodra het kind en ik weg waren, hij ons allebei niet meer kon vinden, ik was wel in staat om mensen terug te vinden. Op zich klopte dat, maar dat was niet altijd ogenblikkelijk en dat was iets dat hij ook zo langzamerhand gemerkt moest hebben. Bovendien was hij er toch ook ineens geweest bij de fontein? Hij zweeg plotseling, keek naar het ventje dat met een angstig gezicht van de één naar de ander zat te kijken.
“Dat is voor het eerst dat hij ergens bang voor is,” zei hij verbaasd en tilde het kind op dat zijn armen stijf om zijn nek sloeg. Mandor duwde zijn gezicht tegen het warrige haar van zijn zoon aan en bleef zo even staan. Daarna keek hij op en trok mij tegen zich aan.

In de stad bespraken we het voorval nog eens. De jongen was het alweer vergeten, hoewel hij voor zijn doen vrij rustig in de kinderstoel bij ons aan tafel zat.
“Ik kan iets proberen met een Logrus Tendril,” zei Mandor. “Misschien dat ik hem op die manier beter in de gaten kan houden. Hij is gewoon een handvol, dit voorval was niet jouw schuld. Ik ben me lam geschrokken. Verbazend trouwens dat hij verdronk, waarom heeft hij geen kieuwen laten groeien? In het algemeen is dat een soort natuurlijke bescherming in dergelijke situaties.”
“Misschien kan hij niet van vorm veranderen?” opperde ik.
Hij schudde zijn hoofd.
“Dat is toch wel een vrij dominante eigenschap. Dit is hoogst eigenaardig en een beetje zorgelijk. We zullen hem nog beter in de gaten moeten houden.”
“Hij moet een naam hebben,” zei ik. “We kunnen daar niet langer mee wachten, het is te gek dat hij al zo lang naamloos door het leven gaat.”
Hij knikte en keek naar de jongen die een beetje loom in zijn stoel hing, zijn eten vrijwel onaangeroerd voor zich. Klaarblijkelijk voelde hij zich nog steeds niet helemaal goed.
“Wat stel je voor?”
“Ik dacht aan Randal. Jij hebt die naam wel eens genoemd en ik vind het een mooie naam voor hem.”
Mandor dacht even na.
“Goed,” zei hij toen. “Dat past wel bij hem. Zal ik hem ook weer een naam geven?”
“Ik verwacht niet anders,” zei ik grijnzend. “Heb je iets in gedachten?”
“Ik dacht aan Shivan,” zei hij. “Dat betekent zoiets als ‘Vernietiger’. Heb je daar een probleem mee?”
Nu was ik het die even nadacht.
“Randal Shivan dus?” vroeg ik. “Of andersom? Ik vind het een prima naam.”
“We noemen hem Randal,” zei hij. “Vernietiger is overigens maar één betekenis, Shivan staat ook voor ‘geluk’. En dat heeft deze jongen ook wel nodig. Als we thuis zijn moeten we samen voor hem maar een geluksamulet gaan maken, dat kan helpen. Zijn gedrag zal daar niet veel anders zijn, vrees ik.”

Inmiddels was Randal in slaap gevallen in de kinderstoel. Hij zag nog wat witjes, het gebeuren eerder die dag was hem blijkbaar niet in de koude kleren gaan zitten. Ik haalde hem uit zijn stoel, hij werd er niet eens wakker van en hing tegen me aan te slapen. We aten rustig af en daarna wilde Mandor gaan afrekenen toen hij ineens iets bedacht. Met een wat ondeugende lach keek hij me aan.
“We zouden hier een nachtje kunnen blijven,” zei hij. “Ik bespreek een kamer, in de stad hoeven we minder bang te zijn dat Randal plotseling weg is. Hij slaapt in een eigen bed en wij gaan ook naar bed.”
Over dat voorstel hoefde ik niet lang na te denken. Mandor regelde een luxe kamer voor de nacht, alwaar ik de nog steeds slapende Randal in een eigen bedje legde.
Mandor controleerde of alle mogelijke vluchtwegen voor Randal waren afgesloten. Pas toen hij er zeker van was dat het kind niet kon ontsnappen wierp hij zich op mij.
Het werd een lange nacht vol passie. Het was lang geleden dat we ons onbekommerd hadden kunnen laten gaan en die nacht probeerden we alles in te halen. Er was nauwelijks sprake van voorspel. We overlaadden elkaar met kussen terwijl we elkaar de kleren van het lijf scheurden en waren allesbehalve voorzichtig, hij nam me zelfs behoorlijk pijnlijk. Om dat te compenseren zette ik mijn tanden keihard in zijn schouder, zo hard dat ik zijn bloed proefde. Dit wond hem echter alleen maar meer op, zijn bewegingen werden wilder, hij klauwde zijn nagels in mijn rug en beet me in mijn hals, ik voelde bloed uit de wond sijpelen. De pijn vermengde zich meteen steeds heftiger wordend genot en ik wist dat ik mijn genoegen uitschreeuwde terwijl mijn nagels sporen trokken in zijn rug.
Ik weet niet meer hoe vaak we de liefde bedreven hebben die nacht. Ik weet alleen nog dat ik me gebroken, gebutst en totaal tevreden voelde toen Randal weer wakker werd. De kamer was een grote puinhoop, er was helemaal niets meer heel van onze kleding en ook het beddengoed was aan repen gescheurd. We lieten een bad regelen en gingen alle drie tegelijk in bad. Daarna conjuurden we nieuwe kleding. Nadat we geheel gekleed waren, gingen we naar beneden en betaalden een flink bedrag zodat de schade gerepareerd kon worden.
In een speelgoedwinkel mocht Randal iets uitzoeken. Hij koos voor een paarse pluchen kameel en hield deze de rest van de dag stevig in zijn armen geklemd. Na een stevig ontbijt in een coffeeshop gingen we moe, maar voldaan weer terug naar het paleis. Toen we op onze kamers kwamen, leek Randal alweer een maand ouder geworden te zijn.

Sindsdien deden we dat vaker op die manier. We bleven nog langer in de stad en huurden daar een kamer. Het was goed voor ons liefdesleven, vooral vanwege het feit dat we niet in voortdurende angst hoefden te zitten dat Randal plotseling verdween.

Dat nam niet weg dat Randal nog steeds heel goed in de gaten gehouden diende te worden en ondanks dat iedere keer zelfstandig op onderzoek uitging. Ongeveer in die tijd merkte ik op dat er iets veranderd was aan zijn ogen. Ik wist niet precies wanneer, ergens na zijn eerste verjaardag meende ik. Hij had nu ovaalvormige pupillen en een gele iris. Dat leek me niet zoals het moest zijn. Blijkbaar kon hij dan toch van vorm veranderen, maar gele ogen… Ik sprak Mandor er op aan die het niet was opgevallen. Hij pakte het jochie op en bekeek hem eens goed. Randal lachte breed naar hem en trok aan zijn haar. Mandor maakte bedaard zijn knuistje los.
“Dat heeft hij goed gedaan, hij heeft zijn ogen aangepast aan het donker,” zei hij kalm. “Ik zie geen reden om daar iets aan te doen.”
“Maar gele ogen…” zei ik verbijsterd. “Hoe komt hij erbij.”
Mandor dacht even na.
“Natuurlijk!” riep hij uit. “Die kat, weet je nog! Dat beest dat hij toen te pakken nam. Die had gele ogen!” Hij keek met trots naar Randal die op de grond was gaan zitten en de blokkendoos omkieperde. “Knap van hem dat hij beredeneerd heeft dat hij zo beter zijn omgeving kan waarnemen!” Hij ging op de grond zitten bij Randal en samen bouwden ze een aantal torens die met veel kabaal weer omgegooid werden.
Ik zag het een poosje aan voordat ik mee ging doen. Ik miste Owen verschrikkelijk op dat moment.

Met onze zoon van zowat 16 maanden waren we in een Amsterdam van rond 1950. Grachten, boten, veel mensen op straat, geschreeuw van marktlui, auto’s die af en aan reden, regelmatig het gebeier van klokken. Speciaal voor Randal waren we naar een pannenkoekenhuis gegaan, waar hij had gekozen voor een kinderpannenkoek met spek en paprika. Hij had deze helemaal overgoten met jam, stroop en poedersuiker. Het bijgeleverde papieren parapluutje was van erbarmelijke slechte kwaliteit geweest en lag inmiddels in stukjes verspreid onder zijn stoel. Hij was het enige kind van zijn leeftijd dat op een gewone stoel zat, hij voelde zichzelf veel te groot voor de kinderstoel. De stoelen waren wankel en onze zoon was al iets van drie keer achterover geklapt, wat ons verontwaardigde blikken opleverde van andere gasten en het personeel. Mandor keek met een ijzige blik terug en toen was het gestaar afgelopen. Randal had de helft van de pannenkoek snel naar binnen gewerkt, de andere helft werd uitgesmeerd over de tafel en zijn stoel. Het setje met kleurpotloden dat hij eerder had gekregen, was helemaal plakkerig van de stroop.
Zelf hadden we behalve een drietal pannenkoeken ook nog soep op. Het was allemaal niet erg vullend geweest en eigenlijk ook niet echt lekker, maar zelfs zo’n pannenkoekenhuis moest je eens meegemaakt hebben. Wij bestelden koffie met gebak voor toe, Randal kreeg een kinderijsje met verrassing. Wat alweer geserveerd werd met zo’n rotparapluutje.
“Waar is de verrassing eigenlijk?” vroeg ik in mijn beste Nederlands aan het dienstmeisje dat met een afkeurende blik naar Randal keek die inmiddels ook stroop in zijn haar had gesmeerd. Ze keek me verbaasd aan.
“Dat ziet U toch? Het parapluutje!”
“Daar heeft zo’n kind niets aan,” zei Mandor. Zijn Nederlands was beter dan het mijne. “Het is een stom ding. Waarom niet iets leuks? Een zakmes ofzo?”
Het meisje keek geschokt.
“Alle kinderen vinden een parapluutje leuk.”
Randal had ook dit parapluutje intussen vakkundig gesloopt en gooide de resten met een grote boog door de zaak.
“Ik had iets anders verwacht,” zei ik dan ook. “Iets dat een kind echt leuk vindt. Een autootje of zoiets.”
“Of een aardappelpistool,” zei Mandor. “Ik wil met je baas spreken.”
Het meisje haastte zich weg, even later kwam er een opgeprikte man naar ons toe, die zorgvuldig had geprobeerd om met wat resten haar zijn kaalheid te bedekken. Mandor legde hem kort en goed uit dat hij verwachtte dat een verrassing iets leuks was voor een kind en niet dat het joch dan rotzooi zou krijgen. De man stotterde en zei dat het allemaal een misverstand was. Niet veel later kwam er een ober haastig aanrennen met een rode brandweerwagen die hij haastig voor Randal op tafel zette. Onze zoon bekeek de auto met een frons.
“Is dat?”
“Een brandweerwagen. Die kan brand blussen,” zei Mandor.
Randal keek om zich heen.
“Is geen brand,” zei hij en de teleurstelling was van zijn gezicht af te scheppen.
“Het is net alsof,” legde ik uit.
Mandor nam de auto op en bekeek deze nauwkeurig.
“Met een beetje aanpassen kan deze echt water spuiten,” kondigde hij aan en betoverde ondertussen de auto. Daarna gaf hij deze aan Randal.
“Opletten nu!” riep hij en stak een papieren servet op tafel in brand. Randal juichte en liet de auto in actie komen. De brand werd spoedig geblust en op die manier ook nog een paar andere brandjes. Randal en Mandor hadden de grootste schik en ik probeerde de woedende blikken van het personeel niet te zien.

Er was niet veel speelgoed dat Randal voor langere tijd kon boeien. De kameel die hij eerder had uitgezocht was geen vast knuffeldier geworden, hij had een hekel aan puzzelen en zijn bouwwerken zaten vooral snel en slordig in elkaar. Tekenen leek hij wel leuk te vinden, maar hij tekende liever tien blaadjes achter elkaar vol dan dat hij langere tijd over één tekening gebogen zat. Hij had een boerderij met dieren, maar bij hem werd de boerderij gebruikt als opstap voor als hij ergens niet bij kon. De dieren slingerden wel overal rond en deden onderling racewedstrijdjes. Voetballen op de gangen van het paleis vond hij echter helemaal geweldig. En, een beetje verrassend, hij vond boekjes kijken en zich laten voorlezen leuk. Dat was een heel goede manier om hem tot rust te krijgen, hij hing dan helemaal tegen je aan. Het maakte hem niet uit wat voor soort verhaaltjes het waren, hij luisterde geboeid en bekeek aandachtig de bijbehorende plaatjes.

