95. Forensisch lijkenonderzoek

Het was doodstil in de ruimte. Gramble was geconcentreerd met zijn onderzoek bezig en ik durfde niets te zeggen, bang om hem uit zijn concentratie te halen. Ik keek even naar Mandor en zag dat hij moeite had om zijn ogen open te blijven houden. Ik trok hem overeind uit zijn stoel en fluisterde dat we weer naar zijn kamer zouden gaan. Hij protesteerde slechts zwakjes en liet zich ondersteunen. Op de gang liet hij zich met een zucht van opluchting in zijn rolstoel zakken. Ik reed hem terug naar zijn kamer en hielp hem weer in bed. Hij liet zelfs toe dat ik zijn kleding weer verwisselde voor een pyjama en viel in slaap terwijl ik hem toedekte. Hij was er heel slecht aan toe, ik maakte me zorgen over deze extreme vermoeidheid. Zijn wonden waren al zover hersteld dat deze niet de oorzaak konden zijn, het leek erop alsof hij ook geestelijk een flinke klap had gehad.
Ik twijfelde even wat te doen. Terug gaan naar de kamer van Ariane of hier blijven? De twijfel was maar heel kort. Ik was ongerust over Mandor en wilde bij hem blijven. Ariane was nu in goede handen, die had mij niet nodig.

In de uren die volgden liet ik hem slechts in de steek door op de gang koffie te gaan halen en een keer naar de kiosk te lopen om wat tijdschriften te kopen. Mandor sliep rustig, tussendoor kwam een dokter een controle uitvoeren en stelde de apparatuur om lichaamsfuncties te meten opnieuw in.
Niet veel later werd ik getroefd door mijn vader die netjes gekleed was in een donkergrijze broek en een wit overhemd. Ik zag hem maar zelden netjes gekleed, dus dat verbaasde me een beetje.
“Je ziet er goed uit,” zei ik enthousiast. “Heb je een afspraak?”
Hij staarde me stomverwonderd aan.
“Natuurlijk niet, ik troef je gewoon even.”
“Dat vind ik leuk, hoe is het?” vroeg ik.
Hij schudde heel even zijn hoofd.
“Dat is mijn vraag aan jou. Ik denk dat je me beter even door kunt halen.”
Ik greep zijn uitgestoken hand en even later stond hij tegenover me. Hij omhelsde me, toen liep hij naar het bed waar Mandor lag te slapen en keek een poosje naar hem. Nu pas viel me de ietwat bezorgde trek op zijn gezicht op.
“We zouden even op de gang wat kunnen praten,” stelde ik voor.
Hij knikte en volgde me naar de deur. Op de gang was wat commotie, het verplegend personeel stond te bakkeleien met een laborante. Deze had wat tests genomen van een patiënte en de verpleging had geen flauw benul over wie ze het had.
“Jawel, Sarah Smith, ze is hier vier dagen geleden opgenomen.”
Ik begreep direct wat er aan de hand was, voor de zekerheid liep ik naar het einde van de gang om de kamer van Ariane te checken. Deze was leeg, alles was netjes opgeruimd. Er was niets meer wat er op duidde dat Ariane hier ooit geweest was.
Bij de balie was de laborante ondertussen het bewijs aan het opzoeken op de computer. Ter plekke manipuleerde ik met Patroon zodanig dat ook de laatste gegevens verloren raakten. De laborante keek op, schudde even haar hoofd en mompelde iets over ‘de verkeerde afdeling’. Nadat ze weg was, besprak het verplegend personeel de eigenaardigheden van alle laboranten in het algemeen en van deze in het bijzonder.
Ik nam Julian mee naar de koffiekamer, haalde voor ons allebei een cappuccino uit de automaat en we gingen tegenover elkaar zitten.
“Hoe is het ermee?” vroeg hij terwijl hij me strak aankeek.
“Redelijk. Mandor is nog erg moe, maar zijn verwondingen zijn nagenoeg dicht getrokken. Ik denk dat we over enkele dagen weer naar huis kunnen.”
“Wie was dat meisje met wie hij aan kwam zetten?” De vraag kwam er snijdend uit terwijl hij me scherp op bleef nemen.
“Dat is Ariane, Mandor’s zus,” zei ik.
Zijn gezicht drukte nu verbazing uit, maar ik zag tegelijkertijd opluchting. Het begon tot me door te dringen dat het beeld van het meisje in Mandor’s armen wel eens hele verkeerde associaties bij andere mensen had kunnen oproepen. Tenslotte was er niemand die wist dat hij een zus had. Ik vertelde Julian over hoe Mandor erbij was gekomen om naar haar te vragen in de piramide en dat hij er meteen naar toe was gegaan om de locatie niet kwijt te raken.
“Waarom heeft hij dat allemaal in zijn eentje gedaan! Hij had me mee moeten nemen!” zei mijn vader boos. “Hij had toch kunnen troeven?”
“Mandor is in veel opzichten eigenzinnig,” zei ik. “Ik ben het met je eens, maar hij zei dat hij niet zo heel veel tijd had. Het is nu zo gelopen, hij zal het wel gaan redden.”
“Mandor die een roodharige zus heeft?” verbaasde mijn vader zich.
“Tja, echt heel rood haar. Ik denk dat daar nog wat geheimen opgehelderd mogen gaan worden,” zei ik met een grijns. “Mandor heeft Gramble erbij gehaald omdat ze in een magische coma lag. Ik heb Mandor naar zijn kamer gebracht terwijl Gramble bezig was met het onderzoek. Hij heeft haar hier vandaan gehaald.”
“Dus die zus stond hier bekend als Sarah Smith?”
Ik haalde mijn schouders op.
“Ik moest toch wat bedenken? Gramble heeft alle betrokkenen gewist en dat is niet met Patroon gedaan.”
“En jij hebt de rest van het werk gedaan,” begreep mijn vader.
Samen dronken we onze koffie op en ik haalde nieuwe.
“Het begint steeds moeilijker te worden,” verzuchtte ik. “We zijn hier zo vaak in dit ziekenhuis geweest, het wordt allemaal steeds vaster. Een enkeling herkent ons ergens van, er wordt vaker over bepaalde zaken in discussie gegaan… in het begin was het allemaal veel gemakkelijker.”
“Misschien een ander ziekenhuis gaan zoeken op een andere Schaduw?” stelde hij ietwat cynisch voor. “Jullie hebben zowat een abonnement hier vanwege jullie zoon.”
“Ze helpen altijd goed en ze zijn ook heel patiëntgericht in hun denken,” legde ik uit. “Het bevalt ons heel prima, dus vandaar dat we hier nog steeds hangen.”
Hij glimlachte.
“Hoe is het thuis?”
“Op zich goed, maar je kinderen zeuren me de oren van het hoofd,” verzuchtte hij. “Ik heb ze verzocht om jullie niet te troeven, maar af te wachten tot we meer weten. Ik heb ze uiteindelijk beloofd om persoonlijk even polshoogte te gaan nemen, dus vandaar dat ik hier nu zit. Je zegt dat jullie over enkele dagen naar huis kunnen?”
“Ja. Ik wil dat niet gaan overhaasten. Ik begrijp echter ook dat de kinderen niet zo lang willen wachten. Hoe zit het met jou?”
“Ik wil niet vervelend zijn, maar eigenlijk zijn er dingen die ik moet doen,” zei hij aarzelend. “Ik bedoel, jullie kinderen gaan voor, dus ik zal proberen wat uit te stellen.”
“Ik begrijp het. Ik haal de kinderen gewoon hier, dan zoek ik wel uit waar ze tussendoor kunnen verblijven. Er zal allicht iets te regelen zijn, desnoods boek ik een hotel.”
“Je wilt ze allemaal hierheen halen?” vroeg hij met een frons tussen zijn wenkbrauwen. “Dat kan wel eens heel druk zijn.”
“Ik kan er moeilijk eentje thuis laten,” zei ik lachend. “Dan krijgen we scheve gezichten, ik denk ook niet dat Mandor dat zou waarderen.”
“Waarschijnlijk niet,” moest hij toegeven. “Ik ga zo weer terug en zal ervoor zorgen dat ze inpakken en dergelijke. Maar eerst wil ik nog even naar Mandor kijken.”

Op diens kamer bestudeerde hij de nog immer slapende Mandor. Vervolgens maakte hij zijn tas open en haalde er een bundel zakjes uit. Hij bekeek de etiketten en gaf er een aantal aan mij.
“Deze poedertjes kun je oplossen in water,” fluisterde hij. “Het zal hem helpen aan te sterken.”
Ik nam de zakjes aan en keek naar de labels. De Latijnse opschriften verwezen naar bepaalde planten, maar ik had geen flauw benul welke dit precies waren. Ik legde de zakjes op de tafel en trok mijn vader aan zijn arm opnieuw naar de gang.
“Weet ze zeker dat deze goed zijn?” vroeg ik dringend. “De laatste keer dat ik hem een drankje van je gaf, is hem slecht bekomen.”
Julian keek uitermate wrevelig.
“Dat heb je me indertijd geschreven en naderhand nog een aantal keren verteld. Denk je soms dat ik dat vergeten ben?”
Ik voelde dat ik kleurde.
“Ik bedoel het niet als kritiek, mijn excuses.”
Mijn vader zuchtte eens diep.
“Dat drankje gaf ik je toen je nog niets met Mandor had. Ik had nooit kunnen bedenken dat je dat nog eens aan een Chaosiet zou geven. Bovendien meen ik me te herinneren dat het hem er wel weer bovenop hielp, ondanks de negatieve bijeffecten.”
“Je hebt gelijk,” zei ik beschaamd. “Ik zal het hem geven als hij weer wakker is.”
“Doe dat.” Hij grijnsde plotseling. “En als ik Mandor dood wil hebben, rijg ik hem aan mijn zwaard. Dat doe ik niet door middel van een drankje. Laten we nu weer naar binnen gaan, dan zal ik je kinderen waarschuwen.”
We liepen weer de kamer binnen en door middel van Troef vertrok mijn vader.

Het leek me te druk om de kinderen in de ziekenkamer te ontvangen, Mandor zou meteen wakker worden. Wellicht was het beter om daarvoor een andere ruimte te zoeken en de kinderen eerst op het hart te drukken rustig te blijven alvorens ze Mandor gingen bezoeken.
De VIPlounge was niet bepaald leeg te noemen, er waren nogal wat artsen aanwezig. Ik gebruikte Patroon om hun aandacht ergens anders naar toe te trekken. Ze vertrokken allemaal toen ze op de gang een hoop lawaai hoorden en geroep om hulp. Ik ging ergens staan waar ik niet meteen opviel als iemand weer binnen zou komen en troefde één voor één de kinderen die zich allemaal door lieten halen. Randal was, zoals altijd, het meest luidruchtig en gaf me nauwelijks de tijd om iets uit te leggen. Het leek erop dat het hele verhaal rondom de vermoeidheid van Mandor helemaal niet tot hem doordrong. Terwijl de andere kinderen begrijpend knikten, wiebelde hij van de ene op de andere voet en viel me ineens in de rede.
“Pappa is bijna dood hè!” riep hij enthousiast. Intussen waren er weer een paar mensen de ruimte binnen gekomen, die verstoord naar hem keken. Bryana gaf hem een duw.
“Doe toch eens normaal!” zei ze geërgerd.
“Hoezo, dat is toch waar? Opa zei dat hij hem medicijnen moest geven.”
Ik wist mijn lachen in te houden. Blijkbaar vond Randal dat - wanneer Julian op de proppen kwam met medicijnen - het einde in zicht was.
“Pappa is alleen heel moe,” zei ik. “Daar zijn die medicijnen voor.”
“Oh. Hij heeft toch een nieuwe mevrouw gevonden? Is dat een nieuwe vriendin?”
Deze keer was het Owen die hem aanstootte.
“Zeg dat soort dingen niet,” siste hij. Maar ik zag iets van onzekerheid in zijn ogen, iets wat nog duidelijker te zien was bij Bryana. De tweeling stond bij elkaar en deden beiden alsof het ze niet interesseerde. Aan hun houding was echter te zien dat ze gespannen op het antwoord wachtten.
“Pappa heeft inderdaad een mevrouw gevonden, dat is zijn zus.”
“Zijn zus?” zeiden Randal en Bryana tegelijk en ook aan de anderen was te zien dat ze verbaasd waren
“Pappa heeft toch geen zus?” zei Bryana.
“Jawel, maar die is heel lang zoek geweest, er werd aangenomen dat ze dood was. De dame die hij gevonden heeft is echt zijn zus en niet jullie nieuwe stiefmoeder ofzo.”
Randal keek een beetje bedremmeld.
“Zie je wel,” zei Bryana tegen hem. “Jij kletst altijd onzin. In plaats van dat je eerst vraagt wat er echt aan de hand is!”
“Iemand moest het toch vragen? Jullie doen dat niet. Gaan we nu? Waar is pappa?”
Ik noemde het kamernummer en Randal en Bryana stoven meteen weg. Bij de liften hoorden we ze kibbelen over wie de knop mocht indrukken.
“Ik denk niet dat pappa nog veel zal slapen als zij dadelijk aan komen zetten,” zei Iestyn naast me. “Waarom nemen ze de trap niet? Dan zijn ze meteen wat van hun energie kwijt.”
“Randal zal nooit met een trap gaan als er een lift voorhanden is,” zei Essilt, haar stem klonk misprijzend.