Ergens in die tijd bespraken we ons teruggaan naar Gormenghast. Met de tijd die iedere keer letterlijk een loopje nam, zou Randal straks ouder zijn dan Owen en dat wilden we liever niet. Bovendien misten we Owen allebei verschrikkelijk. We hadden het met Randal regelmatig over zijn grote broer en iedere keer weer reageerde hij enthousiast. Het werd tijd dat ze elkaar ontmoetten, het werd tijd dat ons hele gezin bij elkaar zou zijn in een normale omgeving. We vermoedden dat een wat stabielere omgeving ook heel goed zou zijn voor Randal.
“En landelijk, dat is veel beter voor hem dan iedere keer een drukke stad óf een slapend paleis. Dat zijn twee uitersten,” was Mandor van mening.
“Ik ben alleen een beetje bang dat hij Owen helemaal onder de voet gaat lopen,” zei ik. “Owen is alleen opgegroeid, heeft nooit contact gehad met andere kinderen en is heel rustig.”
“Dat is iets dat we in de gaten moeten houden,” zei hij. “Ik denk dat het mee zal vallen, Owen is een knaapje dat gewoon zijn eigen dingen doet.”
“Dat klopt. Het kan goed zijn dat het heel goed werkt, juist omdat ze qua gedrag aardig tegengesteld zijn.”
Uiteraard hadden we ook dit gesprek in de stad. In de stad was het veel gemakkelijker om bij een bepaald onderwerp te blijven dan wanneer we in het paleis waren, maar ook daar was het soms moeilijk om te blijven concentreren.
Deze keer waren we in een Italiaans eethuis beland in een soort winkelcentrum in Portsmouth. Randal had het geweldig naar zijn zin. Nadat hij had gegeten was hij onder alle tafeltjes doorgekropen, had bij sommige mensen veters los getrokken of juist in de knoop en was uiteindelijk beland in de kinderspeelhoek, alwaar hij een tweetal jongetjes van een jaar of vier dwars zat door iedere keer weer hun bouwwerk om te gooien zodra het bijna af was. De kinderen vonden het vreselijk frustrerend en eentje duwde Randal weg. Uiteraard duwde hij terug en het jochie viel dwars door het omheininkje heen. Zo te zien was hij niet ernstig gewond geraakt en bemoeiden we ons er maar niet mee. De ouders van beide jongens keken een paar keer boos onze richting uit. Nadat Mandor ze ook even kwaad had aangekeken besloten dat hun kroost beter af was bij hen aan tafel – zo had Randal had rijk alleen en hij begon verwoed te bouwen.
“Ik heb wel iets gevonden in het paleis,” zei Mandor.
“Zonder mij?” vroeg ik verbaasd.
Mandor keek een tikje schuldig.
“Soms lukt het me wel om ergens alleen naar toe te gaan en terug te komen. Naar de stad heb ik niet meer geprobeerd, maar binnen het paleis gaat het af en toe wel.”
“Dat klinkt of je er toch een soort binding mee hebt,” zei ik. Ik vroeg me af welk effect we eigenlijk hadden uitgeoefend op Tir-na Nog’th door daar zo lang te verblijven met ons drieën. Zouden mensen die na ons door het paleis dwaalden daar ooit iets van meekrijgen?
“Het is een bepaalde energie die er hangt. Het is niet echt Logrus, maar ik zou er met Logrus vat op kunnen krijgen. Ik denk dat daar gebruik van gemaakt kan worden om hier weg te komen. Ik wil er samen met jou nog eens naar kijken.”
“Dat lijkt me interessant. Weet je al waarheen je gaat?”
“Naar de Keep. Van daaruit kan ik verder. Jij moet Randal maar mee nemen.”
“Wat! Ik dacht dat jij hem mee zou nemen, ik zie het niet zitten hem mee te nemen door Patroon, wie weet wat Patroon met hem wil!”
“Dat met die Troef is een onzekere factor Morwenna! Ik weet niet wat erger is. Ik vind het gevaarlijk om hem mee te nemen door een wat onzekere Troef.”
Beiden keken we tegelijk naar de speelhoek. Randal zat er niet meer. Even keken we elkaar aan. Van buiten hoorden we gegil en geschreeuw komen en we renden er naar toe.
Randal had een hond gevonden. Of de hond had Randal gevonden. Waar het precies was misgegaan wisten we niet, maar ergens was hun kennismaking fout gegaan. Randal zat onder het bloed en de hond, echt zo’n zwerversmormel, maakte dat hij weg kwam zodra we buiten kwamen. Het jochie krijste en gilde en spartelde zo hard dat het moeilijk was om hem naar binnen te dragen. Uiteindelijk was het Mandor die hem rustig kreeg door hem alleen maar tegen zich aan te houden en hem zachtjes over zijn rug te aaien. Een bezorgde ober bracht ons naar een kleine kamer waar een wastafel en een commode aanwezig waren, even later kwam hij ook een Eerste Hulp doos brengen.
“Deze stad is vergeven van dat soort rotbeesten,” mopperde hij. “En niemand die er iets aan doet. Hij had het kind wel dood kunnen bijten!”
Voorzichtig maakte ik Randal schoon, het viel gelukkig erg mee. Hij was een paar keer gebeten, maar nergens op een kritieke plaats. Samen met Mandor bracht ik verband aan en we plakten pleisters, alles onder het toeziend oog van de kelder, die ineens fronste.
“Wat is er met zijn ogen?” vroeg hij bezorgd. “Hij heeft toch geen oogziekte ofzo?”
“Er is niets,” stelde ik de ober gerust. “Hij heeft dat gewoon.”
“Laten we volstaan met te zeggen dat onze zoon een ietwat exotische afkomst heeft,” grinnikte Mandor.
Ik conjuurde de gescheurde kleding van Randal weer heel toen de ober even niet keek. Daarna bedankten we hem voor zijn goede zorgen en gingen terug naar onze tafel voor het nagerecht. Randal kreeg een lolly aangeboden voor de schrik en even later kwamen ze aanzetten met een knuffelzachte gele teddybeer, die hij met een blij gezicht aannam en tegen zijn gezicht drukte.
Nadat we betaald hadden, met daarbovenop een goede fooi,wandelden we wat rond in de stad. Randal werd helemaal enthousiast toen hij een speeltuin ontwaarde en vermaakte zich een poos door overal op en af te gaan. Hij was veel sneller dan de andere kinderen, wrong zich langs hen heen en drong voor.
“Eigenlijk zou hij moeten leren om op zijn beurt te wachten,” zei ik aarzelend.
Mandor haalde zijn schouders op.
“Och… ik heb liever dat hij gewoon kan spelen. Ik vind het belangrijk dat hij de gelegenheid krijgt om te spelen, dat geldt ook voor Owen. Zelf heb ik nooit veel mogen spelen als kind. Ik vind het belangrijk voor hun ontwikkeling.” Hij haastte zich naar Randal toe die van een speeltoestel was afgevallen en met een wat verdwaasde uitdrukking op zijn gezichtje op de rubberen tegels lag. Hij had zijn knie behoorlijk gekneusd, maar nadat zijn tranen gedroogd waren, holde hij alweer op de hoogste glijbaan af. Aan de blikken die mensen ons toewierpen was duidelijk te zien dat ze ons een stel onverantwoordelijke ouders vonden. Randal was het kleinste kind aanwezig en iedereen te snel af.

Op een bepaald moment, ik weet niet meer wanneer, zijn we de energiebron gaan bekijken die Mandor eerder had gevonden. Het was interessant, vooral omdat er eigenlijk niets was dat gezien kon worden als bron. Het was alleen voelbaar. Mandor zei dat het volgens hem iets met tijd te maken had. Na me een beetje op de bron afgesteld te hebben, moest ik concluderen dat hij gelijk had. Het pulseerde als het ware, er waren pieken en dalen. Bij een piek kwam er veel tijdsenergie vrij, bij een dal was het miniem. We concludeerden dat deze bron samenhing met het verdwijnen van Randal en ook elkaar kwijt zijn. Het leek op de standen van de maan. In Tir-na Nog’th was het altijd volle maan. Het leek erop dat een piekmoment te maken had met volle maan op Schaduwen.

Nog weer later bespraken we wat het beste moment was om te gaan. Hij had zijn Troef af, hij was zelf verwonderd dat het maken hem zoveel tijd had gekost achteraf gezien.
We besloten dat een piekmoment het beste was. Op die momenten leek Tir-na Nog’th zelf wat minder aanwezig te zijn, dan had ik er het minst vat op. Dat waren zeker de momenten dat er zo’n tijdschok optrad. Op zo’n moment was het waarschijnlijk het gemakkelijkst om van hieruit naar een plaats met tijd te gaan, dat gold vooral voor hem, maar ook waarschijnlijk voor mij. We spraken af dat we bij de eerstvolgende piek zouden gaan. Hij eerst, zodat ik zeker was dat het gelukt zou zijn. Anders zouden we het op een andere manier gaan proberen, ik zou dan Patroon gaan lopen in mijn hoofd en hem meenemen. Iets riskanter voor hem, maar nog altijd veiliger dan het Patroon zelf.

Het lukte hem gewoon! Op het moment dat de piek optrad was Randal ongeveer 22 maanden, dezelfde leeftijd als Owen. Mandor pakte zijn spullen, nam afscheid en vertrok. Hij was echt weg, ik wist zeker dat hij niet meer in Tir-na Nog’th was. Tegelijkertijd realiseerde ik me dat hij Randal waarschijnlijk niet mee had genomen. Hij had diverse keren gezegd dat het voor de jongen niet veilig zou zijn hem mee te nemen op zo’n onzekere manier. Er was uiteindelijk niets over afgesproken, dat betekende dat ik de jongen mee zou moeten nemen door Patroon. Uiteraard was Randal zelf weer verdwenen, hij leek zelfs helemaal niet in het paleis te zijn. Was hij dan toch op één of andere manier met zijn vader meegegaan?
De onzekerheid was vreselijk. Hoewel ik er aan gewend moest zijn dat hij iedere keer weg was, bezorgde het me steeds opnieuw de zenuwen.
Uiteindelijk voelde ik zijn aanwezigheid ergens en kon ik hem gemakkelijk vinden. Het goede moment om te vertrekken was inmiddels voorbij.
Hij was weer gegroeid. Twee jaar oud schatte ik hem. Ouder dan zijn oudere broer.
“Mamma!” begroette hij me opgetogen. Ik staarde even naar hem. Zijn kleren waren gescheurd, zijn halflange haar zat flink door de war en hij zat onder de krassen en blauwe plekken.
“Ik heb eten! En knikkers!” Hij stak een groezelige hand uit waarin een paar halfdoorzichtige knikkers lagen. Met zijn andere hand graaide hij in een zak en haalde nog meer knikkers tevoorschijn.
“Byzantijnse knikkers,” zei ik verbijsterd. “Ben je in de stad geweest?”
“Ja!” knikte hij. Zijn ogen straalden. Ze waren opnieuw veranderd zag ik, een onbestemde kleur grijzig groen en een normale, ronde pupil. Ik knielde bij hem neer om hem te knuffelen, hij sloeg zijn armpjes stevig om mijn nek.
“Hoe kom je aan de knikkers?” vroeg ik terwijl ik hem mee nam naar onze kamer om hem te kunnen wassen en opnieuw te kleden.
“Van kindjes!”
“Heb je ze afgepakt?”
“Ja! Mooi hè! Ik was naar stad!”
Ik slikte even. Hij had ze afgepakt en naar zijn uiterlijk te beoordelen hadden de kinderen dat niet zomaar over hun kant laten gaan. De knikkers waren origineel, dat betekende dus dat hij in een stad als Constantinopel was geweest en daar was het allesbehalve veilig voor kinderen. Daar werd in kinderen gehandeld. En voor hem met zijn lichte huid zouden ze wel eens extra belangstelling kunnen hebben gehad.
“Je hebt het goed gedaan,” zei ik tegen hem en probeerde met een kam zijn donkere haar wat te ontwarren.
“Heb ook eten gepakt! Moest rennen, meneer wilde mij pakken,” verklaarde onze zoon. Voor een keer bleef hij geduldig wachten tot ik zijn haar enigszins in fatsoen had. Vervolgens liep hij naar zijn rugzakje dat we ooit voor hem hadden gekocht en maakte het open. Daaruit haalde hij een flink stuk honingkoek. Hij zette zijn tanden erin en keek wat teleurgesteld.
“Is niet lekker.”
“Kom,” zei ik tegen hem. “We gaan nog een keer in de stad eten en dan nemen we Oma mee.”
Randal lachte opgetogen.
“Oma mee?”
Net buiten onze vertrekken kwamen we haar tegen, zij en Randal begroetten elkaar enthousiast en ik vroeg haar mee uit.
“Eigenlijk waren we aan het vertrekken,” zei ik, “Maar wij zijn iets te laat. Hadden we wel afscheid genomen?” Ik kon me dat met geen mogelijkheid meer herinneren.
“Natuurlijk,” zei ze verbaasd. “Tijdens dat etentje toch? Maar het lijkt me leuk nog eens mee te gaan.”
Voor de laatste keer gingen we naar de deuren.
“Waar is pappa?” vroeg Randal.
“Hij is al terug naar huis, wij gaan dadelijk ook,” zei ik.
“Naar Owen?”
“Ja.” Eerst zouden we ergens anders heen gaan, maar dat vertelde ik hem niet.

Venetië. Een prachtige stad met al haar kanalen, niet geweldig om te bezoeken met Randal. Hij rende geestdriftig voor ons de weg af, viel een paar keer en zijn knieën waren geschaafd. Niet voor de eerste keer vroeg ik me af waarom zijn natuurlijke eigenschap om van vorm te veranderen het dan niet even overnam om zijn wonden dicht te laten trekken. Het was zo vreemd dat de uiterst bedaarde Owen dat als het ware automatisch deed en Randal juist helemaal nooit. Afgezien van zijn ogen dan.
Twee jaar alweer.
Het daagde ineens dat hij ook nog nooit iets van magie had gebruikt. Hoewel…. Die fontein waarin hij bijna was verdronken. Deze was toch erg hoog geweest. Gewoon geklommen? Ik twijfelde.
Randal stopte ergens bij het water en keek aandachtig naar een koppel eenden dat daar zwom. Vervolgens zag hij ergens duiven op een marktplein en rende erop af. De duiven vlogen verschrikt alle kanten op en Randal liep een vader met een kind omver die de duiven stonden te voeren. Ik liep naar hen toe en hielp ze overeind. De man was woedend, in rad Italiaans liet hij me weten wat hij vond van mij en mijn zoon en dat was niet veel goeds.

In een typisch Italiaans eethuis bestelden we een uitgebreid menu. Dat wil zeggen, Oma bijna niets en Randal en ik wat meer. Randal had geen zin om te blijven wachten tot het eten gebracht zou worden, liep naar een andere tafel toe, keek de gasten met een vriendelijke lach aan en griste vervolgens hun eten van hun borden af. Hij ging met het eten ergens onder een andere tafel zitten in een hoek. Ik excuseerde me bij Oma en stond op. Bij de ober regelde ik een nieuw menu voor de zojuist beroofde gasten, daarna dook ik onder de tafel bij mijn zoon.
“Randal, je kunt niet zomaar andere mensen hun eten afpakken,” probeerde ik toch iets van een soort opvoeding. Op zich was dit niet de eerste keer dat er zoiets gebeurde, maar met name Mandor zag er geen kwaad in dat de jongen zich dingen toeeigende die van andere mensen waren.
“Heb honger,” verklaarde hij. Van de stukken vlees die hij had gepakt, was niet veel meer over dan alleen wat botjes.
“Dat begrijp ik, maar we kunnen wachten tot we ons eigen eten krijgen. Omdat jij honger hebt, kunnen andere mensen niet eten terwijl ze ook honger hebben,” probeerde ik hem uit te leggen.
Hij grijnsde en liet zich onder de tafel vandaan halen. Intussen was ons eten gebracht en kon Randal zich verder tegoed doen, totdat hij vol zat. Hij liet zich opnieuw van tafel glijden, keek in het rond en was weer verdwenen.
“Hij is een enorme handenbinder,” zei ik tegen Oma die vriendelijk glimlachte, maar niets terug zei. De laatste tijd was ze sowieso nog meer afwezig geweest dan eerder, had ze misschien geestelijk al afscheid genomen van ons?
Er kwam een enorm lawaai uit de keuken. Alsof er van alles tegelijk tegen de grond ging. Ik zuchtte even. Een boze kok kwam aan met een spartelende, overstuur zijnde Randal die bij zijn oor werd gehouden. Ik zag dat de jongen pijn had. Dat maakte me woedend. Ik stond op en gaf de kok een stevige mep in zijn gezicht. De man sloeg naar achteren tegen de grond en had in ieder geval Randal losgelaten. Ik pakte het kind op en suste hem een beetje. Daarna zei ik streng tegen hem dat hij moest gaan zitten en blijven zitten.
De kok was inmiddels overeind gekrabbeld en begon me uit te schelden in het Italiaans. Dat was lastig omdat ik de taal niet zo beheerste, dus ik kon hem niet goed van repliek dienen. Het kwam erop neer dat Randal flink wat schade had aangericht en dat moest ik allemaal betalen. Ach, torenhoge rekeningen waren schering en inslag sinds Randal, dus ook deze betaalde ik zonder blikken of blozen en we verlieten meteen het eethuis, een aantal woedende mensen schreeuwden ons allerlei verwensingen na.
We zetten de maaltijd voort op een terrasje aan het water. Ook niet ideaal, want Randal presteerde het om zeker drie keer in het water te vallen.

Toen we terug keerden in het paleis, was de tijd bijna in een piek. En Randal was twee jaar en twee maanden. Oma verdween ergens een gang in, ik pakte onze spullen bij elkaar en bond Randal zijn rugzak om met wat van zijn speelgoed. Daarna pakte ik hem bij de hand en zocht ik naar het Patroon. Deze keer liet het zich niet vinden. Ik wist dat dit een goed teken was, de vorige keren drong het zich aan me op. Nu was het blijkbaar de meest geschikte tijd om te lopen, nu kon ik zelf bepalen wat ik wilde. Uiteindelijk vond ik het in de binnentuin.
“Wat is dat?” zei Randal die het lijnenspel met interesse bekeek.
De aanwezigheid was minder heftig, voelde ik. Meer zoals het hoorde te zijn.
“Dit is het Patroon, dat gaan we lopen en dan gaan we hier weg.”
“Ja, weg!” knikte hij, rukte zich los en wilde erop springen. Net op tijd wist ik hem tegen te houden en tilde hem op. Hij begon te gillen en te worstelen. Het was mijn idee om hem over dat Patroon heen te dragen, maar daar was hij niet van gediend. Hij wilde zelf lopen. Intussen merkte ik dat de piek al bijna voorbij was, de tijd begon te dringen. Ik zette hem dus neer op de grond, ging op mijn knieën voor hem zitten en keek hem strak in zijn ogen, nog steeds grijsgroen, al meende ik ook een vleugje blauw te bespeuren.
“Randal, je moet goed naar me luisteren. Je mag zelf lopen, maar je geeft me een hand en houdt me goed vast.”
“Nee! Zelf lopen!” riep hij.
“Dat gaat niet gebeuren Randal. Je hebt de keus. Of je geeft me een hand of ik draag je.”
Hij dacht even na, blijkbaar had hij door dat het me ernst was.
“Handje,” zei hij met een zucht en stak deze toe. Ik stond weer op. Er volgde nog een kleine woordenwisseling over wie als eerste het Patroon op zou gaan, maar ook daarin was ik vastbesloten. Zijn stijfkoppigheid – meegekregen van zowel Mandor als mij en ook van beide grootvaders – was soms erg vermoeiend maar stond me ook aan. Ergens was ik verbaasd dat Randal, met al zijn rondzwervingen, blijkbaar nog nooit bij het Patroon was geweest. Gelukkig niet.

Het was erg gemakkelijk, ook voor Randal. Het Patroon hield de adem in, het had iets met mij voor. Na de eerste bocht merkte ik dat de hand waarmee ik Randals handje vasthield, bezweet was en dat het niet veel scheelde of ik zou hem loslaten. Ik verstevigde mijn greep. Bij de tweede bocht werd het nog moeilijker hem vast te blijven houden, intussen huppelde hij met een blij gezichtje voort. Bij de derde bocht wist ik dat we niet samen uit konden komen bij het midden. Het kon gewoon niet, om een bepaalde reden was dat niet de bedoeling. Ik dacht snel na en nam een beslissing.
“Randal,” zei ik ernstig tegen mijn zoon.
Hij keek opgetogen naar me omhoog.
“We kunnen hier niet samen weg gaan dadelijk. Als je bij het midden komt moet je naar pappa gaan.”
“Pappa?” Hij keek afwachtend om zich heen. “Pappa?”
Bij de vierde bocht moest ik hem loslaten. Ik liet hem het eerst naar het middelpunt toegaan en wachtte gespannen af.
“Pappa?” zei Randal nog eens en kwam bij het midden. Daar zag ik dat zijn gezichtje ogenblikkelijk verhelderde, hij lachte stralend.
“Jaaaaaah! Pappa!” Hij stak zijn armen uit en was weg.
Ik slaakte een zucht van opluchting, dat was goed gegaan. Een positief punt was dat Mandor nu in ieder geval wist met wie hij te maken had als zijn enthousiaste zoon uit het niets kwam buitelen.
Daarna was ik zover. Ik zou teruggaan naar de wereld waar ik vandaan kwam, maar dan naar de oorsprong.

Een drankje van mijn vader...

Na nog eens goed rondgekeken te hebben, kwam ik dat de conclusie dat de slaapkamer een wat andere stijl had dan die waar ik eerder was gaan slapen. Maar ik had nog steeds geen idee hoeveel tijd ik nu in bed had doorgebracht.
Ik vroeg me af of het mogelijk was om ergens een bad te nemen en liep mijn kamer uit. Vlak naast mijn slaapkamer bleek een grote hal te zijn met een soort zwembad, waarin wat mensen zwommen. Het geheel deed me lichtelijk Romeins aan, het deed me een beetje denken aan het Romeinse badhuis in Bath waar ik vroeger eens was geweest met mijn gouvernante. Vlak naast het zwembad was een poel met zo te zien vrij warm water. In die poel waren een aantal mensen die naar me keken, maar niet verbaasd leken te zijn door mijn aanwezigheid.
Ik twijfelde wat te doen. Me ook in die poel laten zakken? Zo te zien was er niemand gekleed, ik kon toch niet zomaar in mijn blootje tussen een stel wildvreemde mensen gaan zitten?
Ik zag mijn oma, gekleed in een badjas, binnenkomen. Ze lachte vriendelijk toen ze me zag, trok haar badjas uit en ging in de poel zitten. Ze maakte een uitnodigend gebaar naar mij. Na nog wat weifelen trok ik mijn nachthemd uit, liet me haastig in de poel zakken en ging naast haar zitten. Het water was heerlijk warm en het bubbelde een beetje. Af en toe ging er iemand uit de poel om een duik te nemen in het zwembad en dan even later weer terug te komen in de poel. Oma legde me uit dat het water in het zwembad kouder was.
“Ik hou het bij de poel,” zei ik beslist. Ze glimlachte.
“Dat doe ik ook.”
Na verloop van tijd klom ze op de kant en trok daar haar badjas weer aan. Ondanks het feit dat ik veel liever mannen zie, moest ik concluderen dat ze een heel mooie vrouw was, ik denk dat ze voor veel mannen aantrekkelijk zal zijn.
Zelf had ik inmiddels lang genoeg in het water gezeten en volgde haar voorbeeld. Toen ik echter mijn nachtpon weer aan wilde trekken, schudde ze haar hoofd en gaf me een dikke, warme badjas aan.
“Ik kom zo naar je kamer,” zei ze en liep een gang in.
Ik ging naar mijn kamer. De kleding die ik de vorige dag had aangehad, hing slordig over een stoel. In de kast hingen wat andere kleren, alles donker van kleur. Ik koos voor een donkerblauwe fluwelen jurk, afgezet met wat goudkleurige sierstiksels. Helemaal niet mijn stijl, maar hier in Tir-na Nog’th was er niets zoals het zou moeten zijn.
De jurk spande wat strak om mijn buik, maar het ging nog. Ik was net klaar met me aan te kleden toen Dulcimea de kamer binnen kwam.
“Je hebt vast trek in ontbijt,” glimlachte ze. “Ik zal jou de weg weer laten wijzen.”
Deze keer wilde ik ontbijten in Londen en zowaar, het was mistig toen we de deuren uitgingen. Hier en daar zag ik huizen staan, en was er het gewoonlijke straatrumoer te horen. Karren reden voorbij, er liepen lantaarnopstekers rond en een omroeper riep dat het net elf uur geweest was. Opgeschoten straatjochies bedelden om een aalmoes en ik meende zelfs in een flits Ronardo en Brand te zien lopen in nette kleding, alsof ze op weg waren naar een feest. Het gaf me de rillingen. Een volgende keer zou ik in Chester ontbijten. In de verte was een vreselijk gegil te horen dat plotseling werd afgebroken en gingen wij een theehuis binnen.
Door een meisje in een zwarte jurk en een wit schort werden we vriendelijk ontvangen en naar een tafel voor een raam geleid. Ik bestelde een stevig ontbijt, mijn oma wenste alleen wat thee, toast en marmelade. Hoewel het in de stad laat in de avond was, keek het dienstmeisje niet vreemd op van het verzoek om een ontbijt. Niet veel later werd ons de thee geserveerd, heerlijk sterk, precies zoals het hoorde. Ik schonk voor mijn oma en mezelf in.
“Waar waren we,” zei Dulcimea, nippend van de thee.
“Dit alles is nogal vreemd voor me,” zei ik verontschuldigend. “Ik hoop dat ik niet een al te slechte indruk maak hier.”
Ze haalde met een lichte glimlach haar schouders op en schudde haar hoofd.
“We krijgen bijna geen bezoekers,” zei ze weer. Intussen werd er een groot bord voor me op tafel gezet met een flink ontbijt. Eieren, toast, sausage, baked beans. Daarnaast een schaaltje met marmelade en boter. Het ontbijt van Dulcimea stak karig af tegen het mijne en deze keer vroeg ik hardop of ze daar wel genoeg aan had.
“Dat heb je een vorige keer ook al gevraagd,” zei ze.
Oh. Ik kon het me niet herinneren, doch er was meer dat ik iedere keer weer vergat. Ik besloot om maar niet naar haar antwoord van toen te vragen. Ik keek om me heen, er waren meer mensen aan het eten. De meeste wat minder dan ik, maar zeker meer dan mijn grootmoeder.
Ik begon rustig te eten, intussen sprak ik wat met Dulcimea. Ik vertelde haar de afgelopen nacht – als je dat zo kon nemen – een levensechte droom gehad te hebben en vroeg haar of het mogelijk was om bijvoorbeeld iemand te ontmoeten in een droom.
“Je kan het bewust doen,” zei ze, me peinzend opnemend. “Maar zomaar zo’n levensechte droom hebben terwijl je slaapt… dat wat je vertelt is alsof je meer aan het dagdromen bent geweest.”
“Het was echt in mijn slaap,” verzekerde ik haar. Ze keek uiterst verbaasd.
“Wij slapen niet echt,” legde ze toen uit. “Voor jou gevoel is het waarschijnlijk ochtend, maar eigenlijk is het laat in de avond.”
Ik wierp een blik naar buiten, door de mist was de maan heel vaag te onderscheiden, sterren waren al helemaal niet zichtbaar. Het was avond. Het was hier altijd avond. Geen dag of nachtritme, geen seizoenen, geen feestdagen, gewoon niets. Was het een wonder dat ik mijn besef voor tijd kwijt was? De baby roerde zich heel even in mijn buik.
“Hoe zou ik bewust kunnen dromen?” vroeg ik.
“Tir-na Nog’th is vast in de tijd,” zei ze. “Ik kan het het beste uitleggen als dat de scheidslijn tussen de machten kleiner is, het verschil tussen Patroon, Troef en Spiegels is ook kleiner. Er kunnen dingen in Tir-na Nog’th die elders niet kunnen. Het kan zijn dat ons hele leven een droom is.” Ze pauzeerde even terwijl ze bedachtzaam een stukje van haar toast met marmelade afsneed en hier rustig op begon te kauwen.
“Ik ben erover na gaan denken dankzij je opa. Die verscheen en nam tijdsbesef met zich mee, hij was wakker en bleef. Sinds hij weg is, is mijn leven misschien saaier geworden. Soms heb ik het besef dat er niets gebeurd. De tijd voordat ik hem ontmoette was meer wazig, al had ik toen een doel. Daar heeft hij me toen vanaf gehaald.”
Wat ze vertelde kwam me bekend voor over wat ik wist van Schaduwen. Dat deze echter worden door de komst van Amberieten. Nu leek het er alleen op dat het leven van slechts één iemand echter geworden was in Tir-na Nog’th.
“Waar heeft hij je vanaf gehaald?” vroeg ik.
“Dat weet ik niet meer. Het had iets te maken met bepaalde dingen, met het ingrijpen bij bepaalde gebeurtenissen. De behoefte om me daarmee bezig te houden is minder geworden. En verder… de komst van een dochter is iets dat nooit gebeurde. Er kwamen wel eens buitenstaanders, dan ging er vaak iets mis en dan was er eentje minder van ons.”
“Is het dan wel zo goed geweest om mij binnen te halen hier?” vroeg ik bezorgd. Het laatste dat ik wilde was dat er door mijn komst hier mensen zouden verdwijnen. Natuurlijk, ik had beter kunnen vragen om welke buitenstaanders het ging en wat er mis was gegaan, maar daar dacht ik gewoon niet aan.
“Jij hebt het zelf gedaan,” zei ze. “Hij ook, je opa dus. Er is nog iemand die dat kan, maar die is hier gelukkig niet zo vaak.”
Ik schrok, ze had toch niet over een bepaalde oom van mij?
“We noemen hem de Witte Ridder,” ging ze voort. Hmm, waarom kwam ineens het beeld van mijn vader in me op met zijn witte harnas? Dat zou toch wat vergezocht zijn. Toen ik hem, jaren geleden alweer, vertelde in Tir-na Nog’th geweest te zijn, was hij heel gespannen geweest en had gezegd dat het een uiterst interessante plaats was.
“Dat was eigenlijk een vreemd gebeuren,” ging ze met zachte stem verder. “We werden hier aangevallen door iets en iemand, een soort van schim.”
De adem stokte even in mijn keel. Ze sprak toch niet over een dergelijk wezen dat ik ooit in Arden had ontmoet – hoewel? Was dat in Arden zelf geweest? Op dat moment leek ik in ieder geval in een andere tijdsbeleving te zitten en buiten het geheel te staan.
“De Witte Ridder verscheen en heeft ons gered.”
“Ik begrijp het niet helemaal, ben ik bang,” zei ik voorzichtig. “Zou je me iets meer kunnen vertellen?”
“Dat is moeilijk,” zei ze nadenkend. “Maar ik zal het proberen. Het binnendringen van wezens in onze wereld gaat altijd met het gevoel gepaard dat ik net wakker wordt. Al slaap ik nooit. Mijn minnaar sliep trouwens wel, mijn dochter ook, maar minder dan dat jij dat doet. Toen dit gebeurde waren mijn minnaar en mijn dochter al lang weg trouwens. We werden eigenlijk allemaal een beetje wakker. Het was een soort schaduw, een soort schim die ons opzocht en ons wilde vermoorden. En toen was er ineens de jongeman die verscheen in de buurt van het Patroon. Op de één of andere manier kwam hij bij ons terecht, het was zelfs alsof hij ons zag. Heel apart, zoals jij hier ook ineens was.” Ze dacht even na en sprak toen uit wat ik al vermoedde: “Ik denk dat die Schaduw mij moest hebben, mij kwam vermoorden.”
Ik knikte en vertelde haar iets over het schaduwachtige wezen dat uit was op het vermoorden van vrouwen die een relatie hadden gehad met een Amberiet. Ze schrok niet, maar knikte alsof ik een vermoeden van haar had bevestigd. Toen vroeg ik naar een beschrijving van de jongeman.
“Erg jong,” zei ze. “Hooguit een jaar of zestien. Hij deed me denken aan mijn minnaar, op een bepaalde manier leek hij daar ook op. Hij droeg een wit harnas, en had lang, donker haar. Blauwe ogen. En hij had een bijzonder zwaard.”
Ik pakte mijn troevendeck en haalde de troef van mijn vader daar tussenuit. Ik liet deze aan haar zien en ze bekeek de kaart aandachtig.
“Hij lijkt erop,” zei ze. “Al was de Witte Ridder een stuk jonger dus. Hij leek me iemand die dat kon, hier kon zijn bedoel ik. Iets dat niet iedereen kan, niet zo. Alleen bepaalde wezens kunnen dat. En hij had die wezens ook niet bij zich.”
Ik keek naar de troef, waarop mijn vader was afgebeeld met één van zijn valken op zijn hand en Morgenstern op de achtergrond.
“Dat is mijn vader,” zei ik terwijl ik de troef weer terug stak. “Hij zou het geweest kunnen zijn.”
Ze leek wat te weifelen.
“Op die kaart lijkt hij ouder,” zei ze.
“Dat kan. Ik zei al dat mijn vader soms op bepaalde tijdstippen ergens aanwezig kan zijn. Wie weet vanaf welke leeftijd dat was. En als hij het niet was… ik heb twee zonen. Misschien was het één van hen in de toekomst.” Zelf twijfelde ik daar een beetje aan. De beschrijving zou op Owen later kunnen slaan, die ietwat op mijn vader lijkt. Maar de beschrijving leek niet echt op Randal. Of toch wel? Inmiddels had ik tientallen onderwerpen voor een gesprek met mijn vader. Het duurde heel even voordat ik me realiseerde dat hij dus blijkbaar zo’n insluiper had verslagen! Dus het was mogelijk…
“Ik weet niet precies waarom mijn minnaar hier kwam,” zei Dulcimea dromerig. “Het was niet voor het Patroon denk ik. Hij zei dat op zoek was naar kennis van de runen.” Ze glimlachte ergens langs me heen, alsof ze me niet werkelijk zag.
“Runen?” vroeg ik geïnteresseerd, want daar had ik ook ietwat onderzoek naar gedaan in mijn jeugd.
“Dat is wat hij zei. Maar dat was niet wat hij bedoelde. Hij was op zoek naar Voorkennis.”
Ze viel stil en mijmerde een poosje. Ik besmeerde nog een toast met wat marmelade en at deze rustig op. Daarna dronk ik mijn zoveelste kop thee leeg. Het was apart om wat dingen over opa te horen zonder dat er met haat over hem gesproken werd. Maar toch, een man waar zijn kinderen als de dood voor zijn – dan is er iets niet goed aan die man.
“Er is helemaal niemand van mijn volk die ooit zo’n iemand heeft ontmoet. We hebben niet zoveel contact onderling, er is niemand die kinderen heeft. We zijn gewoon…”
Ik staarde haar aan zonder iets te zeggen. Eerder had ze laten blijken meer kinderen te hebben en niet alleen met Oberon. Nu zei ze dat haar volk geen kinderen had? Zeer vreemd. Betekende dit dat ze ook kinderen had gekregen met een andere bezoeker? Misschien meer? Uit wat ze vertelde kon ik in ieder geval opmaken dat ze hier nooit vandaan was geweest. En tevens kreeg ik meer en meer de indruk dat Lorrayne haar oudste kind was.
Ik besloot om daar later eens met haar op terug te komen. In plaats daarvan vroeg ik haar of het mogelijk was om dromen te gebruiken als medium om contact te leggen met mijn vriend.
“Misschien kun je de poel gebruiken,” zei ze. “Maar die is in het paleis.”
Ik rekende af, uiteraard zat er in mijn tasje een beurs met de plaatselijke valuta. Daarna begeleidde ik mijn oma terug naar het paleis, alwaar ze op haar beurt mij begeleidde naar een waterbassin met inktzwart water, waarin ik een reflectie van mezelf zag en niet van haar.
“Waarom kan ik jou niet zien in het wateroppervlak?” vroeg ik. Ook deze vraag verwarde haar weer, uiteindelijk zei ze dat ik iets niet goed deed.
“Want ík zie geen spiegelbeeld.”
Inwendig zuchtte ik diep. Echte uitleg had ik tot nog toe maar ternauwernood gehad van haar, steeds weer leken we volkomen langs elkaar heen te zitten. Dat was niet haar fout, noch de mijne en het was lastig.
Ik staarde naar het wateroppervlak en trachtte eerst mijn spiegelbeeld weg te denken. Tenslotte was ik niet op zoek naar mezelf. Het kostte me heel wat kracht voordat dat lukte, ik keek in een inktzwarte duisternis waar iets mee was. Iets vreemds, iets dat uitstekend paste in het totaalbeeld van Tir-na Nog’th. Ik dacht aan thuis en aan Mandor in die omgeving. De duisternis bleef. Ik dacht aan Mandor zelf, aan hoe het voelde als hij zijn armen om me heen sloeg… ja, een beetje mellow, ik weet het. Maar het bleek te werken, hoewel ik niet precies zag wat ik verwachtte te zullen zien.
Er verscheen een beeld. Een slungelachtig jochie van een jaar of zeven met spierwit haar dat ruzie aan het maken was met een aantal andere jochies. Ietsje verderop stond een klein meisje met vuurrood haar – ze leek me een jaar of vier te zijn - vreselijk te huilen. Een van de jochies trok een mes en ik zag het witharige jongetje, wiens trekken me deden denken aan mijn eigen zonen, achteruit deinzen en met zijn ene hand een gebaar maken alsof hij het joch wilde kalmeren. Intussen zag ik dat hij achter zijn rug met zijn andere hand gebaren maakte. Terwijl het joch het mes liet zakken, gooide kleine Mandor ineens iets smerigs in diens gezicht. Het jochie begon vreselijk te krijsen en viel kronkelend en stuiptrekkend op de grond. Niet veel later ligt hij doodstil, zijn hoofd was één bloederige massa, waar een klein krabachtig wezentje uit kwam gekropen. De andere jochies deinsden achteruit en maakten dat ze wegkwamen, kleine Mandor liep naar het meisje toe dat met een ontzette blik in haar ogen toe stond te kijken, pakte haar hand en troostte haar terwijl ze samen wegliepen. Het beeld verdween, wat er overbleef was een lijn. Ik volgde deze en kwam weer bij een gebeurtenis uit. Mandor, nog jonger, hooguit een jaar of vier. Een klein jochie dat door een viertal stevige, grote knullen in elkaar werd geslagen. Niemand die hem hielp, niemand die ingreep. Nadat de jongens klaar waren liepen ze lachend weg, het jochie Mandor, wiens hele lichaam gebroken was, bleef voor dood liggen en werd pas later gevonden door een kindermeisje met een klein roodharig meisje op haar arm.
Ook dat beeld verdween en weer de lijn. Heel even kwam het idee bij me op om deze verder terug te volgen om er zo achter te komen wie Mandors moeder was of in ieder geval hoe ze eruit had gezien. Ik deed het niet, ik volgde de lijn verder. Weer terug naar het gebeuren met de andere jongens. Verder. Een leven speelde zich voor me af vol van demonen, vluchtende mensenmassa’s, marteltoestanden waarbij Mandor een enkele keer het slachtoffer was, maar meestal de rol van beul vervulde, enge wezens die de naam demoon niet mogen hebben, akelige toestanden. Ergens in de lijn ontwaarde ik dat mens, mijn rivale. Eerst inderdaad verliefdheid, een aantal keren vluchten, een baby. Verliefdheid die omsloeg in haat en nijd, de moorden, de wraaknemingen van Mandor op degenen die zijn dochter hadden omgebracht. Mandors hele lijn, zowat letterlijk doorgebracht in een hel. Mandor die zonder scrupules mensen ombrengt. En ineens een rustpunt.
Hij was rustig een boek aan het lezen, zittend in één van de gemakkelijk stoelen in de ietwat rommelige zitkamer van Gormenghast. Het was zo’n ander beeld dan wat ik eerder had gezien, dat ik even bleef staren. Ik besloot om toch even verder te kijken, het kon zijn dat het nog niet het goede moment was.
Ik keek naar de lijn, waar een paar splitsingen te zien waren, deze lijnen werden waziger. Ik volgde er eentje en zag mezelf staan. Huilend, heel erg verdrietig. En Mandor met een grimmige trek op zijn gezicht. Een gebeurtenis die iets met gif te maken had. De rest van de lijn was niet erg lang meer. Martelen, wraaknemingen en moorden. Heftiger en grimmiger dan eerder, gevolgd door de gewelddadige dood van Mandor Sawall.
Haastig volgde ik de lijn terug tot aan het moment in de zitkamer. Inmiddels voelde ik me uitgeput, dit was veel vermoeiender dan het lopen van Patroon en het kostte heel veel tijd. Ik had vele gebeurtenissen gezien, maar geen tijd gehad om deze goed tot me door te laten dringen. Ik keek weer een poosje naar de grote liefde in mijn leven, die wel heel erg stil zat. Oh ja, er was wat beweging, maar zo vreselijk langzaam… Dat moest het verschil in tijd zijn.
Ik trachtte de tijd waarin ik verkeerde aan te passen aan zijn tijdsbeleving. Het ging niet, ik kon niet bij Patroon komen, daar ik bezig was met een ander soort macht. Uiteraard lukte het daardoor ook niet om zijn tijd aan te passen aan de mijne. Ik sprak een paar woorden tot hem en wachtte af. Hij reageerde niet.
En toen deed ik iets dat ik wellicht beter niet had kunnen doen. Begrijp me goed, het was met de beste intenties, nimmer bedoeld om schade aan te richten.
Ik raakte zijn hand aan.