Bryana en Randal waren als eerste op Mandor’s kamer en hun binnenkomst had hem wakker gemaakt. Hij ging overeind zitten en lachte breed.
“Wat ben ik blij om jullie te zien,” zei hij welgemeend, terwijl Bryana hem bijna smoorde met haar omhelzing. De anderen omhelsden hem ook, maar veel rustiger, zelfs Randal was voor zijn doen voorzichtig.
“Je bent wel een enorme sukkel,” meende hij zijn vader toen terecht te moeten wijzen. “Tegen mij zeg je steeds dat ik moet oppassen en wat doe jij...? Lig je bijna dood in het ziekenhuis, je had toch even kunnen shapeshiften?”
“Dat is niet altijd even gemakkelijk, Randal,” zei Mandor rustig. Bryana zat tegen hem aangevleid op het bed. De tweeling stond aan de zijkant, dicht bij elkaar zoals meestal in een vreemde omgeving. Beiden waren met bijzonder veel interesse alle draden en slangen aan het bekijken. Owen was op een stoel aan de andere kant gaan zitten en leek al zijn broers en zussen in de gaten te houden. Randal zat niet, maar liep heen en weer, zijn interesse was nu gewekt door de apparatuur aan het bed.
“Is dat het apparaat waarop ze kunnen zien of je doodgaat?” informeerde hij en begon aan een aantal knoppen te draaien. We hoorden een soort plof, alle lijntjes gingen plat en er kwam wat rook uit het apparaat. Vrijwel direct kwam er een boze dokter binnen die Randal uit begon te foeteren. Hij had van die dure apparatuur af te blijven. Toen hij weg was keek Randal verontwaardigd.
“Wat nou weer. Weet ik veel waar die knoppen voor zijn? Waarom doen ze er geen handleiding bij?”
“Omdat het dokters zijn, Randal,” zei Owen. “Die weten hoe het apparaat werkt.”
“Oh zo. Ik denk dat ik maar dokter wordt.”
“Lijkt me een goed idee,” zei Owen en wees op een andere monitor. “Daar wordt de hersenfunctie gemeten en daarop is te zien of iemand hersendood is.”
Randal bekeek het geïnteresseerd, maar ook Essilt had aandacht voor het apparaat dat kon laten zien of iemand dood was. Ik verbood Randal om de andere apparatuur ook aan een onderzoek te onderwerpen en met een ietwat verongelijkt gezicht liet hij zich op een stoel zakken.
“Heb je nog pijn?” vroeg Bryana bezorgd aan Mandor. “Hadden die demonen lange tanden?” Hij glimlachte en woelde haar door haar lange lichtbruine haar.
“Geen pijn meer,” zei hij, “alleen maar moe. Er is een Schaduw in Chaos die vol zit met enge demonen.”
“Dan moet het erg zijn geweest,” zei ik. “Als jij de demonen al eng vindt…”
“Dat was het,” knikte hij. “Die demonen waren daar iemand aan het bewaken, die iemand is mijn zus.”
“Oh ja!” riep Randal en stond op. “Waar is ze?”
“Kamer 418,” zei Mandor en voordat ik ook maar iets kon zeggen was Randal al de kamer uitgestormd, Bryana rende er achteraan.”
“Ze is daar niet meer,” riep ik hen achterna, maar ze hoorden me niet.
“Dan merken ze dat vanzelf wel,” zei Iestyn.
Mandor keek me aan.
“Ze is daar niet meer? Hoezo?”
Ik vertelde van het gebeuren die ochtend. Hij zuchtte. Randal en Bryana kwamen met een verontwaardigd gezicht terug.
“Die kamer is helemaal leeg,” zei Randal.
“En de kamer ernaast ook!” riep Bryana. “En aan de andere kant ligt een oude man in één of andere plastic tent!”
De deur ging opnieuw open en er kwamen twee dokters binnen.
“Er is hier teveel bezoek,” zei de ene streng. “Vanwege uw VIP privileges mag u de hele dag bezoek ontvangen, maar niet meer dan twee personen tegelijk.”
“Ach, laat toch,” zei Mandor. “Dit zijn mijn kinderen en die mogen hier komen wanneer ze maar willen.”
“Dat zijn uw kinderen niet,” zeiden de dokters verontwaardigd in koor. “Dat is gewoon onmogelijk.”
“Dit zijn wel degelijk zijn kinderen en ook de mijne,” zei ik terwijl ik naar ze toe liep en door middel van een beetje Patroon trachtte ze te overtuigen. De ene dokter knikte, de andere schudde echter zijn hoofd.
“Dit zijn niet uw kinderen en het is jammer dat u probeert op die manier de regels te overtreden,” zei hij.
“We betalen wel extra voor de overlast,” beloofde ik. “Deze personen zijn hier altijd welkom.”
De andere dokter begon nu toch wat te twijfelen en keek alle gezichten langs. Vervolgens haalde hij zijn schouders op en liep met zijn collega de kamer uit.
“Het wordt steeds moeilijker,” zei Mandor peinzend.
“We zijn hier wat vaak,” grinnikte ik.
Owen haalde koffie en chocolademelk voor iedereen en toen iedereen weer rustig zat of stond, vertelde Mandor verder.
“Die demonen waren sterk en met een overmacht. Ik heb al mijn contracten gebruikt om ze op een afstand te houden.”
Ik begreep niet helemaal wat hij bedoelde, maar Owen en Essilt knikten. Van het gezicht van Iestyn - degene die in ieder geval al een opleiding had gehad in demonen - was niets af te lezen. Ik besloot om Mandor er later eens naar te vragen, als we alleen waren.
“Een beroep doen op alle contracten put enorm uit, de meeste zijn daar ook nog dood aan gegaan. Ook dat is enorm vermoeiend. Ik heb mijn zus daar weg kunnen halen en je moeder getroefd - die er tergend lang over deed om de Troef aan te nemen.”
Ik wilde daar verontwaardigd tegen ingaan toen ik hem naar me zag lachen met een twinkeling in zijn ogen.
“Ze wist ons door te halen en heeft ons onmiddellijk hiernaartoe gebracht. Mijn zus is dus alweer weg, maar daar heeft jullie andere opa mee te maken.”
Hij zwaaide zijn benen over de rand van het bed en maakte wat draden los. Hij zette voorzichtig een voet op de vloer en keek hulpzoekend naar mij. Ik schoot toe en ondersteunde hem naar het toilet. Toen we weer terug kwamen zag ik in één oogopslag de verschrikte gezichten van de kinderen die hun vader nog nooit eerder zo hadden meegemaakt. Owen zette het bed lager zodat het voor Mandor gemakkelijker was om er weer op te klimmen. Essilt en Iestyn hielden zich bezig met alle draden weer aan te sluiten, ook al probeerde Mandor ze daarvan te weerhouden. Essilt bestudeerde vervolgens een tijd lang het ‘hersendood toestel’ nauwkeurig. Ze zag wat bleker dan anders en haar handen trilden een beetje, wat voor mij duidelijk maakte dat ze zich dit enorm aantrok. Ook aan de reacties van de andere kinderen merkte ik dat ze heel erg in de rats hadden gezeten. Ze waren op bezoek geweest toen hij nog bewusteloos was, mogelijk had dit alleen maar meer bijgedragen aan hun ongerustheid in plaats van deze minder gemaakt.
“Essilt,” zei Mandor en pakte haar hand. “Ik ga niet dood, maak je geen zorgen.”
“Ik keek alleen maar,” verdedigde ze zich, maar ze liet zich toch door hem naast zich op het bed trekken waar ze ietwat stijfjes bleef zitten.
“Over dood gaan gesproken,” deed ik opgewekt, “mijn vader heeft wat versterkende middelen gegeven. Wil je die hebben?”
“Bedoeld om mijn levensduur met de helft te bekorten?” glimlachte hij. “Waarom ook niet.”
“Pap, doe niet zo raar,” zei Iestyn geërgerd. “Opa zal je echt niets geven waar je dood aan gaat.”
“Die poedertjes zeker?” vroeg Owen met een knik naar de tafel waar de zakjes nog steeds lagen. “Ik zal er wel wat van in water roeren.” Hij voegde onmiddellijk de daad bij het woord en overhandigde Mandor niet veel later een glas met een wittige vloeistof. Mandor pakte het met een grijns aan en dronk het meteen leeg.
“Hmm, smaakt naar mint,” zei hij met een lichte verbazing terwijl hij het glas terug gaf aan Owen. “Helemaal niet slecht.”
De lichten gingen ineens even uit en toen weer aan en we hoorden consternatie op de gang. Tegelijkertijd zagen we dat Randal niet meer in de kamer was.
“Ga maar kijken op de gang,” zei Mandor die wat vermoeid klonk weer.

Bij de zusterspost zat Randal op een onderzoekstafel en waren een tweetal Eerste Hulp artsen bezig om zijn brandwonden te onderzoeken en er zalf op te doen. Zijn armen, handen en borst zagen helemaal rood en hier en daar verschenen de eerste blaren al. Zijn gezicht was vertrokken van de pijn, maar toen hij me aan zag komen, lachte hij opgewekt. Die jongen was soms bijzonder hard voor zichzelf.
Het verhaal was simpel, Randal had de defibrillator op de gang zien hangen en deze uitgetest op zichzelf.
“Maar daarvan gaan de lichten toch niet uit?” zei Bryana verbaasd die erbij kwam staan.
“Wel als je deze eerst van de muur afrukt,” mompelde één van de dokters.
“Waarom deed je dat?” vroeg ik aan Randal.
“Ik wist niet precies waar het voor was, maar ik wilde het uitproberen voor het geval pappa dood zou gaan en ik hem moet redden. Dan moet ik toch weten hoe het werkt?”
“Die wordt gebruikt bij hartfalen, idioot,” zei Owen die inmiddels naast me stond. “Pappa heeft niets aan zijn hart en dat zal hij ook niet krijgen.”
“Ja, hoe moet ik dat nu weten,” zei Randal en zijn gezicht vertrok van de pijn toen de artsen de ernstigste plekken begonnen te verbinden.
“Je had jezelf dood kunnen zappen,” voegde Owen eraan toe.
“Je broer heeft gelijk,” zei één van de doktoren. “Defibrillatoren zijn geen apparaten om te gebruiken op een gezond hart. Je mag van geluk spreken dat je eraf komt met alleen maar brandwonden.”

Ik werd apart genomen door een zuster die eerst alle informatie van Randal wilde hebben voor de verzekering en ik vroeg haar om alles bij de gegevens van Mandor te voegen, we zouden de rekening in één keer betalen. Ja, ook de defibrillator zou vergoed gaan worden. Ik vroeg haar meteen of het mogelijk was om een extra gezinskamer in te richten zodat we bij Mandor konden blijven. Ze was hoogst verontwaardigd, onze VIP status bracht niet mee dat we het ziekenhuis konden zien als een hotel. Het was feitelijk wat ik al een beetje verwachtte, ik vond het alleen vervelend om Mandor alleen te moeten laten als wij onze intrek zouden nemen in het hotel tegenover het ziekenhuis. Daarna ging ik weer naar Randal toe, de doktoren waren net klaar met verbinden en er werd hem paracetamol voorgeschreven tegen de pijn.
“Volgens mij ken ik jou ergens van,” zei één van hen. “Je bent hier een keer eerder geweest, is het niet?”
Wel tientallen keren, maar Randal had het inmiddels goed geleerd en schudde zijn hoofd.
“Nee hoor, ik denk dat u me aanziet voor iemand anders. Er is hier wel eens familie geweest, maar ik nog nooit.”
De doktoren namen afscheid, de ene met nog steeds een nadenkende uitdrukking op zijn gezicht.
“Je zult het druk gaan krijgen, mam,” zei Bryana grijnzend.
“Ik denk dat je gelijk hebt,” zei ik. “Nu stel ik voor dat jullie terug gaan naar pappa en mij even met Randal laten praten.”
“Hoezo? Ik doe toch niets? Het gaat altijd om Randal hè!” riep mijn dochter verontwaardigd uit.
Een beetje gelijk had ze wel. Randal wist, waar we ook waren en voor wie dan ook, altijd de aandacht naar zich toe te trekken. We deden ons best om de andere kinderen ook zoveel mogelijk aandacht te geven, maar dat was niet altijd even gemakkelijk.
“Ga nu maar,” zei ik met een lichte aandrang, “dan mag jij straks kiezen wat we eten.”
Met een verongelijkt gezicht liep ze terug naar de kamer van Mandor. Owen stond nog steeds bij de onderzoekstafel en hielp zijn broer om eraf te komen.
“Owen, dat geldt ook voor jou.” Ik wist dat het streng overkwam, maar ik moest echt Randal even spreken zonder dat er een broer of zus zich bemoeide, dat gebeurde toch al te vaak. Owen keek een tikje bezeerd.
“Ik wilde alleen maar helpen,” zei hij en wandelde ook weg.
Randal keek me met een enigszins schuldige uitdrukking op zijn gezicht aan. Hij stond er wat stram bij, de brandwonden trokken waarschijnlijk vreselijk.
“Ik stel voor dat je nu overal afblijft, Randal,” zei ik ernstig tegen hem. “Je hebt weer genoeg schade aangericht, inclusief aan jezelf. We zijn hier vanwege je vader en niet vanwege jou.”
“Ik deed het om pappa te kunnen redden als dat nodig was,” verdedigde Randal zichzelf. “Bovendien wil ik dokter worden, dan moet ik dat toch allemaal leren? Ik wil naar school!”
“Als je dat echt wilt, dan kunnen we dat gaan regelen,” zei ik. “Maar ik wil eerst dat Mandor genoeg is opgeknapt om naar huis te kunnen, dat zullen we er verder over praten.”
“Ach,” zei hij met zijn jongensachtige grijns en omhelsde me heel even uiterst behoedzaam. “Dokter worden lijkt me leuk, maar brandweerman ook. Ik weet eigenlijk niet wat ik wil.”
Natuurlijk wist hij dat niet. Pas 17 jaar, alles lag open voor hem. Met zijn levensverwachting had hij ruimschoots de tijd om alles te onderzoeken en ik wist dat hij dat ook zou gaan doen. Met zijn belangstelling voor van alles en nog wat, zou hij een heel eind gaan komen. Het was alleen belangrijk dat hij de mogelijkheid zou hebben om dingen te doen en ook zou leren om dingen af te maken. Maar daar twijfelde ik niet teveel aan. Randal was nogal wisselend in zijn interesses en vond snel iets saai, doch beheerste inmiddels sorcery volledig, had veel verstand van techniek en ik wist van Mandor dat hij vreselijk zijn best aan het doen was om goed te leren shapeshiften en aardig op weg was met de Logrus trainingen. Randal is een doorzetter.