Beiden kregen we een enorme schok door ons heen. Het knalde zo hard dat het zelfs heel even zwart werd voor mijn ogen. Voor Mandor was het effect erger, hij was bewusteloos gegaan en hij bungelde aan mijn hand, aan mijn arm die volledig verdoofd was. Onder hem zag ik een grote zwarte leegte. Als ik hem los zou laten, zou hij daarin verdwijnen en ik had geen flauw benul waar hij dan uit zou komen – als hij al ergens uit zou komen. Wat kon ik anders doen dan hem naar me toe halen? Met mijn laatste krachten kreeg ik het voor elkaar om hem uit de poel te trekken en voorzichtig op de kant te leggen. Heel voorzichtig wrong ik zijn hand uit de mijne, wat nog heel lastig ging, daar zijn hand volkomen verstijfd was en de mijne ook. Ook mijn arm voelde ik niet meer.
Mijn oma kwam met een geschokte uitdrukking naderbij.
“Wat heb je nu gedaan!”
“Proberen contact te maken,” zei ik vermoeid. “Dat ging niet zo goed dus.”
Ze schudde verbijsterd haar hoofd.
“Je had kunnen praten!”
“Dat heb ik geprobeerd, het ging niet,” zei ik kort terwijl ik mijn geliefde aan een eerste onderzoek onderwierp. Hij was er zonder meer heel slecht aan toe. Zijn toch al lichte huid was nog bleker dan anders en hij haalde slechts oppervlakkig adem.
Ik tilde hem op, zo goed en zo kwaad als het ging met die lamme arm en droeg hem naar mijn slaapkamer, mijn oma liep een eindje mee.
“Je hebt zitten rotzooien,” zei ze verwijtend. “Dat wat jij deed heeft nog niemand hier eerder gedaan. Dat klooien zit in je familie, maar het komt niet van mijn kant!”
Ik gaf geen antwoord. Zonder haar verwijten wist ik ook wel dat ik iets verkeerd had gedaan. En het was nog zeer de vraag of Mandor dit zou overleven.
Dulcimea volgde me niet naar binnen en ik vroeg haar ook niet binnen. Ik legde Mandor neer op het bed, dat er alweer anders uitzag dan eerder. Toch lagen en stonden mijn spullen hier her en der verspreid.
Ik trachtte om hem eerst bij te krijgen door op zijn wangen te tikken. Toen dat niet hielp paste ik een aantal massagetechnieken toe met de bedoeling om hem wat stabieler te krijgen, maar het hielp niet, ik zag zelfs geen enkele verbetering. Hij lag in coma en was volledig verkrampt. Ik voelde me vreselijk. Zowel lichamelijk als geestelijk was ik uitgewrongen door het gebruiken van de poel. Door de beelden die ik daar had gezien had ik het gevoel dat ik hem iets beter kende dan eerder. Mandor was een engerd en verschrikkelijk radicaal. Ik was geschokt door het feit dat ik in staat was hem de dood in te drijven, de laatste beelden die ik had gezien stonden me maar al te helder bij. En nu had ik hem ook bijna dood. Ik wist dat het niet goed was voor iemand om lang in coma te liggen, als hij al uit zichzelf daaruit kon komen. Daarbij kwam dat de omgeving – met dat alom aanwezige Patroon – niet erg gunstig voor hem was. Ik durfde het niet aan om het af te wachten. Mijn arm – het was maar een arm, het kon me niet schelen of deze zou genezen of er af zou vallen. Maar Mandor kwijtraken… ik moest er niet aan denken. Zonder langer aarzelen pakte ik mijn tas en zocht het flesje dat ik lang geleden van mijn vader had gekregen, toen we op zoek waren naar Boudicca. Sap, gemaakt van de bloemblaadjes van zo’n 10.000 viooltjes. Een stervende kon ermee terug gehaald worden, voor Eric was het indertijd te laat. Nog heel even twijfelde ik – was Mandor stervende? Toen draaide ik onhandig, daar ik maar één hand ter beschikking had, het dopje van het flesje en goot uiterst voorzichtig de inhoud tussen zijn lippen. Gespannen keek ik naar Mandor en was meer dan opgelucht toen ik zag dat hij weer wat kleur kreeg. Ik stopte het lege flesje terug in mijn tas en ging bij hem zitten. Ik pakte één van zijn verkrampte handen in mijn linkerhand, mijn rechterarm bungelde nutteloos aan mijn schouder. Hij begon eindelijk fatsoenlijk adem te halen, zijn ledematen ontspanden zich. Niet veel later deed hij zijn ogen open en keek me aan. Zijn gezicht drukte zowel schrik, verbazing als blijdschap uit. Ik kon me niet herinneren dat ik me ooit eerder zo opgelucht had gevoeld. Ja, toch wel. Die keer dat erachter kwam dat Owen niet mee was vernietigd in die Schaduwstorm.
Ik kon niet anders doen dan mijn hoofd op zijn borst te leggen om heel even alleen maar van zijn aanwezigheid te genieten en stiekem een traantje weg te kunnen pinken. Hij streelde zachtjes mijn haar met zijn vrije hand. Toen ik mezelf weer onder controle had, ging ik rechtop zitten en vroeg hem hoe hij zich voelde.
“Raar,” zei hij met schorre stem en probeerde rechtop te gaan zetten. “Er gebeurde iets, ik heb een enorme opdoffer gehad. Maar ik heb geen idee hoe het kwam.”
“Dat was ik,” zei ik schuldbewust. “Ik heb iets gedaan wat ik beter niet had kunnen doen.”
Hij greep naar zijn hoofd met een pijnlijke uitdrukking op zijn gezicht.
“Enorme hoofdpijn,” zei hij. “Waar ben ik eigenlijk?” Hij keek onderzoekend de kamer door, zijn ogen bleven even rusten bij de draagwieg in de hoek maar zei er niets over.
“Tir-na Nog’th,” zei ik. “Ik probeerde contact met je te leggen.”
“Het voelt niet geweldig aan,” kreunde hij.
“Het Patroon is hier erg aanwezig.”
“Ik was er al bang voor. Maar er hangt hier ook iets van Logrus. Een beetje raar,” zei hij aarzelend.
“Logrus? Daar heb ik niets van gemerkt,” zei ik verbaasd.
“Dat Patroon overheerst. Tir-na Nog’th zei je? Maar als wij hier zijn… hoe moet het dan met onze zoon? Die kan niet alleen zijn!”
“Voor dit soort gevallen hebben we toch een kindermeisje?”
Mandor keek heel even schuldig. Hoogstwaarschijnlijk had hij Mary Ann onmiddellijk van haar taak ontheven toen hij thuis kwam.
“Ze heeft geen instructies gekregen.”
“Het zal snel genoeg duidelijk zijn dat je weg bent. Dan zal ze toch in actie komen?”
“Dat betwijfel ik. Ze zal niet plotseling zelf gaan denken.”
“Mandor, de tijd daar staat praktisch stil ten opzichte van hier. Waarschijnlijk ben je al terug voordat hij je mist.” Intussen was ik het zelf die Owen vreselijk miste en maakte me zorgen. Tenslotte stond de tijd daar niet volkomen stil ten opzichte van hier.
“Hoe is het met hem?” vroeg ik.
Mandor glimlachte.
“Goed, heel goed. Ik had hem net in bed gestopt en hij viel vrijwel meteen in slaap. Zelf ben ik gaan studeren en kreeg een vreselijke klap.”
“Dat was ik dus,” zei ik benepen.
Hij keek me met zo’n duistere blik aan dat ik onwillekeurig wat naar achteren schoof.. Niet dat ik echt bang was, toch drongen die beelden die ik eerder in zijn lijn had gezien zich aan me op.
“Wat heb je gedaan!”
“Ik trachtte contact met je te maken, er was me verteld dat het misschien mogelijk was door middel van een poel – althans, zo had ik het begrepen. Ik kon niet met je praten, ik kon de tijd niet aanpassen en probeerde toen je hand te pakken.”
Hij hief zijn ogen naar het plafond en liet zich weer terugzakken in de kussens terwijl hij naar zijn voorhoofd greep.
“Ben je gek geworden!” riep hij uit. “Je bedoelt dat je geprobeerd hebt om contact te maken zónder Troef te gebruiken!?” Hij keek weer naar mij, zijn ogen leken een blauw vuur te spuwen. “Je weet dat ik vijanden heb. Ik had jou daar niet onder gerekend nog. Maar als je me dood wilt hebben, kun je dan niet achteraan sluiten!?”
“Het spijt me verschrikkelijk,” zei ik schuldbewust. “Het was niet mijn bedoeling om je te vermoorden.”
“Het voelt wel zo.”
“Sorry,” zei ik nogmaals. “Misschien is het beter dat je wat uitrust? Misschien zakt je hoofdpijn dan wat.”
“Laat ik dat maar doen,” zei hij. “Wat te drinken zou ik ook wel willen.”
Ik kon in ieder geval water halen, ik meende me zelfs te herinneren dat ik hier ook iets van wijn had gezien. Ik stond op en keek naar Mandor die toch nog erg bleek zag. Hij had zijn ogen weer gesloten. Ik liep de kamer uit, zocht naar wijn, maar vond alleen een dienblad met daarop een pot versgezette thee en een tweetal kopjes. Hoe dat daar zo kwam? Een vorm van manipulatie misschien? Ik dacht er niet lang over na, maar bracht de thee naar mijn kamer en schonk voor ons beiden in. Mandor kwam half overeind zitten en pakte het kopje aan. Hij dronk voorzichtig een paar slokken en trok een vies gezicht.
“Die thee smaakt nergens naar,” zei hij geërgerd. “Heb je ook mijn smaakpapillen nog om zeep geholpen?”
Ik proefde ook van de thee. Water, het smaakte naar heet water.
“Als dat zo is, heb ik de mijne ook kapot gemaakt,” zei ik. “Dit is gewoon heet water. Mandor, dit is Tir-na Nog’th en niets is hier zoals het lijkt.”
“Hmm, er is in ieder geval iets aan de hand met de tijd,” zei hij en nam me vorsend op. “Hoe lang ben jij hier nu al?”
“Ik weet het niet precies. Een paar maanden schat ik zo.”
“Daar lijkt het wel op.” Hij zuchtte, dronk toch het kopje maar leeg en liet zich achterover zakken. Ik dronk het hete water ook op, ging naast hem liggen en sloeg een arm om hem heen.
Zo doezelden we een poosje. Ik kreeg weer gevoel in mijn arm, deze begon te tintelen en daarna pijn te doen. Op een gegeven moment was de pijn zo erg dat ik niet langer kon blijven liggen. Ik stond op en zwaaide mijn arm wat heen en weer. Het hielp niet echt. Mandor kwam half overeind, leunde op een arm en staarde naar me zonder iets te zeggen, zodat ik me wat opgelaten voelde.
“Ik zal mijn betovergrootmoeder halen, dan kunnen jullie kennis maken,” verbrak ik de stilte uiteindelijk en legde uit dat ik haar hier had ontmoet. “Het kan alleen even duren eer we terug zijn,” waarschuwde ik alvast, “de tijd is hier een raar iets. En blijf asjeblieft hier, ga nog even niet de kamer af.”
Hij keek vragend.
“Je kunt hier erg gemakkelijk verdwalen, misschien beter om niet te doen in je huidige conditie.”
“Nog steeds erg slecht, gaf hij toe. “Mijn hoofd bonkt verschrikkelijk. Ga maar, ik zie je zo wel.”