Terug op de kamer bleek Mandor weer in slaap gevallen te zijn en zaten de andere vier kinderen wat bedrukt en stilletjes aan weerszijden van zijn bed. Ik liep naar Mandor toe en bekeek hem aandachtig. Hij zag nog steeds erg bleek. Zijn ademhaling was echter rustig. Ik boog me over hem heen, gaf hem een voorzichtige kus op zijn wang en trok de dekens iets hoger op. Daarna fluisterde ik tegen de kinderen dat ze de kamer uit moesten gaan.
Essilt bleef staan dralen. Ze wierp bezorgde blikken van Mandor naar het apparaat dat de hersenfuncties mat. Iestyn pakte haar uiteindelijk bij de arm en voerde haar de kamer uit.
“We kunnen wat gaan eten,” stelde ik voor toen we allemaal op de gang waren. “Daarna zal ik het hotel gaan regelen.”
“En pappa dan?” vroeg Bryana bezorgd. “Straks wordt hij wakker en dan zijn wij weg.”
“Dat begrijpt hij wel,” verzekerde ik haar. “Ik ga straks weer naar hem toe en voor de komende dagen regelen we het zo dat jullie hem ook regelmatig kunnen opzoeken. Wat wil je graag eten, Bryana?”
Ze haalde haar schouders op.
“Maakt me niet uit, wat is er allemaal?”
“We kunnen hier eten, zoals we meestal doen, maar we kunnen ook in de stad iets eten.”
“Hier is wel goed, dan zijn we niet zo ver weg van pappa,” vond ze.
Ik keek naar de anderen, maar ze hadden geen van allen echt zin om de stad in te gaan, niet terwijl hun vader hier ziek op een ziekenhuisbed lag.
“Uit eten gaan is veel leuker met pappa erbij,” zei Iestyn en naar het geknik van de anderen te oordelen, verwoordde hij de gevoelens van iedereen.
“De VIP lounge dus!” riep Bryana. Ze straalde alweer en begon te rennen. Allemaal opgekropte emotie die ze kwijt moest wist ik en negeerde de verwijtende blikken haar richting uit.
“Waar heeft ze het over?” vroeg Randal nieuwsgierig.
Owen en Iestyn begonnen te lachen, Essilt keek meesmuilend.
“Die ken jij natuurlijk niet, hè broertje,” zei Owen plagend. “Daar ben je met al je onderzoekende neigingen nog nooit geweest!”
“Jawel,” bemoeide ik me er toch mee. “Daarstraks nog.”
De broers begonnen nu harder te lachen om Randal’s verwarde gezichtsuitdrukking, ook Essilt kon een glimlach niet onderdrukken.
In de VIP lounge was Bryana al bezig om eten uit te zoeken bij het buffet en Randal keek om zich heen.
“Hee, hier heb je ons daarstraks doorgehaald,” herinnerde hij zich. “Leuk zitten hier en het eten ruikt goed.”
“Het eten is ook goed,” verzekerde Iestyn hem. “Wij brengen hier heel veel tijd door als jij weer eens in de kreukels ligt.”
Randal, die er wat hulpeloos uitzag met zijn armen en handen in het verband, was niet goed in staat om zelf zijn dienblad vast te houden en zijn eten op te scheppen. De zustertjes schoten toe en aan alle kanten werd hem hulp aangeboden die Randal maar wat graag accepteerde.
Later, toen we met zijn zessen aan een tafel zaten te eten, viel het me op dat niet alleen Randal de aandacht had van de vrouwelijke aanwezigen hier, maar dat Owen deze ook had. In tegenstelling tot Randal had hij echter niets in de gaten. Ook naar Iestyn werden er zo nu en dan tersluikse blikken geworpen, die daar net zomin iets van merkte als zijn oudere broer. Pas toen ik zag dat er tevens wat mannelijke belangstelling was voor mijn dochters, begon het echt tot me door te dringen dat onze kinderen groot werden.
Randal had ook wat moeite om zelf te eten, maar deze keer was er niemand die hem kwam helpen. Hoogstwaarschijnlijk was de aanwezigheid van de lynx, die achter mijn stoel zat, daar de oorzaak van.

Na het eten boekte ik de family presidential suite in het nabijgelegen Golden Crown hotel. Randal keek er zijn ogen uit, de andere kinderen installeerden zich direct.
“Een Wii!” riep Randal uit toen hij deze ontdekte en begon meteen te spelen, ondanks zijn gehavende handen. Na vijf minuten overhandigde hij de console aan Owen.
“Hij is kapot,” kondigde hij aan.
“Jammer,” zei Owen zonder te kijken van het boek dat hij aan het lezen was.
Ik ging even bij Bryana kijken die op de kamer die ze met Essilt deelde. Ze zat op haar bed en zapte ongeïnteresseerd allerlei televisiekanalen langs.
“Ze hebben precies dezelfde shows als de laatste keer,” mopperde ze. Ik ging naast haar zitten en sloeg een arm om haar heen.
“Er is hier van alles te doen,” zei ik. “Je zou kunnen gaan zwemmen.”
“Niet leuk,” mopperde ze. “Hoe kan ik nou lol gaan maken terwijl pappa doodziek in het ziekenhuis ligt.”
“Hij zal dat niet erg vinden,” verzekerde ik haar. “Pappa wordt echt beter, hij heeft alleen heel veel rust nodig.”
“Klopt,” zei Essilt die binnen kwam. Ze ging aan de andere kant naast Bryana zitten. “Ik heb net de files zitten bekijken, er is niets te vinden dat er op wijst dat hij dood zal gaan.”
Ik keek Essilt verbaasd aan. Ze zag er wat minder gespannen uit dan eerder, maar hoe kwam ze aan die files?
“Ik heb de ziekenhuiscomputer gehackt,” zei ze met een schouderophaal. “Owen wist de toegangscode, dus het was heel simpel.”
Ik wist even niets te zeggen. Dat Essilt altijd zocht naar zekerheden en alles onder controle wilde hebben, wist ik al. Maar niet dat ze daarvoor net zo lang door zou gaan tot ze zou hebben wat ze zocht. En dan de rol van Owen… Owen die op anderen overkwam als wat langzaam en sloom… de jongen was verschrikkelijk intelligent en had altijd alles zo door. Iets wat maar een beetje naar een puzzel neigde, had hij immer binnen de kortste keren opgelost.
Bryana schokschouderde.
“Toch heb ik geen zin om te gaan zwemmen,” zei ze.
“Ik ook niet,” zei Essilt. “We zouden samen een film kunnen kijken, Brideshead Revisited. Gaat over ontwikkelingen binnen een familie en een vriendenkring op een Schaduw Aarde.”
“Leuk,” zei Bryana met stralende ogen. Alles wat met mensen te maken had, vond ze altijd interessant. Essilt veel minder, ik wist zeker dat ze deze film alleen maar had voorgesteld om haar jongere zusje op te beuren.
In het woongedeelte was Randal aan het uitzoeken wat dit hotel te bieden had, terwijl zijn broers zaten te lezen.
“Je kunt hier van alles bestellen, mam!” riep hij enthousiast.
“Ik weet het,” zei ik. “Ik wil alleen niet dat je alcoholische dranken gaat bestellen.”
“Waarom niet! Ze hebben van alles. Whisky, rum, bier…”
“Ik wil het niet. In dat opzicht zou ik graag willen dat je aan je zussen en je jongere broer denkt.”
“Ach, kom op! Die lusten best wel cognac, ze moeten er toch eens mee beginnen!”
“Randal, wat alcoholconsumptie betreft: ik heb graag dat je dat stukje opvoeding aan je vader en mij overlaat en niet dat jij dat wel even op je neemt.”
“En ik mag dan zeker ook niks?”
“Je bent ruim zeventien en verder hebben we deze discussie al eens gehad. Als jij je te buiten wilt gaan, is dat jouw zaak, maar niet waar je broers en zussen bij zijn.”
“Randal, we doen dat gewoon niet,” zei Owen kalm tegen hem. “Het is gewoon onzin, je doet nu net alsof je nooit in de gelegenheid bent om iets te drinken.”
“Nou ja,” grijnsde Randal. “Ik weet dat echt wel, maar ik kon het toch proberen, nietwaar?”
Ik woelde hem eens door zijn donkere haar en vroeg hem of hij nog pijn had.
“Het brandt,” zei hij met een wat pijnlijk vertrokken gezicht. “De paracetamol helpt geen zier en die zalf die ze erop hebben gesmeerd ook niet meer.”
“Troef zo even naar Julian,” raadde ik hem aan. “En vraag hem of hij wat brandzalf voor je heeft.”
“Zal ik doen, die helpt in ieder geval beter. Wel balen dit, ik had naar het zwembad gewild, maar ik zie er niet uit!”
“Je zou naar de disco kunnen gaan. Of het fitness centrum,” zei ik.
“Ik ga fitnessen, dat lijkt me leuk!” Hij stond op en vroeg Owen mee te komen, die zijn hoofd schudde.
“Ik blijf hier. Mamma gaat weer naar pappa toe en ik wil Bryana niet alleen laten, die is al genoeg van slag. We zouden ook wat tv kunnen kijken.”
Randal liet zich weer terug in de stoel vallen en keek verongelijkt.
“Waarom moet ik altijd alles alleen doen? TV kijken is saai.”
Iestyn, die zich tot dat moment helemaal nergens mee bemoeid had, legde zijn boek weg.
“Ik ga wel met je mee,” zei hij glimlachend.

Mandor was wakker toen ik binnenkwam en glimlachte naar me.
“”Waar heb je onze kinderen verstopt?” vroeg hij.
“Mis je ze?” vroeg ik. “Ze zijn in het hotel, morgen zullen ze je weer komen bezoeken. Misschien dan niet allemaal tegelijk.”
Hij lachte.
“Het is inderdaad wel wat druk, maar ik zie ze graag,” zei hij. “Dus als ze allemaal tegelijk willen komen, hou ze dan asjeblieft niet tegen.
Die avond brachten we door met af en toe wat praten, eten en drinken. Hij zei dat hij vermoedde dat de medicijnen van mijn vader inderdaad werkten en vroeg om meer. Toen ik merkte dat hij weer moeite had om wakker te blijven, nam ik afscheid, ik had besloten om de nachten bij de kinderen door te brengen.
Owen was nog op toen ik onze vertrekken binnen kwam met de lynx op mijn hielen. Hij knielde neer bij het beest om haar te aaien en sprak wat woorden tegen haar die ze leek te begrijpen.
Iestyn en Randal waren een paar uur geleden terug gekomen en lagen al een poosje in bed. De meisjes hadden nog een tijdje bij Owen gezeten, Bryana had een sims op de Wii zitten spelen en waren ongeveer een uur geleden gaan slapen.
“Je hebt de console dus weer gemaakt, begrijp ik,” zei ik.
Hij glimlachte slechts. Ik omhelsde hem en bedankte hem voor de goede zorgen waar hij helemaal verlegen van werd.

Twee dagen van heen en weer reizen tussen ziekenhuis en hotel. Toen voelde Mandor zich zover opgeknapt dat het tijd werd om te gaan. Normaal was hij degene die bepaalde bewijzen van onze aanwezigheid hier vernietigde met een combinatie van Logrus en Sorcery, nu was hij daar echter niet tot toe in staat. Randal was nog niet ver genoeg met Logrus om te kunnen vernietigen, maar hij en Iestyn, beiden volledige sorcerers, ontwikkelden met wat hulp van Mandor een paar spreuken die vrijwel hetzelfde effect hadden en voerden deze keer het vernietigende werk uit voor wat betrof bloedtesten, operatieafval en wat al niet meer. Owen was degene die alle doorgangen in het ziekenhuis op zijn duimpje bleek te kennen en zijn broers begeleidde bij hun vernietigende werk. Essilt zocht ondertussen al het papierwerk uit dat op ons van toepassing was en sorteerde dat. Nadat ik alle rekeningen had voldaan, zowel in het ziekenhuis als in het hotel, vernietigde zij alle papieren met de spreuk die ze van Iestyn had geleerd. Bryana hield al die tijd Mandor gezelschap, hem vertellend over van alles en nog wat, terwijl ik bezig was om te manipuleren met Patroon, om zo alle restbewijzen en kennis over onze aanwezigheid te wissen. Het was echter steeds moeilijker om al die mensen te wissen, door onze regelmatige aanwezigheid hier waren ze steeds sterker geworden.

We waren allemaal blij om weer thuis te zijn en onze eigen dingen te kunnen doen. Ik troefde mijn vader om hem te vertellen over de laatste ontwikkelingen en hem te bedanken voor de poedertjes die inderdaad goed hadden geholpen. Hij reageerde vriendelijk, maar hield het kort daar hij ergens mee bezig was en verbrak al snel de verbinding.
De lynx, die ik Flo had genoemd, maakte kennis met de andere dieren en bleef me iedere keer volgen. Mandor was al snel gewend aan haar aanwezigheid en had er geen problemen mee, vooral omdat ze hem niet in de weg liep. Het was nog even lastig om Flo duidelijk te maken dat ze niet aanwezig kon zijn op de slaapkamer, daar duldde ik de andere dieren tenslotte ook niet. Uiteindelijk nam ze er genoegen mee om die tijd te benutten om buiten wat te gaan jagen en de rest van de tijd op de gang te liggen.

Randal was het thuis zijn al snel zat en kondigde tijdens een maaltijd aan dat hij een poos weg zou gaan, hij had met iemand iets afgesproken.
“Met wie?” vroeg Mandor.
“Gewoon, iemand,” zei Randal en keek Mandor uitdagend aan.
“Randal, wij zijn je ouders, je valt nog onder onze zorg. Het is niet meer dan normaal dat we willen weten met wie je iets hebt afgesproken,” zei ik.
“Het is niet zo dat we je proberen vast te binden, we willen alleen graag weten met wie je omgaat en waar je uithangt,” zei Mandor bedaard.
“Goed dan,” zei Randal met een zucht. “Eigenlijk heb ik met niemand iets afgesproken. Ik wil gewoon een poos weg, naar school ofzo. Dokter worden of brandweerman.”
Bryana proestte het uit en ik zond haar een waarschuwende blik toe. Ze begon daarop de inhoud van haar bord te bestuderen.
“Je mag best naar school,” zei ik, “maar je moet wel weten wat je het eerst wil gaan doen en ik wil ook dat je de betreffende studie dan afmaakt. Daarna zou je iets anders kunnen gaan doen.”
“Dat klinkt wel behoorlijk saai,” zei hij. “Bovendien weet ik nog niet wat ik wil. Soldaat worden is ook wel geinig, ik wil bij Benedict trainen. Of bij Dalt.” Deze keer was ik het die de uitdagende blik kreeg.
“Ik vind het prima, Randal,” zei ik. “Als je dat wil, zal ik dat voor je regelen, maar bij wie van de twee?”
“Je bedoelt dat ik bij Dalt zou mogen trainen?” vroeg hij met ongeloof in zijn stem.
“Uiteraard. Ik denk dat je daar veel zou kunnen leren.”
Hij zuchtte diep en dacht na.
“Eigenlijk hoef ik niet zo nodig in een leger te trainen,” zei hij toen. Ik ontmoette de blik van Mandor, er lag een twinkeling in zijn ogen en hij gaf me een nauw merkbare knipoog. Randal kon wat vechten, vol enthousiasme had hij dat geleerd, maar het had niet zijn werkelijke belangstelling.
“Mam, wat heb jij eigenlijk gedaan voordat je pappa hier vandaan trok?” wilde Bryana ineens weten. “Je zei dat je iets ging onderzoeken in Rebma, waarom mocht ik niet mee?”
“Rebma, daar had ik ook wel heen gewild!” riep Randal met glinsterende ogen. “Ze lopen daar naakt op straat.”
“Ik ben niet in Rebma zelf geweest, maar daar beneden,” zei k en vertelde in grote lijnen wat we daar gedaan hadden. De kinderen waren allemaal een tikje verontwaardigd dat ik ze niet mee had genomen, alleen Essilt liet merken dat ze blij was daar niet bij geweest te zijn.
“De volgende keer als ik weg ga, dan zal ik één van jullie mee nemen,” beloofde ik.
Bryana en Randal begonnen te kibbelen wie van hen het eerst mocht totdat Owen tegen hen zei ermee op te houden, daar ze niet eens wisten wat ik ging doen.
“Dat met die poorten is nog steeds niet opgelost,” zei ik met een zucht. “Ze hebben er de meest ervaren Amberieten op gezet en die zijn er niet uitgekomen. Daar wil ik binnenkort mee aan de slag, maar eerst wil ik gaan uitzoeken hoe een paar van mijn voorouders zijn overleden. Een lijkenonderzoek dus.”
“Dooie mensen?” vroeg Bryana met afschuw in haar stem. “Daar hoef ik niet bij te zijn.” Ook haar broers zagen dat overduidelijk niet zo zitten, al zei Mandor dat het soms erg interessant kon zijn om uit te vinden aan welke verschillende oorzaken mensen dood konden gaan.
“Dan ga jij toch mee,” zei Randal tegen hem. “Ik pas wel op de kleintjes.”
“Ik meende dat jij je horizon ging verbreden,” antwoordde Mandor vriendelijk.
“Ik kan met Jurt mee,” bedacht Randal. “Ik denk dat het leuker is om met iemand mee te gaan in plaats van naar school. Daar kan ik ook heel veel van leren.”
“Randal en Jurt samen. Misschien kunnen we alvast beginnen met alle mogelijke reddingsdiensten in te schakelen,” zei Iestyn honend.
“Je bent alleen jaloers omdat jij niet op het idee bent gekomen,” zei Randal tegen hem. “Jurt is toevallig heel aardig.”
“Maar ook een rondwandelende ramp,” zei Mandor. “Ik moet eerlijk zeggen dat ik wat twijfels heb over het nut van jullie samenwerking. Als je echt wilt, hou ik je niet tegen, ik vraag je alleen om hier heel goed over na te denken.”
“Anders Bleys… of Despil…” bedacht Randal.
“We horen het wel als je een keuze hebt gemaakt,” zei ik tegen hem. “Je hoeft niet tijdens deze maaltijd nog te beslissen.