Ik liep de kamer af op zoek naar Oma. Ergens in een grote hal kwam ik haar tegen, ze keek bezorgd.
“Ik dacht dat ik jullie maar beter even alleen kon laten,” zei ze.
“Dank je. Hij is bijgekomen, maar voelt zich nog erg slecht. Ik wil jullie aan elkaar voorstellen.”
Ze knikte vaag, reageerde niet echt. Steeds weer had ik bij haar het gevoel dat er veel dingen niet doordrongen tot haar. Alsof ze voortdurend tussen waken en slapen was. Letterlijk afwezig dus. Eerder had ze gezegd dat ze me zou helpen leren om gebeurtenissen te beïnvloeden, ik begon echter het gevoel te krijgen dat dit wel eens heel moeizaam zou kunnen gaan.
Ze liep echter wel met me mee. Mijn voetstappen waren duidelijk hoorbaar, de hare hoorde ik niet. Het leek nog het meest alsof ze door de gangen gleed. Haar natuurlijke gracieusheid, die ik ook in mijn moeder wist, was eigenlijk vervelend, daar ik bij hen zo vreselijk lomp afstak.
Ik vond mijn slaapkamer niet meer terug. Een paar keer had ik het gevoel dat we er in de buurt waren, steeds weer kwamen we voorbij de fontein, maar geen slaapkamer. Toen ik mijn Oma daar iets over zei, keek ze me vragend aan, alsof ze niet wist waar ik het over had. Geen hulp van die kant. Toen richtte ik me op Mandor en ineens was het geen probleem meer om de kamer te vinden.
Ik schrok toen ik de kamer binnen kwam. Niet zozeer omdat deze weer anders was, maar vanwege de aanblik van Mandor. Hij zat in één van de stoelen, zag spierwit, er lag een trek van pijn op zijn gezicht en hij leek vreselijk hongerig te zijn. Ik vloog op hem af, ging op mijn knieën voor hem zitten en greep zijn handen vast.
“Hoe voel je je?” vroeg ik angstig.
Hij schraapte zijn keel, zijn stem leek helemaal kapot te zijn.
“Vreselijke hoofdpijn, honger, dorst en een vieze smaak in mijn mond. Waar was je al die tijd?”
“Oma halen. Hoe lang ben ik weg geweest?”
“Een dag. Ik heb wat geslapen, wat gelezen en ben de kamer niet afgegaan zoals je zei.”
“Het spijt me zo,” zei ik schuldbewust. “Dit gebeurt hier voortdurend.”
Hij keek over mijn hoofd heen naar mijn oma.
“Mijn excuses, ik vergeet mijn manieren,” zei hij wat harder, al had hij moeite uit zijn woorden te komen. Hij ging rechtop staan, trok mij ook overeind en zei in mijn oor: “En jij vergeet de jouwe.” Hij maakte een respectvolle buiging richting Dulcimea.
“Ik ben Mandor Sawall.” Hij struikelde over zijn woorden, mijn oma keek weer bezorgd en liep haastig weg om even later terug te komen met een glaasje water dat ze aan hem gaf. En weer voelde ik me schuldig, waarom kwam ik zelf niet op dat idee! Ik had het misschien zelfs kunnen conjuren, ik had dat nog niet geprobeerd hier.
Mandor dronk het glas leeg, daarna stelde ik mijn oma voor aan hem.
“Leuk om je te leren kennen, Mandor van Sawall,” zei ze met haar zachte stem. “Je bent hier in Tir-na Nog’th.”
Hij keek van haar naar mij en weer terug.
“Ehm ja, dat had ik al begrepen,” zei hij.
“Ik stel voor dat we wat gaan eten,” zei ik, zelf inmiddels ook mijn maag voelend.
“Graag,” zei Mandor. “Daar ben ik heel erg aan toe.”
Oma keek nadenkend.
“Wil je dat ik mee ga?” vroeg ze aan mij. Ik dacht heel even na, schudde toen mijn hoofd.
“Ik hoop dat je het niet verkeerd oppakt, maar ik denk dat het nu beter is dat we samen even gaan, dan kunnen we tevens wat dingen doorspreken.”
Ze gaf geen antwoord, er was niets van haar gezicht af te lezen waaruit ik op kon maken of ze nu wel of niet beledigd was. Ze ging ons voor naar de deur waardoor we al eerder naar buiten waren gegaan en bleef daar staan. Mandor, als altijd hoffelijk, wilde de deur meteen voor me open maken, ik hield hem nog net op tijd tegen.
“Dit gaat anders,” zei ik tegen zijn verontwaardigde gezicht. Daarna concentreerde ik me en stelde me voor dat we Chester zouden gaan bezoeken, wat qua lucht in ieder geval een stuk gezonder zou zijn dan het Victoriaanse Londen waar we de vorige keer waren. Vervolgens opende ik de deur en nam Mandor bij de arm.
We stonden bovenaan de trap die richting een stad ging. Laat 19e eeuws, zeer Engels, huizen met vakwerkbouw en er waaide een frisse zeelucht. Geen Chester, maar dit was zonder meer goed. Mandor ademde een paar keer diep in en uit.
“Dat doet toch goed,” zei hij. We daalden de trap af naar beneden, hij zag er goed uit in een donkergrijs driedelig pak met daaronder een lichtblauw overhemd. Ik droeg een lange grijze geplooide rok met daarboven een blauw kort bontjasje.
Mandor was er echt slecht aan toe. Het lopen met hem was moeizaam. Struikelend, strompelend en zwaar leunend op mij bewoog hij zich voort. Deze keer zocht ik niet naar een passende gelegenheid, we gingen simpel het eerste het beste eethuis binnen. We werden door een ober begeleid naar een tafeltje achterin, waar Mandor zich opgelucht meteen op een stoel liet zakken. Ik ging tegenover hem zitten, de ober stak een kaars aan die op het tafeltje stond. Geen van beiden hadden we zin om ons in het menu te verdiepen, dus we kozen gewoon voor dat van de dag, hazenrug en hertenbiefstuk met een aantal bijgerechten.
“Geen gebakken baby’s op het menu,” mompelde Mandor en wreef weer over zijn voorhoofd.
De ober bracht een karaf wijn en schonk het voor ons in. Vrij snel daarna werd het eten al gebracht en we aten en dronken een poosje in stilte, die hij halverwege de maaltijd verbrak.
“Die vieze smaak is nu een beetje weg,” deelde hij mee. “Heb je me iets gegeven ofzo?”
“Een drankje van mijn vader,” zei ik. “Je was er ernstig aan toe.”
“Wat! Was die aanslag op zich niet genoeg! Een drankje van je vader – wilde je me echt dood hebben?”
“Doe niet zo raar,” zei ik verontwaardigd. “Je was in coma, haalde nauwelijks adem en ik dacht dat je onder mijn handen zou sterven. Dat drankje was het enige dat ik kon verzinnen om je te helpen.”
“Wat zat er in vredesnaam in!”
“Tienduizend bloemblaadjes van een speciaal viooltje. Eén lichtpaarse bloem die groeit tussen honderden donkerpaarse viooltjes. Meestal te vinden bij graven en tombes.”
Zijn gezicht drukte afschuw uit.
“Viooltjes!” riep hij uit. “Geen wonder dat ik me zo belabberd voel! Het wordt tijd dat jij eens wat spullen uit Chaos gaat krijgen. Dat is beter dan die kruidenrommel van je vader!”
Ik zuchtte. Feitelijk was dit de allereerste keer dat we samen uit waren. Maar het had maar weinig weg van een eerste afspraakje van een jong en onbezorgd stel. Het tegendeel was waar. We hadden allebei een klap gehad, voelden ons beroerd. We kenden elkaar erg intiem, hadden een kind en nog eentje onderweg. We woonden al een poos samen, waren zelfs inmiddels verloofd. Maar samen uitgeweest… nog nooit. In ieder geval was de romantiek tijdens dit uitje ver te zoeken.
Niet dat ik verwacht had dat Mandor dankbaar zou zijn voor een drankje van mijn vader. Net zo min als mijn vader bij zou zijn als hij hoorde dat het was gebruikt om uitgerekend Mandors leven mee te redden. Waarschijnlijk had Mandor gelijk, de drankjes van Julian van Amber waren helemaal niet geschikt om het leven van een Chaosiet mee te redden. En er was nog iets wat me steeds duidelijker werd: Mandor had graag alles onder controle. Dit gebeuren was niet wat hij had ingecalculeerd.
“Waarom deed je het eigenlijk?” vroeg hij, terwijl hij een stuk hertenvlees afsneed, op mijn bord legde en nog wat gebakken aardappeltjes voor me opschepte.
“Ik wilde je aandacht trekken.”
“Dat is je dan gelukt,” zei hij sarcastisch. Intussen voorzag hij zichzelf ook van aardappeltjes en vlees. “Vertel me nu maar hoe je hier komt.”
“Ik kwam weer verkeerd uit toen ik de Troef naar thuis gebruikte.”
“Morwenna, dat kan gewoon niet. Je komt steeds verkeerd uit als je mijn Troeven gebruikt en ik kan je verzekeren dat er niets mis mee is.”
“Ik doe iets of heb iets gedaan met die Troeven. Ik weet alleen niet wat en wanneer ik dat heb gedaan of ga doen en vooral niet waarom.”
“Goed,” zei hij licht tevreden. “Daar zijn we het dan over eens, het ligt aan jou. Het wordt de allerhoogste tijd dat jij een opleiding gaat krijgen in Troefgebruik en die ga ik je geven. Je hebt nog minder dan de ballen verstand van Troeven en daarom gaat het ook steeds mis. Jij pakt een Troef en denkt dan aan iets anders. Je moet je concentreren. Als ik de ober hier een pakje Troeven geef, weet hij ook niet wat hij ermee moet doen.”
De ober keek op en kwam op ons tafeltje toe.
“Nog wat drinken meneer?” Mandor keek een beetje van zijn stuk gebracht naar hem op.
“Eh ja, nog maar eens van hetzelfde.”
Even later werd er een nieuwe karaf met wijn gebracht. Mandor schonk voor ons in.
“Je doet het gewoon expres,” mopperde hij. “En eindelijk heb je het dan toegegeven. Het is echt de hoogste tijd dat je je gaat verdiepen in Troef, je hebt er echt nul verstand van. Tot die tijd moet je maar geen Troeven meer gebruiken.”
“Oh, dat is geweldig!” riep ik uit. “Ik mag geen Patroon meer gebruiken en geen Troef. Dat gaat lekker zo, ik kan me beter ergens verstoppen in een Schaduw ofzo. Er zijn er een heleboel die Troef gebruiken zonder er enige kennis van te hebben en die hebben er nooit problemen mee. Waarom ben ik dan de uitzondering?”
Hij staarde me verbaasd aan.
“Hoezo, geen Patroon?”
“Een gesprekje gehad met Fiona,” zei ik korzelig. “Met die uitspraak als resultaat. Iedereen in mijn familie gebruikt Patroon zonder dat ze ooit…”
“Problemen hebben,” vulde hij aan. “Jij hebt ze in ieder geval wel en volgens mij was je nog aan het uitzoeken hoe dat kwam. Waarom ben je niet gewoon naar mij toegekomen toen je verkeerd uitkwam?”
“Dat wordt in het vervolg lastig, zonder Patroon en Troefgebruik,” zei ik sarcastisch. Daarna ging ik op normale toon verder en vertelde over het dorp. Tot zijn teleurstelling had ik de bewoners en de druïde niet uitgemoord, hij begreep niet waarom ik er was blijven hangen.
“Ik heb je geprobeerd te troeven trouwens,” zei ik. “Ik heb je zelfs gezien, maar er was veel storing. Die wereld waar ik was ging nogal snel.”
“Klopt ja. Ik heb je ook gezien,” herinnerde hij zich. “Waarom paste je de tijd niet aan van die wereld?”
“Niet aan gedacht,” zei ik eerlijk. “Bovendien dacht ik dat het niet zo lang zou gaan duren allemaal.” Ik vroeg me af of ik dat wel had gekund, de tijd langzamer laten draaien op een willekeurige Schaduw. Hoewel ik de Hoedster was daar, misschien was dat gelukt. Maar het zou ook tijd hebben gekost.
Hij boog zich iets voorover en keek me strak aan.
“We hebben een kind, Morwenna. Owen heeft ons nodig. We kunnen hem daar niet alleen laten.”
“Ik heb je gezegd dat de tijd daar heel langzaam gaat,” verweerde ik me zwakjes. Natuurlijk had hij gelijk, voor Owen moest er een oplossing worden gezocht. Ik vroeg me af hoe de jeugd van die jongen eruit ging zien als zijn moeder steeds afwezig was en dan ook nog zijn vader meetrok. Waarom zei Mandor zo dringend dat Owen ons nodig had? Het kindermeisje had ongeveer een week voor hem gezorgd, zou er toch iets mis zijn gegaan? Maar hij had eerder gezegd dat alles goed was met Owen. Ik besloot om dat even te laten rusten en er later op terug te komen. Ik vertelde over het teleporteren op die wereld naar een steencirkel, over wat er gezegd was door de aartsdruïde en het verschijnen van Tir-na Nog’th.
“We hadden het er laatst over dat ik er heen zou gaan om uit te zoeken hoe dat zat met die jongetjes die Flora daar had gezien,” zei ik.
“Ik weet het,” zuchtte hij. “Maar het liep dus blijkbaar anders dan je dacht.”
Ik vertelde verder over de valk en de Barghest. Hij trok een vies gezicht.
“Verschrikkelijk, ik voelde al iets,” zei hij geërgerd. “Waar zijn ze? Uit de buurt hoop ik toch?” Hij keek de ruimte rond alsof hij verwachtte ze hier aan te treffen.
“Buiten, vlak bij het paleis,” stelde ik hem gerust.
“Moet jij altijd en overal van die beesten hebben?” vroeg hij wrevelig. Nee, hij was niet bepaald in een goede stemming.
Ik vertelde verder. Hoe ik Patroon had gebruikt om de tijd wat langzamer te laten gaan zodat de mensen in de stad zichtbaar waren.
“Je hebt dus zitten klooien,” stelde hij vast. Huh, alsof hij plotseling verstand had van Patroon. “Je hebt zitten klooien en nu zit je hier vast.” Hij liet zijn hoofd in zijn handen zakken en kreunde even. Daarna keek hij weer op. “Dat gaat niet goed, straks ben je een dochter van Random. Dat gaat gewoon gebeuren, je blijkt dan een dochter van Random te zijn.”
Ik ergerde me wat aan zijn opmerkingen. Toegegeven, hij was niet in orde en hoofdpijn laat mensen vaak gemene dingen zeggen. Toch was het niet leuk. Ik slikte mijn ergernis zo goed en zo kwaad als het ging weg, ging verder met mijn verhaal alsof die opmerking niet was gevallen en vertelde hoe de ontmoeting was verlopen met Dulcimea en wat ze allemaal had gezegd. Na mijn verhaal zweeg hij een poos, af en toe een hap nemend van de inmiddels koud geworden biefstuk. Mijn bord had ik inmiddels aan de kant geschoven, ik had geen trek meer. Bovendien stak mijn arm zo erg, dat ik er wat misselijk van was.
“Ze is nogal afwezig hè, alsof ze er niet helemaal bij is,” zei hij toen.
“Klopt,” zei ik zuchtend. “Ik vind haar aardig en het is interessant om haar beter te leren kennen, maar tegelijkertijd verloopt het contact vreselijk moeizaam.”
“En je wilde hier blijven,” zei hij honend. “Dat verhaal van het Patroon zal vast waar zijn, toch vind ik het onzin dat je daarvoor hier moet blijven, daar komt niets van in. En ook niet dat het kind een tijd op zal moeten groeien zonder mij. Ik ben zijn vader!”
“Ik ben het met je eens. Daarom wilde ik ook contact met je maken, zodat we erover konden praten en een oplossing verzinnen.”
“Mooie oplossing! En Owen dan! Ik vind het niets dat er straks een kind is dat ouder is dan hij, dat kunnen we niet maken!”
“Of wat jonger,” zei ik. “Ze zullen niet veel schelen in leeftijd inderdaad. Owen is nog klein, waarschijnlijk zal het voor hem niet zo heel moeilijk zijn om aan een broertje te wennen. En het zal voor de jongens wellicht ook leuk zijn dat ze niet veel schelen in leeftijd.”
“Hmm, ik weet het niet. Owen is de oudste. En ik vind het echt waardeloos dat ik er niet bij zal zijn, dit alles gaat niet gebeuren.”
“Je bent nu hier,” zei ik. “We kunnen erover praten, uitzoeken wat het beste is en ook een oplossing verzinnen hoe hier weg te komen.”
Hij schoof zijn bord aan de kant en keek naar het bord dat ik eerder had weggeschoven.
“Geen trek meer?” vroeg hij bezorgd.
“Ik zit vol.”
Hij lachte ineens en keek me met een ondeugende twinkeling in zijn ogen aan.
“Weet je het zeker? Ik zie net op het menubord dat ze ook chocoladecake hebben. Dus… nog wel ruimte voor een dessert?” Zonder op mijn antwoord te wachten wenkte hij de ober en bestelde het chocoladedessert ‘met extra chocoladesaus.’
Niet veel later werd het al gebracht, het smaakte heerlijk. Mandor keek tevreden toen ik dat zei, toen kwam er weer die frons tussen zijn wenkbrauwen.
“Je hebt er een ingewikkelde toestand van gemaakt. Of probeerde je me zo bij de bevalling te laten zijn?”
“Niet precies zo,” zei ik. “Die bevalling is pas over een paar maanden, hoewel dat hier ook een paar dagen kan lijken. Ik wilde je wel betrekken ja, ik had je beloofd om je van alle ontwikkelingen op de hoogte te houden. Dat met die poel was echter niet de bedoeling.”
“Ik weet niet of ik dat zo wil. Ik wil graag alles van nabij meemaken natuurlijk, maar hier? In Tir-na Nog’th? Het is niet bepaald zoals ik me had voorgesteld. Het lijkt erop dat jij verder nog niets hebt onderzocht.”
Ik zuchtte even, dit hele gesprek ging wat moeizaam.
“Mandor, de tijd loopt hier vreemd. Dat heb ik je al en paar keer gezegd. Ik wilde hoe dan ook op tijd contact met je maken, zodat je zou weten wat er aan de hand is. De omgeving is vreemd, ik heb al een paar keer meegemaakt dat ik dingen vergeet of iets anders doe dan dat ik oorspronkelijk van plan was. Nee, ik heb nog maar weinig onderzocht, dat ben ik nog allemaal van plan om te doen.”
“Omdat je er tijd genoeg voor hebt?” zei hij wrang. “Je wilt hier toch geen jaren doorbrengen? Wat voor effect gaat het hebben op dit kind? En hoe zal het zijn voor Owen?” Hij steunde weer met zijn hoofd in zijn handen. “Ik heb een klap opgelopen,” zei hij. “Ik kan niet echt helder denken. Troef lijkt hier niet te werken en ik kan de Logrus niet bereiken. Het gaat even duren voordat ik opgeknapt ben. Ik ben geen Amberiet, Morwenna, zo’n klap is voor jou geen probleem, maar voor mij komt het hard aan. Ach, wat kan ik anders verwachten, tenslotte denken jullie Amberieten dat jullie goden zijn.” Het laatste kwam er sarcastisch uit en wederom slikte ik mijn irritatie daarover weg.
“Heb je met Dalt gesproken?” zei ik, mezelf forcerend tot een glimlach.
Hij lachte ondanks zichzelf.
“Hoe raadt je het zo? Op die bruiloft van je neef heb ik een poosje met hem staan praten, hij is nogal drastisch in zijn opvattingen.”
“Klopt. Ik heb ooit geprobeerd om met hem te onderhandelen, daar was echt geen beginnen aan. Maar wat de Logrus betreft, jij zei daarstraks dat je daar iets van voelde.”
“Klopt. Misschien is dat het stuk Logrus dat ik kwijt ben dankzij jouw actie. Mijn hoofdpijn voelt helaas maar al te echt aan.”
“Het spijt me,” zei ik.
“Dat zeg je steeds.”
“Het spijt me ook dat ik in herhaling val. Je moet me geloven als ik zeg dat ik alleen maar probeerde om je te spreken, meer niet. Ik wilde je hand aanraken en toen ging het mis. Jij hing aan mijn hand en als ik je los had gelaten, zou je in een soort zwart iets zijn gevallen.Ik had geen idee waar dat heen zou leiden. Je naar me toe halen was op dat moment de beste oplossing, maar je had die klap toen al gehad.”
“Ik had het gevoel dat ik in iets zwarts werd gezogen,” zei hij nadenkend. “Was het misschien de Abyss die je zag?”
“Nee, dit was zwart. De Abyss is meer een grijze mist.”
Inmiddels hadden we beiden de cake helemaal op en Mandor bestelde nog wat thee. Toen die was gebracht, zei hij van me gedroomd te hebben de afgelopen nacht.
“Het was levensecht,” zei hij met een lichte verbazing. “Alsof je er echt was bedoel ik. We hadden een heel gesprek.”
Ik staarde hem aan, betekende dit dat we hetzelfde hadden gedroomd?
“Ik heb ook gedroomd, dat we thuis waren en een gesprek hadden over het erkennen van Owen.”
“Dat ook, maar ook over andere dingen.” Hij keek me scherp aan. “En ik had gelijk, je daagde die kerels uit.”
“Dat is niet waar. Jij liet je helemaal aflikken door al die wijven.”
“Echt niet. Daar bedoelden ze niets mee, het was allemaal beleefdheid.”
“Denk je dat heus? Mandor, je moedigde dat gedrag bij die wijven gewoon aan!”
“Helemaal niet, jij deed dat bij die kerels. Naar ze staan lonken en maar kijken of ik het goed zag. Denk je dat dat niet opviel?”
“Ik keek alleen naar je om te kijken of jouw gefliklooi met die grieten nog wel binnen de normen van fatsoen bleven!”
“Goed,” zei hij met een lichte zucht. “Laten we er maar over ophouden. Het was toch een vreselijke verloving, wat een vertoning! En dan moet er nog getrouwd worden ook.”
“Dat zal niet veel beter zijn,” vermoedde ik.
“Hmm. Nou ja, we zitten nu hier en er is hoe dan ook iets met de tijd. Wat is je plan?”
“Ik blijf hier, jij voorlopig ook. We krijgen het kind dat hier een poosje op zal groeien. Intussen zoeken we uit hoe jij en hij het veiligst hier weg kunnen komen, ik neem hem liever niet mee het Patroon door. Verder zal ik me verdiepen in hoe ik het beste bepaalde gebeurtenissen kan beïnvloeden zodat ik zo goed mogelijk voorbereid dit Patroon loop.”
“En Owen dan? Ik ga dat joch missen. En ik wil niet dat hij ons mist.”
“Ik mis Owen nu al,” zei ik zacht. “Ik troost me met de gedachte dat er voor hem vrijwel geen tijd voorbij gaat. Hopelijk hoeft hij ons niet lang te missen, maar we moeten er ook iets op verzinnen dat hij niet helemaal alleen is.”
“Ik moet erover denken,” zei hij bedachtzaam. Hij keek me onderzoekend aan en er verscheen een warme blik in zijn ogen.
“Hoe voel jij je eigenlijk? Heb jij er niets van opgelopen toen je me naar je toehaalde?”
“Mijn arm werd uitgeschakeld,” vertelde ik. “Volledig verkrampt, gelukkig op een manier dat ik je desondanks je naar me toe kon trekken. Inmiddels voel ik mijn arm weer, maar deze is uiterst pijnlijk.”
“En de baby? Heeft de baby een schok gekregen?” vroeg hij bezorgd.
Ik duwde tegen mijn buik aan. Meteen kwam er een enthousiaste reactie terug, zoals steeds.
“Hij is in ieder geval actief genoeg,” zei ik glimlachend.
“Dan hoop ik maar dat hij er niets van heeft gemerkt en er niets aan overhoudt,” zei Mandor.
“Denk je dat die hoofdpijn vanzelf overgaat of moeten we er wat op verzinnen?” vroeg ik.
“Laten we eerst maar afwachten of dat vanzelf goed komt,” zei hij. “Tegen die tijd dat jij geen last meer hebt van je arm, zal mijn hoofdpijn wellicht ook verdwijnen.”
Ik wenkte de ober om de rekening en betaalde in de plaatselijke valuta. Mandor bekeek dat alles met een frons.
“Eigenlijk is dat niet zoals het hoort,” zei hij. “Ik ben degene die zou moeten betalen. Hoe kom je aan het geld?”
Intussen waren we opgestaan, liepen we gearmd naar buiten en gingen de weg weer op richting paleis.
“In dit geval een tikje manipulatie van Patroon,” vertelde ik hem. “Maar volgens mij zou conjuration ook moeten werken, dan mag jij de volgende keer betalen.”