De volgende dag kwam Randal naar ons toe terwijl we in de bibliotheek een nieuwe ingezonden petitie van Jason Mason aan het bekijken waren. Mandor voelde zich nog niet in staat om naar Elysium te gaan en een discussie aan te gaan, dus deze keer zou ik er in mijn eentje voor staan. Het stuk handelde deze keer over het aannamebeleid dat we in de loop der jaren hadden ontwikkeld en dat volgens Jason veel te streng zou zijn. Ook werd opnieuw onze keus voor een magisch Elysium aangevochten - hij had daar zoveel problemen mee dat het ons alleen maar sterkte in de overtuiging dat dit een hele goede keuze was geweest.
“Ik wil met Merlijn mee,” zei Randal meteen en ging zitten. Zijn stem klonk beslist en aan zijn gezicht was te zien dat hij het meende. Dus ik vroeg niet eens of hij het zeker wist, net zomin als Mandor. We kenden onze zoon goed genoeg om te weten dat hij dit echt door wilde zetten.
“Dat is goed,” zei Mandor. “Ik zal dat voor je gaan regelen. Je hoeft niet in één keer een aaneengesloten periode bij Merlijn te blijven, ik zou het op prijs stellen als je af en toe thuis komt en je even met wat andere zaken bezig houdt. Verder wil ik dat je het ons laat weten zodra er ook maar iets is.”
“Natuurlijk,” knikte Randal en zijn blauwe ogen schitterden. “Jullie zijn best wel geschikt als ouders!” Hij stond op en liep de kamer uit, roepend om Owen.
“We zijn wel geschikt als ouders,” zeiden Mandor en ik tegelijkertijd tegen elkaar en begonnen te lachen.

Een dag later was alles geregeld. Mandor had met Merlijn gesproken en deze flink onderhanden genomen over mogelijke ongelukken die Randal zouden kunnen overkomen. Hij stelde Merlijn verantwoordelijk, hij moest ervoor zorgen dat Randal zo weinig mogelijk in gevaarlijke situaties zou komen en direct naar hem moest troeven als het toch mis zou gaan, hij mocht vooral niet zelf met de jongen gaan zitten klooien.
“Heb je hem niet wat hard aangepakt?” vroeg ik voorzichtig aan Mandor toen we alleen waren.
“Natuurlijk niet. Ik ken Merlijn, hij werkt zich altijd in de nesten met iets. Ik wil niet dat onze zoon daar de dupe van wordt.”
Randal vertrok dezelfde dag nog, vol verwachting over het nieuwe avontuur. Met zijn vertrek was het meteen een stuk stiller in huis.
“En ik dan? Ik wil ook ergens naar toe,” zei Bryana tijdens het avondeten.
“Wil jij ook gaan?” vroeg Mandor ontzet. Zijn jongste dochter die weg wilde - hij had een zwak voor al zijn kinderen, maar net ietsje meer voor Bryana, al liet hij daar nooit iets van merken.
“Ik moet toch eens iets leren,” vond ze.
“Me dunkt dat je daar genoeg gelegenheid voor krijgt,” zei Mandor onwillig.
“Iedereen van mijn leeftijd is wel eens een poos op een school geweest. Ik nog nooit, want jullie doen aan thuisonderwijs. Ik wil magie leren.”
“Daar zijn zowel je moeder als ik mee bezig om je dat te onderwijzen.”
“Dat is heel anders. Randal mag ook weg, waarom ik niet?”
“Ik zou ook wel op een school magie willen leren,” kondigde Iestyn aan.
“Jij? Jij weet toch alles al?” vroeg Bryana.
“Er is altijd meer te leren,” zei haar broer. “Bovendien ben ik nog bezig met Conjuration.”
“Er zijn een paar scholen,” zei ik. “Ik weet er zo twee, ongetwijfeld weet Mandor er meer.” Mandor keek nog steeds wat geërgerd, maar gaf zich toch gewonnen.
“Goed,” zei hij met een zucht. “Bryana kan naar school en Iestyn ook. Er zijn een aantal goede scholen en ook een aantal die prut zijn. Als jullie het zeker weten, doen we jullie wat mogelijkheden aan de hand.”
“Ik weet het zeker,” zei Iestyn en Bryana knikte.
Essilt was het er duidelijk niet mee eens, ze wierp boze blikken richting Iestyn die daardoor wat begon te aarzelen.
“Maar thuis kan ik ook wel wat leren,” zei hij. “Misschien moet ik er eerst eens over denken.”
“Niemand moet hier weg,” zei ik met klem. “Maar als jullie naar school willen dan moeten jullie gaan.” Vanuit mijn ooghoek zag ik de onzekere blikken van Owen en ik had een vermoeden wat er aan de hand was. Een school zou voor hem best goed zijn, maar dan zou hij meisjes tegen komen. Owen had een groot probleem met meisjes, hij wist niet hoe hij er mee om moest gaan. Ondanks zijn twee zussen, die echt niet veel in leeftijd met hem scheelden en waar hij gewoon mee om ging, was hij buiten het gezin echt hopeloos met meisjes en vrouwen. Ik begon me af te vragen of dit probleem zou blijven of dat het vanzelf minder zou worden. Ik vreesde echter dat het eerder erger zou worden.
Ik vertelde hen over de Toren die Mandor en ik in beheer hadden en over Begma. Mandor vulde de informatie door een tweetal andere scholen te noemen die hij wist en goed genoeg vond voor zijn kinderen.
“Welke is de beste?” vroeg Iestyn, voor even de dreigende blik van Essilt negerend.
“Die zijn allemaal goed,” zei Mandor. “Er zijn wel wat verschillen, als je de verhouding theorie en praktijk bekijkt, staan deze in de Toren het meest met elkaar in verhouding. Maar daar is er nog altijd een klein probleempje met de aanvoer van boeken, daar is Morwenna mee bezig.”
“En waar zitten de aardigste leerlingen?” vroeg Bryana.
Zowel Mandor als ik zaten met een mond vol tanden.
“In de Toren zitten er in ieder geval leerlingen uit verschillende werelden,” zei ik toen aarzelend. “Maar of ze aardig zijn…”
“Dan wil ik daar naar toe,” zei ze opgewekt.
Mandor keek opgelucht, de Toren viel tenslotte onder zijn eigen beheer en zo kon hij haar net iets beter in de gaten houden.
“Ik moet nog even denken,” zei Iestyn die ondertussen een woordeloze strijd met zijn tweelingzuster aan het uitvechten was.
“Doe dat,” zei ik. “Je hoeft nog niet definitief te beslissen.”
Na het eten nam ik Essilt apart in de bibliotheek en vertelde haar dat ik een forensisch onderzoek wilde gaan doen om uit te vinden hoe een paar van mijn familieleden waren omgekomen.
“Dat zal op mijn geboorteschaduw zijn, in de familietombe van Larenian,” zei ik terwijl ik haar strak aankeek. “Ik zou wel wat hulp kunnen gebruiken, zou je met me mee willen gaan?”
Ik zag de interesse in haar ogen, ze deed echter haar best om dat zo min mogelijk te laten merken.
“Alleen dat?” vroeg ze.
“Nee. Na dat onderzoek wil ik naar Brighton gaan en het huis gaan bekijken dat ik geërfd heb van mijn tante Lenore. Ik ben daar, ondanks alle plannen, nog nooit geweest. Het kan heel saai zijn en niet de moeite waard, maar ze heeft het specifiek aan mij nagelaten. Misschien dat ik daar uit kan vinden waarom.”
“Goed,” zei ze. “Voor allebei.”
“Dat stel ik zeer op prijs. Ik wil je alleen waarschuwen dat die lijken er waarschijnlijk niet al te fris uit zien, in het gunstigste geval betreft het alleen skeletten.”
Er verscheen iets van een glimlach op haar gezicht dat zo op het mijne lijkt. Maar de rest, haar haarkleur, haar hele houding, haar manier van doen en laten heeft ze helemaal van Mandor, al zijn haar gezichtsuitdrukkingen beter af te lezen.
“Dat kan ik wel aan,” zei ze en leunde wat achterover in haar stoel. “Wanneer gaan we?”
“Ik weet het nog niet precies. Ik wil er eerst zeker van zijn dat je vader weer voldoende is opgeknapt. Ik denk over een dag of twee.”
Ze rol-oogde en keek me toen aan.
“Wanneer precies? Gesteld dat we dan niet weer in een ziekenhuis zijn beland vanwege Randal of dat pappa een inzinking krijgt?”
Ik kon het niet nalaten om te glimlachen.
“Goed dan, jij je zin. Overmorgen na de lunch.”
“Prima,” knikte ze, stond op en liep de bibliotheek uit.

Tijdens de koffie deelde Iestyn mee dat hij definitief had besloten om naar een school te gaan en wel naar de Toren.
“Leuk!” riep Bryana, sprong op en omhelsde hem. “Dan gaan we samen!”
Heel even zag ik iets van irritatie over het gezicht van Essilt flitsen, toen had ze zichzelf weer in de hand.
“We zullen dat gaan regelen,” zei Mandor met een blik naar mij. “Je moet er wel rekening mee houden, Bryana, dat jullie hoogstwaarschijnlijk in aparte sets geplaatst gaan worden.”
“Nou en! We hebben de maaltijden toch nog? En buitenschoolse activiteiten?”
Ze was er helemaal vol van en kletste de rest van de avond aan één stuk door over wat ze daar allemaal zou gaan doen en wat ze mee zou nemen.
De volgende dag al hadden we alles geregeld, Iestyn en Bryana konden onmiddellijk geplaatst worden. Samen met Essilt zocht Bryana alle kleding en spullen uit die ze mee zou nemen. Daarna werd er afscheid genomen. Ik troefde ik met hen naar de Toren en hielp ze installeren op hun eigen kamers die ze wat klein vonden.
“Ach, veel meer heb je eigenlijk helemaal niet nodig. Zo’n kamer is alleen maar om te kunnen studeren en te slapen,” vond Iestyn.
Ik zweeg. Op één van die kleine kamers was zijn broer verwekt, maar dat was iets dat ik beter voor mezelf kon houden. Ik wenste mijn jongste kinderen veel succes en drukte ze op het hart om het onmiddellijk te laten weten als er iets was.
Weer terug in Gormenghast ging ik eerst een heel eind paardrijden. Deels omdat ik er niet echt aan toe was gekomen de afgelopen dagen, maar ook zodat ik de gelegenheid had om mijn emoties kwijt te kunnen, om mijn tranen even de vrije loop te laten. Drie van de vijf waren nu het huis uit, onze kinderen werden groot.
Terwijl ik Boudicca aan het verzorgen was, kwam Owen naar me toe die als vanzelfsprekend mee begon te borstelen.
“Ik heb ook een besluit genomen,” zei hij aarzelend.
De schrik sloeg me om het hart. Nog een kind de deur uit?
“Ik heb gehoord dat jij met Essilt wat onderzoek gaat doen. Ik wil graag hier blijven. Pappa is nog steeds ziek en ik kan hem helpen.”
Ik voelde me opgelucht. Belachelijk natuurlijk, hij is de oudste en het zou helemaal niet vreemd zijn geweest als hij voor een poosje weg zou zijn gegaan. Tot nog toe waren de enige uitjes die hij buiten het gezin had ondernomen, wat logeerpartijen bij Julian geweest.
“Dat is goed,” zei ik. “Dan kan ik met een geruster hart vertrekken.”

Die nacht kroop ik dicht tegen Mandor aan en vertelde hem dat ik er wat moeite mee had dat er drie waren uitgevlogen.
“Ik ook,” zei hij zachtjes. “Ze schelen zo weinig in leeftijd, het was te verwachten dat het snel achter elkaar zou gaan, maar dit is wel heel vlot. We gaan een nieuwe fase met ze in.”
“Owen blijft thuis om voor jou te zorgen,” zei ik.
“Ik heb het gehoord. Dat komt me heel goed uit, dat is een prachtige gelegenheid om hem het één en ander omtrent demonologie te gaan leren. Hij is zo stabiel en rustig, hij kan dat heel goed aan.”
“Eerder zei je dat zijn dieren het lastig zouden maken.”
“Ik weet wat ik gezegd heb. Hij kan ze er beter niet bij hebben inderdaad, maar dat zal hij zelf ook wel inzien.”
“Je hebt hem dat al verteld?”
“Niet dat ik vanaf morgen met die training ga beginnen,” lachte Mandor. “Ik heb hem al wel wat les gegeven uiteraard, een stukje basiskennis. Tegelijk met Essilt, ten zijner tijd wil ik haar ook gaan opleiden.”
“Je hebt nogal wat plannen,” zei ik gelaten.
“Luister Morwenna, onze kinderen hebben er gewoon een bepaalde aanleg voor vanwege hun Sawall afkomst, van twee kanten nog wel. Dat geldt ook voor Randal en Bryana, al vind ik die er nog lang niet aan toe.”
“Hoe ga je het aanpakken met Owen?”
“Ik begin bij het begin. Als je demonologie beheerst, kun je een aantal demonen tot je beschikking hebben, dat zijn Contracten. Je gaat op zoek naar een bepaalde functie die je nodig hebt en een bepaald type demoon en je sluit er een contract mee af. Dat kan zowel eenmalig als meer vast. Het lichaam van Ariane was dermate goed beschermd, dat ik al mijn contracten erop heb moeten loslaten en de meeste zijn nu dood. Dat houdt in dat ik nieuwe moet gaan afsluiten en voor Owen is dat een uitstekende kennismaking met demonologie. Ik ga hem vragen hoe hij dat zou aanpakken en zo kan ik hem stap voor stap leren hoe dat uitgewerkt moet worden.”
Hij trok me ineens bovenop zich en begon me heftig te zoenen. Ik was al snel in de stemming, hoe lang was het geleden dat we voor het laatst de liefde hadden bedreven? Hij was als altijd ontzettend vurig en liet zich helemaal gaan. Binnen de kortste keren was ik ook helemaal losgekomen en wist ik nauwelijks meer wat ik allemaal deed en met me liet doen. Hij bracht me op de toppen van hartstocht, ik voelde zijn nagels in mijn rug krassen en zijn tanden in mijn schouder toen hij aan zijn climax kwam. Dat hij echter nog niet helemaal was opgeknapt, bewees wel het feit dat hij vrij kort daarna in slaap viel.
Daar lag ik in het donker, half over hem heen in zijn arm geklemd, in een bed waarvan het beddengoed grotendeels kapot was en met een kloppende schouder vanwege de heftige pijn. Ik durfde me niet te verroeren uit angst dat ik hem wakker zou maken. Gelukkig viel ik vrij snel in slaap.

De volgende morgen kon ik me nauwelijks bewegen vanwege de pijn. Mijn rug vlamde en mijn schouder stak vreselijk. Met zeer veel moeite sleepte ik me het bed uit en liep naar de badkamer om me te douchen. Ik schrok bij de aanblik van mezelf in de grote spiegel, de krassen op mijn rug waren diep en er waren korsten geronnen bloed te zien. Op mijn rechterschouder stonden tandafdrukken, er sijpelde zelfs nog steeds bloed uit. Om de wond heen was het één grote blauwe plek. Op mijn benen waren een aantal kleinere blauwe plekken zichtbaar en tussen mijn benen voelde het beurs aan. Ik glimlachte naar mezelf in de spiegel. Ik was flink te pakken genomen en had er van genoten. Mandor had zichzelf blijkbaar iets minder goed in de hand gehad dan anders. Dat gebeurde steeds vaker en het beviel me wel. Ik wilde niet voorzichtig hoeven doen tijdens de seks en ik wilde ook niet dat er voorzichtig met mij gedaan werd.
Mandor kwam de badkamer binnen terwijl ik onder de douche stond en stapte erbij. Hij bekeek me enigszins geschokt en toen schuldig. Zelf zag hij er wat minder gehavend uit, vermoedelijk had hij het ergste wat weg weten te shapeshiften.
De warmte van de douche was dusdanig weldadig geweest dat ik me iets minder stram voelde. Ik trok gemakkelijk zittende kleding aan, een goed aansluitende zwarte broek en daaroverheen een lilakleurige, halflange tuniek met lange mouwen, zodat ik zeker wist dat alle blauwe plekken bedekt waren. Na het ontbijt dronk ik eerst veel koffie als om mezelf moed in te drinken en troefde naar Elysium om daar de confrontatie met Jason Mason aan te gaan.
Hij was er niet. Bij navraag bleek dat hij enkele dagen geleden was vertrokken en niemand wist wanneer hij terug zou keren, er was ook niemand die dat echt wilde weten. Ik sprak een poosje met Heather, onder andere over de petitie van Jason.
“We hebben het doorgesproken, maar eigenlijk komt het erop neer dat we niet op zijn eisen in willen gaan,” legde ik haar uit. “Het aannamebeleid is niet eens echt streng, maar hij vind dat de bedenktijd voor beide kanten demotiverend werkt.”
“Hij is degene die demotiverend werkt,” zei ze lachend. “Alleen maar kritiek en nooit een waardevolle toevoeging. Ondertussen moeten we hem dan ook nog serieus nemen.”
“Soms heeft hij wel eens een zinnig punt,” moest ik toegeven. “Helaas straalt hij zoveel negativiteit uit over alles, dat we dat niet meer eens zien, mogelijk omdat we het niet willen zien.”
“Hij is gewoon een lastpak,” vond ze. “Als hij hier komt en jij bent er niet, dan zal ik deze petitie met hem doornemen. Ik heb wel even tijd en jij kunt je rustig aan je eigen zaken wijden.”
“Anders troef je me maar. Ik ben weer een poosje bereikbaar,” zei ik.

Ik was net op tijd voor de lunch en daarna stonden zowel Essilt als Flo klaar om te vertrekken, terwijl ik eigenlijk nog niets had geregeld, ingepakt of wat dan ook. Dat kreeg je er nu van, die precieze afspraken waren niets voor mij. Ik zei mijn dochter even te wachten, zodat ik wat aan spullen en kleding in kon pakken en gedag kon zeggen tegen haar vader en broer.
“Die weten toch al dat je vertrekt!” merkte ze op.
Natuurlijk wisten ze dat, dan kon ik nog wel afscheid nemen! Vlug gooide ik het één en ander aan kleding en schrijfmateriaal in een tas, daarna zocht ik naar Mandor die gewoon bedaard in de hal stond te wachten bij Essilt.
“Als altijd weer een chaotisch vertrek,” grinnikte hij terwijl hij een losgeraakte haarlok uit mijn gezicht streek en me in zijn armen nam. We kusten elkaar innig, daarna zei hij dat Owen bij de stallen was: “Om erop toe te zien dat je een paar van je beesten mee neemt.”
Ik haastte me naar buiten, Essilt volgde met een tweetal koffers en een reistas. Ik vroeg me heel even af waarom ze zoveel bagage nodig had, daarna haalde ik mijn schouders erover op. Een meisje van vijftien kon waarschijnlijk niet zo goed inschatten wat er wel en niet nodig was.
Owen had Boudicca al gezadeld. In overleg met hem besloot ik om Fenris en Loki thuis te laten, hij zou voor beiden zorgen. Toen herinnerde ik me ineens Mandor’s plannen en zei haastig dat ik ze mee zou nemen. Owen keek verbaasd, Essilt ergerde zich overduidelijk op precies dezelfde manier als Mandor zich aan mensen kan ergeren. Hij ergert zich overigens nooit aan mij, maar Essilt dus wel. Vervolgens duwde ze me een koffer in handen.
“Die is van jou,” zei ze afgemeten.
Ik kon me niet herinneren de koffer eerder gezien te hebben, maar wilde niet moeilijk doen en laadde deze in een zadeltas, net als de rest van mijn bagage en die van Essilt. Ik omhelsde Owen en daarna vetrokken we door middel van Troef naar de vlakte om vervolgens door te troeven naar een grote zwerfkei die op het landgoed van mijn ouders lag.

Daar aangekomen maakte Essilt zich onmiddellijk van me los en nam gepaste afstand van de dieren. Op Owen na had geen van onze kinderen het op dieren begrepen - of andersom. Essilt was de enige die zich er nog een beetje overheen kon zetten, ze was ook de enige die een dier had, dat ik persoonlijk wat demonische kenmerken vond hebben. Julian was met het beest, een soort kat, aan komen zetten toen Essilt drie was. Hij had het ergens gevonden in de buurt van een heel onstabiele plaats in Arden. Een jong beestje was het toen nog en hij had gedacht dat er misschien iemand in ons gezin zich over het beestje wilde ontfermen. Vreemd genoeg was het de stille, teruggetrokken Essilt geweest die zich onmiddellijk tot het dier aangetrokken had gevoeld en dat wat wederzijds. Ze nam het katje onder haar hoede, gaf het te eten, voedde het op en gaf het de naam Qenna. Julian trok zijn wenkbrauwen op toen hij de naam hoorde, Mandor vond het vermakelijk en ik vroeg me af hoe een kind van drie op het idee kon komen om een dier naar een gedeelte van het Egyptische boek der doden te noemen.
Qenna had op Essilt’s schouder gezeten tijdens het troeven, nu was ze op de grond gesprongen en liep waardig achter haar aan terwijl we naar het landhuis van mijn ouders liepen.
Daar aangekomen snelde het personeel onmiddellijk toe om te helpen het paard op stal te zetten, ik zei ze vriendelijk dat het niet nodig was. Boudicca bleef op de oprijlaan staan, de Barghest holde wat rond in de directe omgeving en de valken zetten zich neer op het dak van het huis.
Natuurlijk hadden we tijd om even wat koffie te drinken, antwoordde ik op de vraag van de huishoudster, die in de loop der jaren geheel grijs was geworden en met een enigszins gebogen gang liep. Maar haar grijze ogen stonden nog net zo helder als dat ik me herinnerde van vroeger.
Binnen mochten we in de zitkamer plaats nemen, ik stelde Essilt voor. Hill was stomverbaasd, dat ik al zo’n grote dochter had! Hoewel Essilt zich netjes gedroeg en precies de voorgeschreven begroeting uitvoerde, merkte ik onmiddellijk aan de houding van Hill dat de houding van Essilt haar niet beviel. Ze vond haar arrogant. Ik voelde me daar persoonlijk door geraakt - Essilt is boven alles mijn dochter en anderen hebben haar niet af te rekenen op haar gedrag - en dat maakte dat ik wat kortaf werd.
Ik vroeg naar mijn ouders. Die waren hier al lange tijd niet geweest, zeker al tien jaar niet meer. Ze waren vertrokken toen ik ze mee had genomen, waren daarna nog één keer terug geweest om van alles te regelen en sindsdien weg gebleven. Financieel was echter alles in orde, al hadden ze de laatste maanden een aantal verzoeken om betalingen binnen gekregen waarvan ze niet wisten wat ze er mee moesten. Ja, er was een notaris die alles regelde, maar moesten ze hem dat nu wel of niet toesturen?
Ik vroeg om de verzoeken, niet veel later kreeg ik een doos vol papieren overhandigd waarin niet alleen nota’s zaten van de laatste paar maanden, maar tevens van veel langer geleden nog.
“Laat mij eens kijken?” vroeg Essilt.
Ik gaf haar de doos en ze ging ermee aan het bureau zitten. De papieren haalde ze er één voor één uit, bekeek ze even en maakte er een paar keurige stapels van.
“Deze zijn dringend, voor een aantal is de betalingstermijn al ruimschoots overtreden, die andere stapel is minder dringend, de rest is alleen maar gebedel om geld voor goede doelen of zoiets,” zei ze terwijl ze de betreffende stapels aanwees.
Ik was verbluft. In nog geen kwartier tijd had zij voor elkaar gekregen waar ik meestal een hele avond mee bezig was - dat was ook de reden dat Mandor doorgaans de financiën regelde.
Tijdens het drinken van de koffie deed ik het benodigde geld in de enveloppen voor alle openstaande rekeningen, voor degene die te laat voldaan zouden worden, voegde ik een rentebedrag bij. Ook de minder belangrijke rekeningen voldeed ik en ik liet Essilt een goed doel kiezen waar we aan zouden doneren - iets dat mijn ouders zeker ook zouden doen. Vervolgens liet ik iemand van het personeel komen die ervoor zou zorgen dat alle betalingen bij de juiste personen terecht zouden komen, uiteraard werd hij daar ook weer voor betaald.
Vervolgens sprak ik de huishoudster erop aan dat de rekeningen niet waren doorgestuurd naar de notaris, ze verdedigde zich met te zeggen dat het niet duidelijk was geweest wat ermee gedaan moest worden. Het personeel werd netjes op tijd betaald, maar ze hadden wat andere leveranciers gekregen voor verschillende goederen door de jaren heen en die hadden hun rekeningen naar het landhuis gestuurd in plaats van naar de notaris. Ze beloofde er van nu af voor te zorgen dat alles direct doorgestuurd zou worden. Verder wilde ze weten wanneer mijn ouders weer terug zouden komen - waar ik geen zinnig antwoord op kon geven - en ze zei dat ze Oleg ook al in geen jaren meer gezien hadden.
Er werd gevraagd of we de maaltijd hier wilden nuttigen. Ik keek naar Essilt die ‘nee’ schudde en zei dat we andere bezigheden hadden.

“Had je geen trek?” vroeg ik haar terwijl we over de oprijlaan in de richting van de dieren liepen.
Ze haalde haar schouders op.
“Ik kom hier niet om te eten,” zei ze stug.
Ze had geen zin om mee te rijden op Boudicca, dat had ze ook nog nooit gehad. Met het paard aan de teugel liepen we naar het dorp en daar naar de pastorie. Dezelfde man als een aantal jaren geleden was nog steeds vicar, dikker en kaler dan in mijn herinnering. Hij herkende me onmiddellijk en bekeek me met verbazing. Daarna nam hij Essilt van top tot teen op, hij had een frons tussen zijn wenkbrauwen.
“Dit is Essilt, mijn oudste dochter,” stelde ik haar voor. Essilt maakte beleefd een kniksje.
“Nee maar, een dochter?” Nu was ik het die doordringend aangekeken werd.
“Hoe is het mogelijk! U heeft al een volwassen dochter!” riep hij uit.
“Ik ben niet volwassen, ik ben vijftien,” zei Essilt bits. “En wie bent U?”
“Eh… de dominee van deze gemeente,” zei hij.
“Van welke god?”
Zijn mond viel open en hij keek van haar naar mij en weer terug. Ik vermaakte me inwendig uitstekend, maar hield mijn gezichtsuitdrukking neutraal.
“Nou?” drong ze aan. “Welke god gaat u voor in het geloof?”
“De enige ware god natuurlijk. Van de bijbel,” zei de man verbijsterd.
“Eén god? Hoe wordt die genoemd?”
“Eh… Hij heeft verschillende namen. God of Jahweh..”
“Oh die,” knikte ze.
Ze bekeek het kerkhof, inmiddels waren we op weg naar de familietombe.
“Church of England?” was haar volgende vraag.
“Uiteraard,” zei de dominee.
“Waarom staat er dan die grafsteen?” ze wees naar een steen met een kruis erop. “Dat is toch katholiek?”
“Dat is alleen het geloof dat die persoon beleden heeft,” zei de dominee. “Uiteindelijk dienen we allemaal dezelfde god.”
“Ik niet hoor en mamma ook niet,” zei Essilt. “Wij zijn niet gelovig thuis.”
De dominee liep rood aan en keek hulpzoekend naar mij. Hij had heidenen op zijn gebied en hij wist duidelijk niet wat hij ermee aanmoest. Inmiddels waren we bij de tombe aangekomen en ik kreeg de sleutel overhandigd.
“Dank U, we kunnen het verder zelf af,” zei ik tegen hem.
“Wat doet u met die beesten als u in de familietombe bent?” vroeg hij een tikje benauwd.
“Die blijven buiten wachten,” zei ik.
Dat nam zijn ongerustheid niet weg.
“Ze vallen nooit zomaar aan hoor,” zei ik. “Alleen als ze zich bedreigd voelen.”
De man slikte even en wilde weg lopen.
“Wacht even,” zei Essilt die het veld vol met zerken aandachtig bestond te bekijken. “Hoe zit dat met de dag van de wederopstanding?”
“Die dag zal eens komen,” zei de man plechtig. “Deze dag staat beschreven in het boek ‘Openbaringen.’”
“Dat weet ik,” zei Essilt ongeduldig. “Maar als al die lijken tegelijk opstaan, bent u dan niet bang dat het een puinhoop wordt? Ik zie dat er hier een aantal mensen boven op elkaar begraven zijn. En ik zag dat er ook urnen en strooivelden zijn, hoe moet het dan met die mensen?”
De dominee stond met zijn mond vol tanden en ik had moeite om niet heel hard te gaan lachen, hoewel Essilt het niet bedoeld had om gehaaid te zijn.
“Ik moet nu echt gaan,” zei hij. “Ik moet een preek voorbereiden, een heleboel zelfs!”
Hij haastte zich weg over het pad, Essilt keek hem met een verbaasde blik na.
“Nah, daar heb je ook niets aan,” zei ze.
“Ik wist niet dat jij je had verdiept in religie,” zei ik.
“Hmpff,” deed ze slechts.