We liepen rustig weer terug naar het paleis. Onderweg spraken we af om de tijd haar genezende werk te doen, we zouden een paar dagen rustig aandoen in de hoop dat de pijn vanzelf zou verdwijnen.
Toen we mijn kamer binnen kwamen, keek Mandor verbaasd om zich heen.
“Ik dacht het daarstraks ook te merken, het is hier echt veranderlijk hè? Maar je eigen spullen blijven blijkbaar constant?” Hij liep naar de draagwieg toe, tilde deze op en knikte goedkeurend. “Mooi. En in ieder geval hetzelfde als eerder. Ik vind het niets als onze baby in een veranderlijke wieg moet slapen. Ik hoop echter dat je niet al van alles en nog wat hebt aangeschaft voor zijn uitzet.”
“Wat kleertjes alleen. Hoezo?”
Hij zette de wieg weer neer en grijnsde wat verlegen.
“Omdat… nu ik hier toch ben, het me leuk lijkt om dat samen te doen. Als we eerder terug kunnen naar huis, nemen we het gewoon mee en hebben we vreselijk veel babyspullen omdat die van Owen er ook nog zijn. Anders hebben we er hier wat aan.”
“Je wilt samen gaan winkelen voor de baby?” zei ik wat verbijsterd. “Ik dacht dat mannen meestal ver weg wilden blijven van al dat getuttel.”
Hij haalde zijn schouders op.
“Ten eerste ben ik een demoon en ten tweede moet je me niet vergelijken met anderen. Je hebt al een keer alles alleen gedaan. Ik moet bekennen dat ik nog steeds niet blij ben met het feit dat je me er toen buiten liet.”
“Ik heb daar nog steeds spijt van,” zei ik schuldbewust. “Dat was een verkeerde keuze van mij.”
“Och, verkeerd… het is jammer. Als ik je nu zo zie, zwanger van onze zoon… ik had dat de eerste keer eigenlijk niet willen missen.”
Ik zweeg. De tijd kon niet meer terug gedraaid worden naar toen. Ja, ik voelde spijt en wroeging. In die tijd vertrouwde ik mijn eigen emoties en gevoelens voor hem niet. Daarmee had ik hem de hele bijzondere periode voor Owens geboorte ontzegd.
Hij liep naar het raam en staarde een poosje naar buiten.
“Altijd laat in de avond,” mompelde hij. “Kun je daar ooit aan wennen?”
Ik liep naar hem toe, legde mijn arm om zijn middel en leunde tegen hem aan. Hij sloeg onmiddellijk beide armen om mij heen en hield me stevig vast.
“Ik wilde dat ik dat toen niet gedaan had zo,” zei ik. “Ik had het recht niet om je dat te ontzeggen.”
Hij lachte zacht.
“Het is gebeurd, gedane zaken nemen geen keer – meestal dan niet. En we hebben er een prachtig kind aan overgehouden.”