Met de sleutel opende ik de deur van de tombe en realiseerde me op hetzelfde moment dat ik er niet aan gedacht had om iets van een lantaarn mee te nemen. Nu kon ik er natuurlijk één conjuren of één bij de dominee gaan halen. Misschien kon ik wat Patroon gebruiken en was er een lampje te vinden bij een andere tombe, vergeten door een vorige bezoeker. Toen ik er iets over zei tegen Essilt had ze weer die geërgerde trek om haar mond en overhandigde me zwijgend haar tweede koffer, waarvan ze eerder had gezegd dat deze van mij zou zijn. Pas toen ik de koffer opende, begreep ik waarom ze er eerder op stond dat ik deze uit de zadeltassen haalde. De koffer zat vol met allerlei instrumenten die handig waren bij forensisch pathologisch onderzoek in een tombe. Uiteraard een lamp, maar ook een schort, handschoenen, mondmaskers en een chemiesetje. Alles was aanwezig, perfect in orde en paste bij deze Schaduw. Ik voelde me beschaamd, hoe had ik gedacht een onderzoek te gaan doen zonder de noodzakelijke spullen? Tegelijkertijd wist ik al hoe ik het had aangepakt in mijn eentje: naar een mortuarium reizen en daar de noodzakelijke spullen halen, voor een lampje troeven naar huis. Ik zou er dan achter gekomen zijn dat ik de helft vergeten was en opnieuw dingen bij elkaar moeten scharrelen. Hoeveel tijd zou me dat gekost hebben?
“Je hebt aan alles gedacht,” riep ik enthousiast uit. “Wat geweldig van je! En dat in zo’n korte tijd! Dat moet echt moeite hebben gekost!”
Ze moest alles uitgezocht hebben, waarschijnlijk had ze ook Iestyn en Owen daarvoor gemobiliseerd, maar toch… Ik zag dat het compliment haar goed deed, ook al liet ze daar zo min mogelijk van merken. Ik voelde me echt trots op deze dochter, wat een fantastische meid!
Haar koffer had eenzelfde inhoud als de mijne. We trokken, voordat we de tombe ingingen, onze overjassen aan. Binnen draaide ik de deur achter ons op slot, ik had geen behoefte aan mogelijk nieuwsgierige mensen.
Bij het lamplicht keek ik rond in de tombe. Er was zo te zien niets veranderd sinds de vorige keer dat ik hier was. Dat was met Mandor geweest om het lijk van het dienstmeisje te onderzoeken. Mijn ogen dwaalden naar de nis waar haar restanten nog steeds lagen. Daarna bekeek ik de vloer, waar uiteraard niets te zien was van wat zich daar had afgespeeld. Het was een vreemde sensatie om hier opnieuw te zijn, samen met één van onze kinderen. De stem van mijn dochter haalde me uit mijn overpeinzingen.
“Waar zullen we de lijken onderzoeken?” Inmiddels was ze de ruimte helemaal doorgelopen en had aandachtig alle naambordjes bekeken.
“De vorige keer heb ik een lijk op het altaar gelegd, maar dat was volledig verkoold. We kunnen met behulp van het altaar wel een soort onderzoekstafel improviseren,” bedacht ik.
We trokken onze handschoenen aan en gebruikten we de lijkbaar van één van de skeletten in een nis, de overblijfselen van ene Emma Fredericks, om onderzoekstafel te creëren. Daarna begonnen we aan onze lugubere taak.

Eerst onderzochten we het volledig gebroken lichaam van Lenore. Ik had verwacht dat er niet veel meer van over zou zijn, maar waarschijnlijk door balseming was er niet zoveel vergaan.
Ik vertelde Essilt wat ik van Lenore wist en hoe ze was gestorven, ondertussen onderzochten we het lijk nauwkeurig. Er kwam niet iets schokkends uit. Essilt mat haar kneuzingen op en begon deze gegevens vervolgens met wat getallen in een boekje met elkaar te vergelijken. Lenore was van een hoogte van ruim 11 meter gevallen. Ik onderzocht intussen het alcohol percentage dat gelijk stond aan de consumptie van een paar glazen wijn. Niet genoeg om dronken geweest te zijn.
Voorzichtig dekten we het lichaam weer toe en legden het in de stenen kist.
Het volgende lijk was dat van Judith, de moeder van mijn moeder en Lenore. Ze zag er vreselijk goor uit, instinctief zetten we onmiddellijk de mondmaskers op en namen heel voorzichtig de eerste samples. Deze werden met bepaalde vloeistoffen gemengd, alle vergif testen waren echter negatief. Intussen bekeek ik het lijk grondig en het werd me duidelijk dat er sprake was van een mij onbekende ziekte, die haar helemaal tot op het bot aangetast had. Het voelde gevaarlijk aan, zo gevaarlijk dat ik Essilt dringend vroeg om zich verder niet met dit lijk te bemoeien voordat we erachter waren wat dit was. Na nog wat testen bleek dat het - wat het ook was - dood was, bij geen van de testen kwam het meer tot leven. Voor de zekerheid deed ik nog een paar andere testjes. De resultaten bleven vaag, het kostte heel wat uitzoekwerk om te achterhalen wat het was. Uiteindelijk werd het duidelijk dat de ‘ziekte’ die Judith gedood had, iets was dat shapeshifters aantastte. Dit was iets waar mijn schoonvader mogelijk meer over zou weten.
Ook haar lijk werd met grote voorzichtigheidweer terug gelegd in haar laatste rustplaats. Daarna onderzochten we John Fredericks, haar echtgenoot. Hij zag er net zo goor uit als Judith, zo te zien had hij aan dezelfde ziekte geleden. Testresultaten wezen echter uit dat hij was overleden aan gif. We deden een aantal proeven en kwamen tot de conclusie dat hij een cocktail toegediend had gekregen van diverse giffen, die heel goed voor een zelfde ziektebeeld kon hebben gezorgd als dat van zijn vrouw. We onderzochten zijn lichaam nauwkeurig, er waren geen verwondingen gezien, alleen een klein gaatje bij zijn nek. Gif, nog zoiets waar een zeker persoon heel veel verstand van had. Het kon geen kwaad om binnenkort Gramble eens op te zoeken.
Nadat we John’s lichaam weer terug hadden gelegd bij dat van zijn vrouw, tilde ik de overblijfselen van Donnal van Larenian uit zijn laatste rustplaats. Van hem was er slechts zijn skelet nog over, de doodsoorzaak was ook meteen duidelijk. Hij had een gat in zijn schedel, hij moest met zoiets als een donderbus door zijn hoofd zijn geschoten. Essilt begon weer te meten en maakte berekeningen. Er waren sporen van lood en het was van dichtbij geweest.
Ik onderzocht de resten van de kleding, maar er was niets dat een aanwijzing gaf over het waarom. Door de loodsporen vermoedde ik dat het om een militair wapen moest zijn gegaan, meer verstand had ik er niet van. Eigenlijk was ik heel verbaasd om het lijk van Donnal hier aan te treffen. Ghostwheel mocht dan hebben gezegd dat hij dood was, maar dat had hij ook van Ariane gezegd. Misschien zou ik het hebben geloofd als ik niet - jaren geleden alweer - met Caine zou hebben gesproken. Caine, die Herbert Sawall had vermoord en diens dochter naar een Schaduw had gebracht en haar daar min of meer in de gaten had gehouden. Hij wist niet dat er sprake was van nog een kind, hij was er zelfs woedend over geweest dat ‘ze’ dat kind voor hem verborgen hadden gehouden.
“Ik wil voor de zekerheid een familietest doen,” zei ik tegen Essilt. “DNA onderzoeken is erg moeilijk als het om Amberieten of Chaosieten gaat als je de precieze verwantschap wil weten, maar we kunnen in ieder geval proberen erachter te komen of hij aan Judith verwant is. Donnal zou een volle broer moeten zijn.”
Ze knikte, zocht in haar chemiesetje naar de juiste spullen en vloeistoffen, terwijl ik bij zowel Donnal als Judith wat botschaafsel afnam. Een vies werkje, zeker bij Judith. Toen ik klaar was, had Essilt de benodigde flesjes en potjes al gereed staan. Ik deed het schaafsel in de potjes, Essilt plakte er onmiddellijk etiketten op met hun namen en daarna deden we er wat vloeistoffen bij.
“Het moet een poosje op kweek staan voor we alle resultaten hebben,” zei Essilt. “Als ze niet verwant zijn op één of andere manier, weten we dat binnen een paar uur. Als ze wel verwant zijn, duurt het veel langer om te bepalen in welke mate.”
“Goed,” zei ik en grijnsde naar haar, ook al kon ze daar niets van zien vanwege het mondmasker. “De conclusie tot nog toe is dat de directe verwanten vermoord zijn en we weten nu wat hun doodsoorzaak is. Over dat gif en die ziekte wil ik binnenkort met Gramble gaan praten.”
“Dan ga ik mee,” zei ze beslist.
We bekeken ook de andere lichamen hier aanwezig, maar er was geen directe familie meer bij. Wat familie van John Fredricks en een paar personeelsleden die waarschijnlijk zelf geen familie meer hadden gehad om hen te begraven.
We ruimden alles netjes op, de kweekjes werden voorzichtig in de koffers gedaan.
“We zullen een hotel opzoeken, dan kunnen we ons baden en gaan eten,” stelde ik Essilt voor. “Of je moet naar het landhuis van mijn ouders willen.”
“Nah,” zei ze en haalde de schouders op. “Voor mij hoeft dat niet.”
Buiten de tombe draaide ik de deur weer in het slot en trokken we onze overjassen en handschoenen uit. De koffers gingen in de zadeltassen en we leverden de sleutel weer in bij de dominee.

Bryana

Het was vooral rustig toen Randal weg was. Ik durfde het bijna niet toe te geven aan mezelf, maar het voelde aan als een verademing, alsof ik even wat lucht kreeg. Essilt en Iestyn waren een stuk handelbaarder, zo zonder Randal waren ze eigenlijk vrij rustig, op af en toe een onderlinge strijd en het eeuwige samen willen zijn na. Owen leek in het begin zijn draai niet echt te kunnen vinden. Hij hing voortdurend om me heen en ondernam niets uit zichzelf. Pas als we ’s middags tijdens het middagslaapje van de tweeling naar buiten gingen, naar de dieren, leefde hij op. Hij ging er heel goed mee om, niet alleen met de valken, maar zeker ook met het paard. Hij begreep Boudicca beter dan ik en ging ook veel natuurlijker met haar om. Dat alles zonder dat hij de dieren de baas liet zijn, wat ik erg knap vond voor een jochie van drie. Mijn vader, die onverwacht op een middag langs kwam, vond dit alles geweldig en was uren met Owen in de weer om zijn honden te trainen. Dit gaf mij tijd om me wat meer aan de tweeling te wijden, die wat verbaasd leken te zijn over de extra aandacht die ze zomaar kregen, iets wat me beschaamde. Ze leken altijd genoeg te hebben aan elkaar en in een bepaald opzicht was dat ook zo. Toch merkte ik dat ze enthousiast reageerden op de spelletjes die ik met ze deed en de boekjes die met ze bekeek en ze voorlas. Mandor had gelijk, ze waren behoorlijk pienter, na één keer een boekje gelezen te hebben wisten ze een volgende keer precies hoe het verhaaltje ging, iets wat ze duidelijk wisten uit te drukken in gebaren. Het verwonderde me dat de tweeling nog steeds geen woord sprak, terwijl ze heel goed de meeste woorden herkenden en ook wisten wat ze betekenden.
Met Mandor en Randal ging het ook prima, begreep ik uit de regelmatige Troefcontacten.
“Randal is veel beter handelbaar in deze één op één situatie, echt een gezellig joch om bij je te hebben,” zei Mandor. “Hij mist thuis, hij vraagt wel steeds naar jou, Owen en ‘zijn baby’, maar ondertussen vindt hij alles prachtig en is erg enthousiast. Ik heb hem een les in Sorcery bij laten wonen, de leerlingen vonden het leuk, zo’n klein jochie dat met een stralende lach om zich heen zat te kijken. Randal heeft zelfs heel erg zijn best gedaan om te laten merken dat hij dat ook kon… en de eerste stappen om een spreuk te ontwikkelen gaan hem goed af. Hij heeft zeker aanleg.”
“Dus alweer een zoon om trots op te zijn,” zei ik plagend, want die trots was duidelijk merkbaar, zowel op Mandor’s gezicht als naar het gevoel te oordelen dat de ring me gaf.
“Ik ben trots op al onze kinderen,” zei Mandor en ik wist dat hij het meende. “Ze hoeven daarvoor echt niet met magie te smijten.”
Dat Owen zo goed was met dieren vond hij wel heel bijzonder, al kon hij daar niet helemaal in mee gaan. Toch vond hij het iets dat gestimuleerd diende te worden.
“Je hebt het toch eens gehad over een Schaduw waar mensen met dieren kunnen praten?” zei hij peinzend.
Ik was een beetje verbaasd dat hij zich dit nog herinnerde - het gaf echter wel aan dat hij belangstelling had voor de dingen die ik vertelde.
“Dat was Ostatia meen ik. Ik heb geen idee waar dat is, misschien mijn vader.”
“Als ik weer thuis ben, is het wellicht mogelijk dat je daar af en toe met Owen heen gaat,” zei hij bedachtzaam. “Als een soort tripjes.”
Ik sprak met Julian over Ostatia en hij vermoedde dat het inderdaad interessant zou zijn voor Owen.
“Als jullie zover zijn, laat het dan weten, dan zal ik jullie er de eerste keer heen begeleiden,” zei hij.
Ik vertelde hem ook over de nieuwe zwangerschap. Hij was daar even stil van en keek me onderzoekend aan.
“Ik weet niet of het wel zo verstandig is, in jullie huidige situatie,” zei hij toen uiterst behoedzaam.
“Het was niet de bedoeling,” zei ik eerlijk. “Gelukkig hebben we nog een aantal maanden om er aan te wennen en dan… het zal gaan zoals het moet gaan.”
Hij knikte en zei me goed op mezelf te passen. Hij was te allen tijde bereid om één van de oudste jongens een poosje onder zijn hoede te nemen.
“We doen ons best om ze zoveel mogelijk zelf bij ons te houden,” zei ik.
“Geloof me, ik heb daar alle begrip voor,” zei hij. “Als alles anders was geweest, zou ik daar zelf ook alle moeite voor hebben gedaan met mijn dochters. Zie het aanbod dus alleen als een soort van vangnet.”
Hij vertrok weer na enkele dagen, een beetje tot teleurstelling van Owen die het altijd leuk vond als zijn opa er was. De tweeling maakte het niet zoveel uit, al reageerden ze op Julian wat positiever dan op bijvoorbeeld mijn moeder of Dara. De twee dames vonden het eenkennige gedrag van de tweeling vreselijk en probeerden ze er altijd toe te verleiden dat toch door hen vastgehouden wilden worden - iets wat een tegengesteld effect had. Mijn vader haalde zijn schouders daarover op en liet de tweeling in hun waarde, waardoor ze op hem minder terughoudend reageerden.
De dagen volgden elkaar snel op. Owen en ik kwamen aardig aan de dieren toe, intussen hielp hij inderdaad mee de tweeling te verzorgen. Na een paar dagen zonder Randal wist hij zichzelf er eindelijk toe te zetten om wat dingen voor zichzelf te gaan doen, zoals puzzelen en tekenen. Ik kreeg de indruk dat hij Randal heel erg miste en ook nodig had om op gang te komen. Tegelijkertijd had ik soms het vermoeden dat Owen het eigenlijk wel heel prettig vond om een poosje zonder zijn drukke broertje te zijn.
De tweeling, bijna een jaar nu, deed nog niets zelfstandig behalve omrollen. Die techniek gebruikten ze ook om van het ene punt naar het andere te kunnen komen. Het was een heel grappig gezicht, die twee gelijk geklede baby’s die naast elkaar al rollend van buik naar rug en weer naar hun buik hun doel bereikten en ik maakte er meerdere filmpjes van.
Hun haar was inmiddels aardig aan het groeien. Iestyn’s haar was nagenoeg wit, dat van Essilt slechts ietsje donkerder, zodat het ergens tussen heel lichtblond en wit in was. Doordat zij zo vreselijk licht van haar was vonden de meeste mensen dat ze ‘sprekend haar vader’ was. Ze was echter de enige van de kinderen die uiterlijk juist veel van mij had, maar dat leken alleen Mandor en ik te zien.
Het waren een aantal vredige dagen, hoewel ik Randal toch vreselijk miste. Hij mocht dan druk zijn, ondertussen was het een schat van een joch, heerlijk spontaan en leefde hij altijd met alles mee. Soms sprak ik hem heel even door Troef, samen met Mandor, maar dat was toch anders. Mandor bleef wat langer weg dan oorspronkelijk gepland was, zoals altijd waren er weer een aantal zaken die zijn aandacht nodig hadden bij gekomen. Randal vond alles leuk en werd overal graag gezien.
Er was één ding waar we niet over spraken. Dat was de nieuwe baby. Van de zwangerschap was nog niets te zien en ik trachtte mezelf wijs te maken dat er ook nog niets van te voelen was. Er was een kind onderweg, maar ik deed mijn best om er zo min mogelijk aan te denken, het kwam me dus wel zo goed uit dat Mandor het er ook niet over had. Heel soms, als ik in het donker alleen lag, kwam er een schuldgevoel opzetten naar dit kind toe. Wat stond hem te wachten als hij bij een paar ouders geboren zou worden die helemaal niet zo op hem zaten te wachten? Met alle macht duwde ik die gevoelens weer weg. Het kind was er nog lang niet, ik merkte er niets van en wat mij betreft was het prima zo.

Het kon niet zo blijven. Natuurlijk niet. Midden in een nacht werd ik wakker vanwege een gevoel dat via de ringen kwam. Een gevoel dat zich nauwelijks laat omschrijven. Schrik, ontzetting, bezorgdheid en nog veel meer. Het zekere weten dat er iets heel erg mis was. Ik greep naar de Troef van Mandor en wist meteen dat deze afgeschermd was. Ik liet me terug vallen in de kussens en lag met wijd open ogen in het donker te staren. Er was iets mis, maar wat? Wat kon ik doen! Na korte tijd stond ik op en kleedde mezelf werktuigelijk aan. Mijn gedachten waren bij Mandor en Randal, daar was iets aan de hand. Opnieuw staarde ik in de Troef, nog steeds helemaal niets. Kort daarna maakte Mandor heel even contact om te zeggen dat hij later zou troeven. Hij verbrak het contact onmiddellijk, ik had alleen zijn gezicht gezien waar ik niets van kon aflezen. Het gevoel dat de ring me gaf werd wat minder heftig en na een poosje was er alleen het gevoel van bezorgdheid.
Ik liep rond in huis, trachtte mijn gedachten af te leiden door wat te lezen en was dolblij dat de tweeling zich al meldde voordat het echt ochtend was. Ik deed ze in bad en kleedde ze aan, ondertussen was Owen ook wakker geworden. Hij leek meteen in de gaten te hebben dat er iets aan de hand was. Hij kleedde zichzelf snel aan, volgde me op de voet en was uiterst lief. We hadden een vroeg ontbijt, onmiddellijk daarna ging ik met het drietal naar de speelkamer alwaar Owen spelletjes ging doen met de tweeling.
Mandor troefde opnieuw en liet zich doorhalen. Hij was zonder Randal, zijn gezicht stond ernstig.
“Pappa!” gilde Owen en rende op hem af. Mandor tilde hem hoog op en knuffelde hem. Daarna kreeg de tweeling, die naar hem toe was gerold en aan zijn broekspijpen trok, eenzelfde behandeling.
“Is Randal?” vroeg Owen.
Mandor gaf geen antwoord, doch vroeg aan mij of ik iets te drinken had, iets sterks. Ik haastte me weg om een whisky voor hem te halen, die hij, nog staande met de tweeling op zijn arm, in één keer opdronk. Daarna ging hij zitten op een stoel, Owen kroop ogenblikkelijk naast de tweeling bij hem op schoot en vleide zijn hoofd tegen zijn schouder. Ik schonk hete sterke koffie voor ons beiden in, ging in een stoel tegenover hem zitten en keek hem aan, wetende dat hij geen goed nieuws had. Hij dronk eerst de koffie op voordat hij begon te vertellen. Randal was getuige geweest van een demonenoproeping die uit de hand was gelopen en hij was bezeten geraakt. Hij zat nu in een tehuis is Chaos, een instituut voor patiënten die ongelukken hadden gehad met demonen.
Ik staarde hem aan, hoe kon dit gebeuren! In alle scenario’s die ik de voor de geest had gehaald deze ochtend, was geen bezetenheid voorgekomen. Ik wist niet wat ik moest doen of moet zeggen. Het liefst was ik heel hard gaan gillen en had ik de man tegenover me uitgemaakt voor alles wat lelijk was. Demonen waren zijn expertise, hij had dit toch kunnen voorkomen! Ik slikte en deed mijn best mezelf te beheersen. Met mijn woedeaanval zou Randal niet geholpen zijn en ik moest ook om de andere kinderen denken.
“Ik geef mezelf de schuld,” zei Mandor. “Ik had de situatie verkeerd ingeschat. Ik was bezig met een zaakje voor Merlijn en had informatie nodig. Alle veiligheidsmaatregelen waren genomen en Randal begreep heel goed waar die voor waren. Ik had hem gewaarschuwd, maar ik had beter moeten weten. De demoon verscheen binnen de kring en Randal stapte - uit enthousiasme of nieuwsgierigheid - naar hem toe en verbrak op die manier een gedeelte van de barrière. De demoon zag zijn kans schoon en pakte hem.”
Hij viel stil en wreef met een hand over zijn voorhoofd. Daarna keek hij me recht aan.
“Ik denk dat het uitdrijven van een demoon bij je eigen kind het meest verschrikkelijke is dat een oproeper kan overkomen,” zei hij zacht. “Hij is niet lang bezeten geweest, lichamelijk is er niets aan de hand, maar geestelijk…”
Hij schudde zijn hoofd en trok alle drie de kinderen even stevig tegen zich aan. Owen sloeg zijn armen om zijn nek, de tweeling zat hem met een wijze uitdrukking op hun gezicht aan te kijken. Ik liet het allemaal op me inwerken en bezinken. De boosheid die ik eerder had gevoeld, was aardig weggezakt. Het was niet Mandor’s schuld. Het hele gebeuren was te vergelijken geweest met de aanval van de Barghest.
“Wat zijn de vooruitzichten?” vroeg ik toen benepen. “Waarom is hij niet hier?”
“In dat tehuis is men uiterst bedreven in het omgaan met en het behandelen van slachtoffers van demonen. Randal lijkt er nog goed af gekomen te zijn, maar er is zogezegd niemand thuis bij hem. Via speciale therapieën en rituelen moet hij zichzelf weer vinden.”
“Randal toe?” vroeg Owen.
“We gaan zo naar Randal toe,” beloofde Mandor hem.

Nog geen half uur later waren we in de inrichting. Vrolijke kleuren, veel licht, een zonnig geheel. Alles erop gericht om patiënten het gevoel te geven dat ze niet in het zwarte gat zaten waarin ze waren. De sfeer was rustig en het verplegend personeel uiterst vriendelijk, doch zeer resoluut.
Randal zat in een hoekje van een vrolijke kinderkamer. Stilletjes en bleek, geen enkele interesse voor zijn omgeving of voor het speelgoed dat ruimschoots voorhanden was. Hij reageerde in het geheel niet op onze komst, niet op Owen die meteen bij hem kwam zitten en zijn armen om hem heen sloeg, niet op de baby’s die tegen hem aan kwamen liggen. Hij reageerde ook niet op Mandor of mij. Om met een geheel wezenloos kind op schoot te zitten is een vreselijke ervaring die ik niemand toewens. Ik heb me wel eens afgevraagd waar ik de kracht vandaan haalde op dat moment om vrolijk te blijven, om Randal te knuffelen alsof er niets aan de hand was, om hem te vertellen dat ik hem miste thuis en hoeveel ik van hem hield - ik heb geen idee of iets ervan tot hem doordrong.
Owen klampte zich gedurende het hele bezoek erger aan Randal vast als dat de tweeling dat normaal onderling deed. Toen Mandor aankondigde dat de bezoektijd echt voorbij was, begon Owen te gillen en barstte in een verschrikkelijke huilbui uit.
“Ik blijf bij Randal!” herhaalde hij keer op keer.
Mandor maakte hem los van Randal en pakte hem op. Owen worstelde om los te komen en bleef doorschreeuwen. Van alle commotie was de tweeling ook heel hard aan het huilen gegaan en onder dit lawaai troefden we naar huis waar Mandor de immer krijsende en trappende Owen meenam naar zijn studeerkamer, terwijl ik me over de tweeling ontfermde in de speelkamer. Met wat aandacht en geduld bedaarden ze al snel en kwamen ze vermoeid tegen me aan hangen. Ik nam ze mee naar de keuken om ze daar hun middagpap te geven. Tijdens het voeren viel Iestyn in slaap en zat Essilt te knikkebollen in haar kinderstoel en weigerde nog een hap te eten daar Iestyn ook niet meer at. Ik tilde ze beiden uit hun stoel en droeg ze naar hun slaapkamer. Iestyn bleef doorslapen tijdens het verschonen, Essilt was niet ver meer van haar slaap af. Ik legde ze in hun bedje. Essilt nestelde zich naast Iestyn, sloeg een arm om hem heen en viel als een blok in slaap. Even bleef ik kijken, het ontroerde me telkens weer als ik zag hoe gehecht deze kinderen aan elkaar waren. Dat soort momenten deden me vergeten hoe hun gedrag me soms vreselijk stoorde. Wat wilde ik nu helemaal, ze waren nog zo ontzettend klein!
Zachtjes verliet ik de kamer en ging naar Mandor’s studeerkamer waar het nu stil was. Binnen was het een ravage, ik vermoedde dat Owen een enorme driftbui had gehad, driftbuien die niet meer waren voorgekomen sinds de komst van Randal. Mandor zat op de grond met de slapende Owen tegen zich aan. Hij streelde zachtjes het donkere haar van het kind dat nat was van het zweet. Af en toe snikte Owen in zijn slaap.
Ik liet me naast Mandor zakken, sloeg mijn armen om hem en Owen heen en legde mijn hoofd op Mandor’s schouder. In deze toch wat lastige houding bleven we zwijgend zitten tot Owen een half uurtje later ontwaakte. Hij ging haastig rechtop zitten, wreef in zijn ogen en keek toen verbaasd om zich heen.
“Randal toe?” vroeg hij toen met een snik.
“Luister jongen,” zei Mandor en draaide Owen zo dat ze elkaar recht aan keken. “Ik beloof je dat we heel vaak naar Randal toe zullen gaan. Helaas kunnen we in dat ziekenhuis niet bij hem blijven, dat is te druk voor Randal.”
Owen’s lip begon te trillen, hij wreef zich nog eens in de ogen, haalde diep adem en wist zichzelf op die manier kalm te krijgen. Hij knikte dat hij het begreep. Mandor zette hem op zijn benen, stond vervolgens zelf op en hielp mij overeind.
“Ik vermoed dat jij honger hebt,” zei hij tegen Owen.
“Jahaa,” zei deze met toch weer een snik in zijn stem.
We lieten de tafel dekken in de eetkamer voor een late lunch. Het was raar om met ons drieën aan tafel te zitten, het deed me denken aan onze begintijd. Mandor en ik hebben nooit een tijd samen gehad als geliefden, we hadden meteen Owen erbij. Toch had ik het gevoel dat dit niet uitmaakte voor onze gevoelens naar elkaar toe en voor onze relatie.