Later, toen we in bed lagen, legde hij voorzichtig een hand op mijn buik. Het kind daarbinnen bewoog zich onmiddellijk geestdriftig.
“Volgens mij is het een dartel mannetje,” zei hij en verlegde zijn hand iets. De baby verplaatste zich ook meteen. Mandor lachte vertederd en speelde op die manier een poosje met zijn ongeboren zoon. Ik genoot ervan, het was een heel aparte ervaring om te merken dat mijn stugge en afstandelijke verloofde de zwangerschap geweldig vond. Een zwangerschap met zijn tweeën beleven is toch veel mooier dan in je eentje.
“Vind je het een teleurstelling dat het er geen twee zijn?” vroeg ik hem.
“Niet echt. Vooral niet om dat die tweeling nog wel komt, daar gaan we voor zorgen.”
Ik dacht aan wat ik gezien had in de poel. Er zou geen tweeling zijn als we het gif zijn vernietigende werk zouden laten doen. Dan zou er niet veel later ook geen Mandor meer zijn. Dat was iets dat niet mocht gebeuren. Ik hoopte dat het mogelijk was om hier in Tir-na Nog’th uit te kunnen vinden om wat voor soort gif het zou gaan, dan zouden we betere voorzorgsmaatregelen kunnen nemen.
“Je had een mooie dochter,” zei ik toen voorzichtig. Hij sprak bijna nooit over haar en ik wist niet hoe hij deze opmerking zou oppakken. Het viel echter mee, hij glimlachte zelfs en knikte.
“Hoe weet je dat?” vroeg hij toch.
“Ik heb haar gezien toen ik naar je zocht in de poel. Een aantal gebeurtenissen uit je leven heb ik gezien. Ze was echt mooi, echt een schatje. Jouw ogen.”
“Dat was wel opvallend aan haar,” beaamde hij. Ik dacht terug aan het kleine meisje. Tenger, net als het kind dat ik nu verwachtte. Donker haar, een ietwat getinte huid zoals haar moeder, eigenlijk leek ze helemaal veel op haar moeder, tot en met de wat schuinstaande ogen. Maar haar oogkleur… opmerkelijk blauw. Precies Mandor.
“Mis je haar nooit?” vroeg ik.
“Dat is moeilijk te zeggen. Weet je, het is al zo lang geleden. Als ze was blijven leven zou ze volwassen zijn geweest, maar ik weet niet hoe ze geworden zou zijn. Ik heb alleen de herinneringen van haar als klein kind, ze zal in mijn gedachten eeuwig klein blijven. Het was een leuk kind.” Hij keek me aan. “Vind je het niet vervelend om over haar te horen?”
“Je bedoelt of ik jaloers ben? Hoe kan dat nu, je hebt het over een kind. Ik ben jaloers op haar moeder, dat mag je rustig weten. Maar hoe kan ik nu jaloers zijn op een onschuldig kind!”
Hij streelde me zacht over mijn haar en kuste me innig.
“Je hoeft niet jaloers te zijn op haar moeder,” zei hij toen ietwat grimmig. “Daar heb ik niets mee en dat is al vanaf ruim voor Dehera’s dood. Ik voelde me gewoon beschaamd toen ze op kwam dagen tijdens die verloving, het was afschuwelijk dat jij dankzij haar blootgesteld werd aan een duel, voor jou moet dat vernederend zijn geweest. Je weet nog niet half hoe blij ik ben dat je gewonnen hebt.” Hij ging achterover liggen en vouwde zijn armen achter zijn hoofd. “Anders zou jij nu dood zijn of erger en had ik aan haar vastgezeten. Onze zoon was dan moederloos geweest en had ik hem in mijn eentje moeten opvoeden.”
“Misschien had ze het niet erg gevonden als je een kind had meegebracht.”
“Dat gaat haar niets aan, ik zou niet willen dat ze iets met Owen te maken heeft. Eigenlijk had je haar moeten laten doden. Je gaat nog eens last met haar krijgen.”
Ik vroeg me af hoe hij over mij zou denken over een aantal jaren, misschien eeuwen. Zou hij me dan ook weggooien als een paar ouwe schoenen? Of zou er altijd iets van een zwakke plek blijven? Waarom was die verliefdheid tussen Mandor en Navrashi omgeslagen in het tegenovergestelde? Het leek erop dat het vooral van zijn kant kwam, dus wat was er gebeurd? Wat moest het moeilijk zijn om dan zodanig daarmee om te gaan dat je kind er niet de dupe van zou worden.
Ik zuchtte en legde mijn linkerhand op zijn voorhoofd. Zo vielen we in slaap.

Zoals gewoonlijk sliep ik weer onrustig. Zelfs in Tir-na Nog’th achtervolgden de dromen over Dark End me. En die stekende pijn in mijn arm maakte het er niet beter op. Af en toe was Mandor ook wakker door de hoofdpijn. Dan praatten we wat, knuffelden wat en we hebben zelfs, ondanks de pijn, elkaar bemind. Heel rustig en voorzichtig, bijna gezapig. Maar het was goed zo.
Toen we weer voor langere tijd wakker werden – je kunt het ochtend noemen – was er niets veranderd aan de pijn. We gingen samen in de warme poel, dat ontspande tenminste iets.
We ontbeten in een stad met Oma en later gingen we weer met zijn tweeën dineren. Oma vond dat prima zo, eigenlijk had ze geen behoefte aan voedsel en ze vond het niet meer dan normaal dat Mandor en ik tijd samen door wilden brengen.
Zo brachten we een paar dagen door tot de pijn bij ons allebei wat gezakt was. In de steden kochten we wat spullen, zoals boeken, speelgoed voor beide kinderen en babyspullen. Behalve de poel probeerden we na een paar dagen ook het koelere zwembad uit. De combinatie van warm naar kouder en dan weer naar warm water bleek best prettig te zijn.

Het feit dat de mensen in het paleis geen woord zeiden, beviel Mandor niet zo.
“Zo wil je toch niet een paar jaar hier blijven,” zei hij op een avond in een Ierse havenstad. “Op je Oma na, zeggen ze helemaal niets. Ze kijken alleen en glimlachen mysterieus. Ik heb geen idee of ze me ook werkelijk zien of dat ik iedere keer weer een nieuw verschijnsel voor ze ben. Je Oma is er trouwens ook niet helemaal bij.”
We zaten op een terrasje, het leek alsof het een warme zomerdag was geweest. De maan scheen vol aan de hemel en we hadden net een vismaaltijd gehad.
“Die zwijgzaamheid geeft mij ook de kriebels,” gaf ik toe. “Ik maak me een beetje zorgen over die bevalling, ik zie het niet zitten om één van hen er als vroedvrouw ofzo bij te hebben, zelfs mijn Oma niet. Misschien dat we dat beter met zijn tweeën kunnen doen.”
Hij knikte nadenkend.
“Wat dus inhoudt dat ik dan beter kan blijven tot na de bevalling,” zei hij met een lachje. “En anders gaan we hier beiden vandaan voordat het zover is. Ik vind het nog steeds niet geweldig om hier lang te blijven. Het heeft wel wat, maar er kloppen dingen gewoon niet daar, het voelt er niet heel fijn aan. Die beelden alleen al…”
“Die bezorgen mij ook kippenvel,” gaf ik toe. “Maar intussen weet ik zo geen andere manier om weg te komen en intussen vordert de zwangerschap best snel.”
Hij keek bepaald trots naar mijn buik.
“Het is een sterke baby,” zei hij tevreden. “Lekker beweeglijk. Ik wil niets ondernemen dat ten koste van hem gaat, dus ik stel voor dat we eerst wat dingen onderzoeken voordat we gaan uitproberen. Het is mogelijk dat op een bepaalde manier Troef werkt vanuit een stad, maar ik ben niet helemaal zeker of verplaatsen op die manier goed zal gaan.”
“Jij bent de expert met Troef,” zei ik. “Ook wordt er hier iets met spiegels gedaan. Wat ik ervan weet is dat ze als doorgangen worden gebruikt soms. Daar houdt mijn kennis mee op.”
“Ik weet daar ook niets van. Die Jasra heeft daar iets mee, maar die is verbannen… was verbannen totdat jij je ermee bemoeide.” Hij keek me met een plagende uitdrukking op zijn gezicht aan.
“Klopt, ze loopt weer los dankzij mij. Maar ik ben niet van zins om haar expertise erbij te halen.”
“Asjeblieft niet!” riep hij verschrikt uit.
“Ik zal mijn Oma gaan vragen of ze daar meer over kan vertellen,” beloofde ik. “Misschien komen we dan ergens op. Verder heb ik ook wat zitten denken over Owen, als jij het kindermeisje niet aan de gang krijgt en betwijfelt of ze uit zichzelf in actie komt…”
“Ze heeft geen instructies,” herhaalde hij. “En ze is niet te vertrouwen.”
Wellicht was het niet zo handig geweest van hem om een demoon aan te stellen als kindermeisje voor onze zoon. Ik geloof dat hij het in de eerste plaats heeft gedaan om hem te beschermen, maar een demoon zal hij nooit en te nimmer vertrouwen.
“Dat weet ik. Ik stel voor dat ik mijn vader inschakel. Owen kent hem, hij kent Owen, hij heeft wel eens gezegd wat meer met hem op te willen trekken en hij kan in Gormenghast komen.”
“Toch niet je vader! Ik betrek hem liever niet bij onze problemen!”
“Dat hebben we al gedaan.” Ik boog me een beetje naar hem toe en keek hem strak aan. “We hebben Julian van het begin af betrokken. Hij heeft een gedeelte van Gormenghast helpen opbouwen, hij heeft je geholpen om daar de boel af te schermen. Wat hij ook voor problemen met jou heeft en andersom, hij zal daar onze zoon niet op afrekenen.”
“Ze mogen elkaar wel,” gaf hij toe. “Hij heeft echter een verkeerde invloed op Owen met al die beesten van hem.”
Ik begon te lachen om zijn verontwaardigde gezicht.
“Owen vindt dat leuk,” zei ik toen. “Daarin lijkt hij op mij. Owen houdt van dieren, hoe gevaarlijk ook. Dat is niet alleen de invloed van mijn vader.”
“Ik vind het niets,” mopperde hij.
“Misschien dat je tweede zoon helemaal niet van dieren houdt,” probeerde ik hem op te beuren wat – naar de uitdrukking op zijn gezicht te oordelen – ook nog lukte. Hij keek verwachtingsvol naar mijn buik en knikte toen.
“Goed, liever je vader dan het kindermeisje. Maar je krijgt hem toch niet bereikt.”
“Als het niet met Troef lukt zal ik een brief schrijven. Ik denk dat ik die via de poel bij hem kan krijgen. Ik kan erin aangeven dat het dringend is.”
“Hmm, dat zou inderdaad kunnen werken. Probeer hem asjeblieft niet aan te raken, ik hoef je vader hier niet zo nodig te hebben.”
We bestelden nog een glas donker bier en toen we dat leeg hadden gedronken, wandelden we nog wat door de haven. De pijn in mijn arm was minder geworden de afgelopen dagen – of waren het weken? Af en toe stak het nog flink, maar inmiddels kon ik deze weer gebruiken. Mandor vertelde dat zijn hoofdpijn ook eindelijk aan het afnemen was, van een bonkende pijn was deze in een doffe pijn veranderd.
Toen pas vertelde ik hem wat ik nog meer gezien had in de poel. Niet alles, ik hield voor me dat ik het einde van zijn leven had gezien, maar wel wat over de gewelddadige gebeurtenissen. En dat ik een meisje had gezien waarvan ik vermoedde dat het zijn zusje was. Daar was hij even stil van.
“Ik kan me helemaal niets van haar herinneren,” zei hij toen. “Volgens jou zijn we samen opgegroeid?”
“In ieder geval totdat jij een jaar of zeven was, zij leek een jaar of twee, drie jonger. Ik denk dat het een halfzusje van je was, ze leek helemaal niet op jou.”
“Met de reputatie van mijn vader kan ik geen volle broers of zussen verwachten,” zei hij bitter. “Hoe zag ze eruit?”
Ik aarzelde even met mijn antwoord. Het was nogal opvallend geweest.
“Vuurrood haar, zoals de roodharigen in mijn familie,” zei ik toen. “Grijze ogen, zoals je vader heeft. Daarmee houdt de gelijkenis met hem op. Het was geen knap kind.”
Hij keek me stomverbaasd aan.
“Vuurrood haar? Weet je wel wat dat kan betekenen?”
“Ik heb daar inderdaad wat gedachten bij, maar het zijn speculaties. Misschien is het een dochter van Clarissa, qua leeftijd zou het nog net een dochter van Fiona kunnen zijn trouwens.”
“Dat kan bijna niet, dan zou ze echt heel jong geweest zijn.”
“Mogelijk. Vergeet niet de macht van hele snelle Schaduwen. Misschien is Fiona ouder dan dat je denkt. Maar Clarissa is een heel goede mogelijkheid, het zou net iets zijn voor je vader om iets met een vrouw van Oberon te beginnen.”
“Dat wel. Dan kan het betekenen dat mijn zus door een Amberiet is vermoord.”
“Heel goed denkbaar. We weten niets van haar, zelfs geen naam. Alleen dat ze er was en dat ze op jonge leeftijd is vermoord. En bij jou is dat uit je geheugen gehaald.”
“Fijn. Ik vraag me af wat ik nog meer aan geheugen mis.”
“Met mij is ook gerommeld. Onlangs is me pas duidelijk geworden dat er bepaalde zaken in mijn jeugd anders zijn gegaan. En ik weet dat er iets is dat ik ben vergeten, maar ik zou moeten weten. Ik hoop dat het Patroon zal helpen om weer wat geheugen terug te krijgen.”
Nadat we nog een fles wijn hadden gekocht gingen we weer naar het paleis, naar een alweer veranderde slaapkamer. De wijn moest wachten, voor het eerst sinds langere tijd voelden we ons fit genoeg voor een uitgebreide en onstuimige vrijpartij.

De volgende ‘ochtend’, na het baden, nogmaals seks en het ontbijt in Kopenhagen, gingen we aan de slag. Hij ging weg om dat stuk Logrus te onderzoeken, ik ging uitzoeken of ik wat meer over dit Patroon uit kon vinden.
Ik ging naar de binnenplaats waar het Patroon was. Erg sterk, zeer aanwezig. Het trok aan me, ik kon mezelf niet meer in de hand houden en liep die richting uit. Op ongeveer één stap van het begin van Patroon werd ik echter tegen gehouden door een sterke arm van een zeker 1 meter 95 lange man. Hoewel ik wist dat die dingen konden gebeuren bij het Patroon van Tir-na Nog’th was ik toch zeer verrast om Benedict er aan te treffen die me had tegen gehouden met zijn goede arm. Want hij miste zijn rechteronderarm. Ik wist dat hij ooit een arm was kwijtgeraakt, ik had het echter nog nooit gezien. Hij was donker gekleed en zijn gezicht stond streng en emotieloos.
“Wat doe jij hier? Ga terug, jij moet dit niet gaan lopen. Dat is gevaarlijk voor je, in jouw toestand.”
“Ik was hier niet om het te lopen, alleen voor onderzoek,” zei ik. “Maar het trekt aan me.”
Hij duwde me een eind naar achteren, tot ik op de galerij stond, waar ik me kon verzetten tegen de aanvechting om het Patroon te gaan lopen.
“De antwoorden moet je niet hier zien,” zei hij bars en keek me streng aan. “Je moet terug, je mag pas hier komen als het je bedoeling is om het Patroon te lopen. Ga nu!”
Ik liep aarzelend de galerij op. Toen ik weer omkeek, was hij weg.

De galerij was helemaal om de binnenplaats, om het Patroon heen. En de aantrekkingskracht van Patroon was daar, op die afstand, onder controle te houden. Ik was behoorlijk geschrokken van het gebeuren, ik had bijna mijn kind onder invloed van Patroon laten komen! En mezelf ook, want ik was er nog niet klaar voor. Ik had nog niet eerder meegemaakt dat Patroon zo vreselijk sterk was dat het me zelfs naar zich toetrok. Het was al een poos geleden dat ik een Patroon had gelopen, dat was negen maanden voor Owens geboorte geweest. Owen was inmiddels ongeveer 21 maanden oud. Waar was het Patroon op uit? Op mij of op het kind? Ik dacht aan Fiona’s opmerking dat het Patroon bezig zou zijn mensen te koppelen alsof het op zoek was naar iemand. En ik had mijn zoon ontmoet op het Oerpatroon, al was dat iets wat volgens haar niet kon.
‘Wat het Patroon ook mag willen, ik zal niet toestaan dat jij daardoor nu al gemanipuleerd gaat worden,’ sprak ik in gedachten het kind toe dat zich even langzaam, bijna bedachtzaam, bewoog alsof hij me begreep.
Ik vervolgde mijn weg over de galerij, om het Patroon heen. Voor me uit zag ik hoe iemand me tegemoet kwam, ook al gekleed in donkere kleding. In eerste instantie vermoedde ik dat het om iemand van hier ging, wat dichterbij gekomen besefte ik dat het niet zo was, al had ik deze man niet eerder gezien. Of toch wel, op een Troef die ik in mijn deck had zitten. Een dode Troef.
Met zijn 1 meter 90 was hij iets korter dan Benedict en zijn bouw was een stuk forser. Ik begon het vermoeden te krijgen dat Cymnea, de moeder van de oudste vier zonen van Oberon, ook vrij lang was geweest. Ook deze man had serieuze trekken, doch zijn gezicht had tevens wat vriendelijks. Hij had een ronde baard, kastanjebruin haar en grijze ogen. Zijn kleding was donkerbruin met hier en daar wat lichte patronen. Hij droeg handschoenen en aan zijn riem hing een breed tweehandszwaard. Toen we elkaar dicht genoeg genaderd waren, maakte hij een uiterst galante buiging, iets dat ik herkende van mijn ooms. Ik maakte de voorgeschreven kniks en stelde me voor als Morwenna van Amber.
“Oh, een dochter van Amber,” knikte hij en keek om zich heen. “Zo te zien is dit Tir-na Nog’th?”
“Klopt.”
“Ik ben waarschijnlijk een schaduw van Finndo van Amber en er zit vast een bedoeling achter dat we elkaar hier tegen komen. Waar ben je mee bezig?” vroeg hij met schitterende ogen.
“Dat zijn een aantal dingen, maar ik vertel er liever niets over,” zei ik. Hemel, wat kende ik deze man nu! En dan meteen helemaal uit de school klappen?
Hij was niet beledigd, integendeel. Hij keek zelfs opgewekt.
“Dat had ik niet anders verwacht,” zei hij terwijl hij tevreden knikte. “Kun je me dan vertellen of Finndo dood is?”
“Binnen de familie wordt gezegd dat hij de dood is ingestuurd,” zei ik behoedzaam. “Maar er is al eerder gebleken dat een Amberiet niet zomaar dood gaat.”
“Ik kan daar ook niets over zeggen,” zei hij. “Ik ben een soort van Schaduw van Finndo vlak voordat hij het Patroon liep in Tir-na Nog’th. Een soort van echo. En wat doe jij hier?”
“Ik ben van plan het Patroon hier te gaan lopen over een tijdje en probeer het alvast nader te onderzoeken.”
“Weet je veel van Patroon?”
“Niet echt, ik ben bezig er dingen over te leren.”
“Ik – het is een beetje lastig om mezelf steeds ‘schaduw van Finndo’ te noemen – zou het Patroon gaan lopen hier met de bedoeling het Patroon te veranderen.”
Ik was verbluft. Zomaar ‘even’ het Patroon veranderen? Voor zover ik wist was er niemand in de familie die dat had gedaan. Corwin had een nieuw Patroon gemaakt, iets waar ik toch wel ontzag voor had en Oberon had het Oerpatroon gerepareerd. Maar veranderd? Iets dat al bestond dus omgevormd? Ongelooflijk!
“De reden is mijn vader,” legde hij uit en er kwam een verbitterde trek op zijn gezicht. “Ik ben er nog niet zo heel lang achter dat mijn vader helemaal niet zoveel verstand heeft van Patroon.”
Niet? En dan wel een Patroon repareren? Was het misschien niet zo erg kapot geweest? Of had Oberon meer kennis gekregen van Patroon door de eeuwen een?
“ik heb gemerkt dat de bevelen die hij ons geeft, ruimte laten waar het Patroon betreft. Hij heeft een fout gemaakt.” Hij lachte boosaardig. “Hij heeft mij en mijn broers behandeld als zijn knechten. Maar terwijl hij bezig is met al zijn zaakjes kan hij niet overal op letten. Ik zou het Patroon gebruiken om een soort val te maken en ooit zou hij daarin trappen. Vertel me eens,” hij keek me afwachtend aan, “bestaat er een ander niveau bij Patroon? Een soort meta-Patroon?”
“Het zegt me niets, al vind ik dat dit Patroon meer aanwezig en heftiger is dan de andere. Ook indringender dan eerder.”
“Dat kan, je hebt jezelf afgestemd op Tir-na Nog’th.”
Aha, dat was de verklaring dus. Ik had niet zitten rommelen met de tijd, maar ik had me afgestemd op deze omgeving. Ik wist niet eens dat ik daartoe in staat was.
“Dat heb ik ook gedaan. Ik ben nu een schaduw van mezelf , een tijdelijk iets, van voorbijgaande aard. Mijn geestestoestand is ook tijdelijk, hierna heb ik geen geheugen meer. Ik weet niet wat er na mij is gebeurd. Je zegt dus feitelijk dat er geen meta-Patroon bestaat?” Hij keek wat teleurgesteld. “Het moet iets zijn dat hem vasthoud, wat hem fascineert.”
Het begon tot me door te dringen wat hij mogelijk bedoelde met dat meta-Patroon.
“Oberon is weg,” zei ik. “Verdwenen na het repareren van het Oerpatroon. Er is niemand die gelooft dat hij dood is, hij zou ergens in Overschaduw zijn.”
Zijn gezicht verhelderde.
“Grappig, is er iets wat jullie Overschaduw noemen? Dat moet het zijn. Mooi. Alle kennis van Patroon komt uit mijn tijd. Patroon is driedimensionaal.”
“Het ziet er zo niet uit.”
“Het vertegenwoordigt een niveau van drie dimensies, maar de derde dimensie is niet zichtbaar. Het zou gevaarlijk zijn als iemand het hele Patroon in één keer kan lopen. De derde dimensie is alleen zichtbaar met het juweel.” Hij stak een hand uit waaraan ik een ring met een soort vierkant vlak kon zien. “Ik heb er wat op gevonden echter.”
“Interessant,” zei ik, al zag ik niet echt iets bijzonders aan de ring.
Hij werd wat bedachtzaam.
“Weet je, het zou kunnen dat ik dood ben terwijl mijn schaduw met je praat. Mijn broer en ik hebben plannen om vrij te worden.”
“Je bedoelt vrij van je vader?”
“Je hebt geen idee wat voor tiran hij is. Je kent hem niet en loopt hier zomaar vrij rond.” Zijn ogen vernauwden zich iets en hij keek me onderzoekend aan. “Hoewel… ik zie dat hij je aangeraakt heeft, maar het lijkt slechts zwak te zijn.”
“Ik heb hem eens gesproken,” gaf ik met tegenzin toe. “Hij gaf me inderdaad bevelen, maar ik voelde me niet gedwongen deze uit te voeren. Het was na zijn verdwijning – ik heb hem nooit in het echt meegemaakt – in Tir-na Nog’th. De eerste keer dat ik daar was… hier, bedoel ik.”
“In Tir-na Nog’th. Dat verklaart waarom het zo zwak is, het heeft inderdaad nauwelijks effect. Mooi. En hij zit nu vast in wat jij Overschaduw noemt… beter laat dan nooit. Dan zit hij daar gevangen. Het zal een aantrekkelijke omgeving zijn voor meer figuren, maar voor mijn vader heb ik iets speciaals bedacht.”
“Wat dan?” vroeg ik, want mocht ik ooit in Overschaduw komen, wilde ik hem absoluut niet tegen komen.
“Dat weet ik nog niet precies,” zei hij peinzend. “Maar dit Patroon heeft ermee te maken.”
Bah, wat een ellende! En ik moest het dan nog gaan lopen?
“Van wie ben jij er eigenlijk één?” vroeg hij plotseling.
“Van Julian.”
Zijn gezicht drukte verwarring uit, toen keek hij weer opgewekt.
“Die ken ik niet. Mijn vader en moeder hebben vier kinderen tot nu toe.”
“Julian heeft een andere moeder, Oberon is wel zijn vader.”
Hij keek geschokt.
“Dat kan bijna niet! Mijn vader is nogal trouw aan mijn moeder. Dan moet er iets gebeurd zijn, mijn moeder is zeer geliefd! En ook de enige die mijn vader een beetje aan kan!”
“Cymnea, jullie moeder dus, is lang geleden vermoord. Niet door Oberon, al is dat wel een poos gedacht door een aantal van zijn kinderen.”
Zijn gezicht drukte afgrijzen uit en ik ging verder met mijn uitleg.
“Ik weet niet wat er gebeurd is tussen hem en Cymnea, wanneer het mis is gegaan. Ik weet niet of ze pas gedood is toen er al anderen waren, maar daar lijkt het wel op.” Ik vertelde niet dat haar lijk gelijktijdig gevonden was met dat van Faiella, Oberons tweede of derde vrouw. “Na Cymnea heeft Oberon nog vele vrouwen en minnaressen gehad en daar zijn een flink aantal kinderen uit voortgekomen. Een aantal is verdwenen of hun lot is onbekend. Sommigen zijn geschrapt. Van jullie vieren is alleen Benedict er nog, Alexander schijnt ergens rond te zwerven in Schaduw. Jij en Osric zijn dood verklaard door Oberon.”
“Dat laatste verwondert me niets, dat is net iets voor die despoot. Hopelijk is Alexander kunnen ontsnappen aan zijn tirannie. Hoe is het met de kinderen van Osric?”
“Zijn dochter is vermoord, ik weet dat diens hele familielijn is uitgemoord. Er is alleen nog een kleinzoon van hem, een zoon van zijn dochter.”
“Dan heeft hij inderdaad zijn dochter niet verborgen kunnen houden voor Oberon,” zei Finndo grimmig. Ik zweeg over de bijdrage die de familie Sawall had geleverd aan het uitroeien van Osrics tak, tenslotte had Benedict ook al iets gezegd over Oberon die achter het vermoorden van kinderen zat.
“Zelf ben ik nooit begonnen aan kinderen,” legde hij uit. Oh, dus die paarse figuur was ofwel van na deze tijd of deze had gelogen.
“Ik heb geen kinderen omdat ik geen manier weet om ze verborgen te houden voor hem. Osric dacht van wel, zo te horen is het hem niet gelukt. Je zegt dat Benedict er nog is, heeft hij kinderen?”
“Ik weet dat hij een dochter heeft,” zei ik en dacht aan de opmerking die Benedict had gemaakt over wakker worden naast het lijk van je kind dankzij Oberon en huiverde.
“En je wéét dat?” zei hij ontzet. “Wat is er gebeurd, waar zit jou vader ergens in de lijn?”
“Julian is één van de jongste zonen, bewaker van Arden,” zei ik. “Na het verdwijnen van Oberon zijn er diverse kinderen van je broers en zussen naar Amber gekomen of daar naar toe gehaald.”
“Ongelooflijk,” zei hij en schudde zijn hoofd. “Waar zijn jullie mee bezig! Jij loopt hier ook zwanger en wel rond, net of er niets aan de hand is… het is niet zo best dat al die kinderen er zijn. Ken je ze ook? Het zijn allemaal neven en nichten van je toch? Heb je ze wel eens gesproken?”
“Bij meerdere gelegenheden,” zei ik verbaasd.
“Als ze nog leven… het zou me niets verwonderen als hij daar iets heeft ingebouwd,” mompelde hij. “Ik meen dat, je weet niet waar die man toe in staat is.”
“Ik weet het inderdaad niet alles, maar een paar dingen wel. Het moet inderdaad een vreselijke man zijn,” zei ik.
“Hij heeft maar één obsessie,” zei hij. “Alles en iedereen wordt daaraan opgeofferd. Mijn broers en ik worden gebruikt om iedereen in de buurt van Amber eronder te houden. Er wordt niet verteld waarom, het moet en het zal. Bijzondere vrouwen moeten we naar hem toe brengen, dat weet je toch wel?”
“Daar heb ik niets over gehoord,” zei ik.
“Ook dat verwondert me niet.”