We bezochten Randal inderdaad zo vaak mogelijk. Het was een vermoeiende tijd, reizen tussen twee huizen en het kind in het ziekenhuis, terwijl er nog drie andere jonge kinderen waren en eentje onderweg. Er waren mensen die onze aandacht voor allerlei zaken wilde hebben en dan heb ik het niet alleen over Jason Mason. Er was koningin Deirdre die het zorgwekkend vond dat er zo weinig voedsel uit de Hoven naar Amber geïmporteerd kon worden en wilde weten wat ik er aan kon doen. De gesloten poorten waren nog altijd niet geopend. Ik sprak het met Mandor door, maar er was weinig wat we konden doen. De weg door de Hoven was lang en het meeste voedsel was aan bederf onderhevig. Het was mogelijk om Elysium wat verder aan te passen, zodat er meer gewassen verbouwd konden worden en veeteelt zou zijn, maar dat alles kostte tijd. En voor Amber-stad was de invoer uit maar één land eigenlijk te weinig. Soms ging ik een Schaduw in en kocht daar een pakhuis leeg met allerlei basisvoedsel, dat Mandor door middel van Logrus naar Elysium haalde, maar het bleef te weinig om een hele stad te voeden.
Dan hadden we koningin Dara die zich helemaal druk maakte over de eerste verjaardag van de tweeling, die volgens haar in stijl gevierd moest worden, binnen de Hoven was het bereiken van het eerste jaar erg belangrijk. Ik zei haar dat we alle verjaardagen van de kinderen in beslotenheid vierden, binnen ons gezin en geen reden zag om dat te veranderen. Dat zat haar in het geheel niet lekker en ze begon er toen Mandor lastig mee te vallen, iets wat hem mateloos ergerde. Intussen had ik het met mijn eigen moeder aan de stok, die ook al begon over die eerste verjaardag die een mijlpaal zou zijn. Eén van de vervelende dingen van het openbaar maken dat we een gezin hadden, was zonder meer de bemoeienis van bepaalde familieleden. Ondertussen was Gramble bijna enthousiast over het gebeuren met Randal en zocht het kind zowat dagelijks op in het sanatorium als bezorgde opa. Mandor was hier totaal niet blij mee en voerde zijn bezoeken zoveel op, dat hij er in ieder geval altijd was als opa Gramble ook kwam. Owen had feilloos in de gaten wanneer Mandor weer ging en eiste dan dat hij mee moest gaan, wat Mandor heel prima vond. Aan mij werd overgelaten hoe ik het regelde met Elysium en Jason Mason, met de familie en de feesten, het gezeur van Amber om meer export, het beheer van de Toren waar we weer eens hopeloos mee achter liepen en de tweeling die ik nu bijna altijd alleen onder mijn zorg had. Essilt en Iestyn, nu bijna een jaar oud. Tamelijk tenger, intelligent, goedlachs, lief. Ze hadden nu ieder twee ondertandjes, sliepen ’s nachts goed door en hadden nog regelmatig een middagslaapje nodig. Ze kropen niet, ze bleven zitten als we ze neer zetten, maar waren nog nooit uit zichzelf gaan zitten. Ze konden nog niet staan, trokken zich nergens aan op en speelden vrijwel altijd met hetzelfde speelgoed, waarvan ik me nauwelijks kon voorstellen dat het ze uitdaagde. We hadden onlangs geprobeerd om ze te scheiden van elkaar. Het plan was goed, iedere ouder een kind, we begonnen met tien minuten en zouden dat langzaam opvoeren. De bedoeling was dit een week vol te houden, verder dan drie dagen kwamen we niet. Het was alleen maar gillen, krijsen, brullen en wat dies meer zij. Deze tweeling liet zich niet scheiden. Wanhopig hadden we besloten het zo te laten en ondertussen in Schaduw te zoeken naar ervaringen met zeer gehechte tweelingen. Tot nog toe was daar echter weinig uitgekomen, maar we hadden nog niet erg fanatiek gezocht.
Al met al was ik minder vaak bij Randal als ik wilde zijn. Essilt en Iestyn werden steeds weer onrustig als ze in dat ziekenhuis kwamen, dat was een reden om hun bezoekjes daar te minderen. Vanwege de aandacht van Gramble voor Randal, wilde Mandor hem goed in de gaten houden, dus hij zorgde daar te zijn zodra het tijd was voor bezoek. Er was geen sprake van dat we zouden afwisselen en hij voor de tweeling zou zorgen. Bovendien vond hij dat ik het al druk genoeg had met zaken te regelen voor Elysium, de magiërschool, toezicht te houden op de nieuwbouw in Gormenghast waar we eindelijk besloten hadden om het fort stukje bij beetje om te laten bouwen tot een groot en gerieflijk landhuis.
Ondertussen was ik zo’n beetje het pispaaltje van iedereen aan het worden, vanuit Amber kreeg ik te horen dat we te weinig deden aan de nood van Amber stad, in Elysium had Jason Mason een paar medestanders gekregen die fel tegen de plannen waren om meer landbouw in Elysium te realiseren en steeds weer met allerlei vage argumenten kwamen. Verder bleven Dara en mijn moeder me de kop gek zeuren over de verjaardag van de tweeling, mijn moeder meende zelfs op te moeten merken dat we blij mochten zijn dat ze waarschijnlijk hun eerste verjaardag zouden halen, als ze naging hoe we met onze kinderen omgingen. Dat laatste was de druppel die de emmer deed overlopen. Ik verbrak abrupt de verbinding, hoewel ik wist dat ik haar zo hoofdpijn bezorgde en zei geen woord meer tegen wie dan ook. Ik pakte Essilt en Iestyn onder de arm en troefde met ze naar Gormenghast. Werktuigelijk ging ik daar mijn gang, deed leuk tegen de kinderen als ik dacht dat ze er behoefte aan hadden, gaf ze te eten als ze honger hadden en ze werden regelmatig verschoond. Ik was blij als ze gingen slapen, dan hoefde ik een poos helemaal niets. Dan sloot ik me op in onze slaapkamer, ging met kleren en alles aan in bed liggen en trok de dekens over mijn hoofd. Zo had ik zomaar een hele nacht om niets te hoeven en niets te moeten. Een enkele zwakke poging tot troefcontact negeerde ik, voorlopig hoefde ik mijn moeder niet te spreken.
Dit hield ik twee dagen vol. Twee dagen waarin ik niets hoefde en niets moest, alleen een beetje voor de tweeling zorgen en dat ging redelijk, ze waren dan ook ontzettend lief. Alsof ze aanvoelden dat ik mezelf niet helemaal was. Ik dacht nergens over na, dwong mezelf niet teveel te denken aan de andere kinderen, zeker niet aan die ene die op komst was. En uit alle macht probeerde ik niet te denken aan Mandor - niet teveel dan. Hij had het druk en ik vroeg me maar niet af waar hij verbleef tussen de bezoekuren door. Hij miste me niet, zoveel was duidelijk.
Twee dagen. Toen pas zocht hij contact. Goed, twee dagen in Gormenghast was ongeveer een dag in dat instituut, maar er was al langer geen contact meer tussen ons geweest. En wat maakte het ook uit. Hij had de oudste twee kinderen en ik de jongste twee. Zo was het heel goed geregeld toch? Ik had geen zin om hem te spreken en sloot me af voor hem, iets dat best goed ging, al had ik er hoofdpijn aan overgehouden.
De tweede poging kwam niet veel later en ik moest alle moeite doen om dit ook te negeren. Ik weet niet eens meer waarom ik dat zo deed, ik had van tevoren kunnen weten dat ik in Gormenghast niet aan Mandor kon ontsnappen. Eigenlijk wilde ik dat ook niet, dan had ik me beter ergens in Schaduw kunnen verstoppen.
Ik bereidde me voor op een derde confrontatie. Die kwam binnen een half uur, Mandor zelf die onze slaapkamer binnen kwam. Ik zat rechtop in bed, en was me aan het voorbereiden om mijn geest af te sluiten voor Troef. Stom genoeg had ik er niet aan gedacht dat hij gewoon via de waterput kon reizen.
Ik staarde hem alleen maar aan zonder iets te zeggen. Wat moest ik? Hem weg sturen?

Nee, er zijn geen mooie dingen gezegd, die avond. Verwijten die over en weer vlogen, ik zal ze hier niet herhalen. Mandor zat het het meeste dwars nog dat ik niet met mijn problemen naar hem was gekomen, terwijl ik hem kwalijk nam dat hij het alleenrecht over onze zonen opeiste en mij voor de rest liet opdraaien. Hij zei koud dat hij zich druk maakte over het welzijn van Randal en zich daar helemaal voor inzette, terwijl ik nog niet eens met een paar simpele eisen van een stel domme mensen kon omgaan. Moest hij me dan alles voorkauwen? Ik riep tegen hem dat hij zo verdomde arrogant was, dat het niet mogelijk was om aan zijn verwachtingen te voldoen. Op dat moment hoorden we het geluid van brekend glas. Fillipien, die dwars door de ruit heen naar binnen vloog en haar duikvlucht op Mandor’s ogen richtte, hij wist haar maar net te ontwijken.
“Jaag dat beest weg!” riep hij. “Anders gaat ze eraan!”
“Fillipien, maak dat je wegkomt!” schreeuwde ik boos tegen de valk. “Hier heb je je niet mee te bemoeien!”
Fillipien deed, zij het wat traag en door nog eens dreigend vlak langs Mandor te vliegen, wat ik zei en verdween door het raam naar buiten.
“Mijn excuses,” zei ik geschrokken tegen Mandor. “Dit was echt niet mijn bedoeling.”
Hij liet zich op het bed zakken en steunde met zijn hoofd in zijn handen, zijn schouders waren gebogen. Ik ging voorzichtig naast hem zitten en sloeg een arm om hem heen.
“Het spijt me zo,” zei ik nog eens. “Van Fillipien ook, maar ik had me niet moeten opsluiten in mezelf.”
Hij sloeg beide armen om me heen en trok me stevig tegen zich aan.
“We kunnen verder praten in de zitkamer,” stelde hij toen voor. “Ondertussen regel ik dat het glas wordt opgeruimd en dat het raam wordt gemaakt.

Met een grote pot koffie tussen ons in die steeds leger raakte, praatten we uren en uren. Het was niet zo dat alle geschillen meteen waren bijgelegd, maar het voelde als een opluchting om te kunnen uiten wat me dwars zat en om eindelijk van hem te horen wat hem zo hoog zat. Het feit dat Gramble interesse toonde in het genezingsproces van Randal vertrouwde Mandor helemaal niet.
“Ik heb teveel dingen met mijn vader meegemaakt om dat te kunnen,” zei hij simpel. “Het lijkt erop dat hij het allemaal goed meent, maar ik kan niet geloven dat hij zonder eigen agenda werkt. Nu heeft hij belangstelling ja, gedurende de andere ziekenhuisopnamen van Randal zagen we hem hooguit maar één of twee keer.”
“Denk je dat je vader in Randal een toekomstige oproeper ziet?”
“Dat weet ik wel zeker,” zei hij grimmig. “Ik hoop echt dat ik één van mijn zonen zal kunnen opleiden. Of mijn dochter,” zei hij er haastig achteraan toen hij mijn gezicht zag. “Maar van onze kinderen is Randal het meest onbesuisd en Owen is verpest door die beesten.”
“Dat hoeft toch niet in de weg te staan?” vroeg ik verwonderd.
“Dat weet ik nog niet, dat zal ik moeten uitzoeken. Owen is vanwege zijn gelijkmatige karakter eigenlijk heel geschikt. Nu nog niet natuurlijk, hij is veel te jong.”
“Misschien één van de tweeling,” zei ik zacht.
“Dat is mogelijk. Wie de opleiding ook gaat volgen - het kan er meer zijn dan één - we moeten ervoor zorgen dat mijn vader niet aan de weet komt welk kind dat is.”
“We kunnen het proberen.”
Hierna zwegen we een poosje en dronken van de sterke koffie.
“Waar is Owen eigenlijk?” vroeg ik toen, ineens tot het besef komend dat Mandor zonder hem was binnen gekomen - ik wist ook zeker dat hij niet ergens anders in huis was.
“Die heb ik naar je moeder gebracht,” zei hij met een flauwe glimlach.
“Mijn moeder! Weet je wel wat zij…”
“Dat weet ik,” viel hij me in de rede. “Ze heeft me daarover getroefd, heeft er verschrikkelijk veel spijt van en had dat jou ook willen zeggen, maar je blokkeerde al haar pogingen. Ik besloot dat ik met jou moest gaan praten, maar had daar even geen klein toehoordertje bij nodig. Dus vandaar. Owen vond het prima, al heb ik hem moeten beloven om morgen weer naar Randal te gaan.”
“Ben je niet bang dat je vader nu Randal bezoekt?”
“Nee. Hij kan er nu niet binnen,” zei hij met een stoïcijns gezicht. “Dit hoeven we niet lang meer vol te houden trouwens, Randal gaat met sprongen vooruit. Ik schat dat we hem over een dag of twee thuis kunnen halen.”
“Werkelijk?” vroeg ik verheugd. “Waarom heb je me niet laten weten dat het goed gaat? De laatste keer dat ik er was, kwam er nog niet veel meer uit dan alleen ‘ja’ of ‘nee’.”
“Ik heb je verwaarloosd. Morgen ga je gewoon mee en de tweeling ook. Laten we nu naar bed gaan.”
Ik dronk haastig de laatste slok koffie op en ging met hem mee naar de slaapkamer. Het glas was opgeruimd, in het kozijn was een plank getimmerd als voorlopige afsluiting.

Natuurlijk bedreven we de liefde. Uitgebreid, heftig, hij had alle aandacht voor mij. Het was als altijd fantastisch en het had een onverwachte afloop, er gebeurde iets dat ik nog nooit had meegemaakt. Ik was gewaarschuwd dat seks met een Chaosiet kon inhouden dat deze zich niet goed kon beheersen en in een demoon kon veranderen. Dit was nog nooit gebeurd, maar onwillekeurig hield ik er altijd een beetje rekening mee, zeker als hij zo onstuimig was. Maar wat ik helemaal niet had verwacht was dat hij in huilen uit zou barsten.
Het enige dat ik kon bedenken was hem tegen me aan te trekken, hem goed vast te houden en hem te strelen. Gelukkig weerde hij me niet af. Het waren allerlei opgekropte emoties die eruit kwamen en dat waren er nogal wat. Niet alleen de traumatische ervaringen met Randal, maar ook de geboorte van de tweeling, het gedoe rondom Owen in het begin en nog een aantal dingen meer. Mijn man, van wie ik soms de indruk kreeg dat veel zaken langs hem afgleden, van wie ik dacht dat hij altijd de sterke rots in de branding was, bleek een zeer emotioneel en bewogen iemand te zijn. Het maakte alleen maar dat ik me nog meer aan hem verbond, dat ik nog meer van hem ging houden. Hij moest me wel vertrouwen, als hij zich zo liet gaan bij mij.
Later, toen hij tot rust was gekomen, legde hij zijn hand op mijn buik. Vrijwel meteen, heel voorzichtig, voelden we beiden voor het eerst de voorzichtige beweginkjes van de baby. Mandor lachte zacht, boog zich naar mijn buik toe en gaf er een kus op.
Voor mij was het heel confronterend. Het had niet geholpen om de baby weg te denken, deze was gewoon doorgegaan met groeien en had nu laten merken dat hij er was. Voor het eerst voelde ik een sprankje van blijdschap over deze zwangerschap en wist ik zeker dat deze zoon net zo warm verwelkomd zou worden als zijn broers en zijn zus.

Mandor wist nog niet zo zeker of dit weer een jongen zou zijn, zei hij tijdens het ontbijt. Hij had me uit laten slapen en intussen de tweeling in bad gedaan en ze aangekleed. De kinderen waren opgewekt en aten gretig hun tot kleine stukjes gesneden boterhammen op.
Daarna nam Mandor ons mee naar Randal toe, die blij was met onze komst. Het was wel zo anders dan de vorige keren, dat ik tranen in mijn ogen kreeg en mijn best moest doen om me goed te houden. Randal wilde zowaar met de tweeling spelen, wat ze toelieten. Het duurde echter niet lang, toen was Randal moe en kwam bij mij op schoot hangen.
“Zo gaat het steeds,” zei Mandor, “maar hij speelt steeds langer en heeft veel meer interesse in zijn omgeving gekregen. Hij gaat echt de goede kant op.”
Hij liet ons even alleen om Owen op te halen. Het was goed om zo met Randal op schoot te zitten. Essilt en Iestyn vermaakten zich met een paar kleurige knuffelbeesten en waren gewoon lief.
Niet veel later kwamen Mandor en Owen terug.
“Mamma!” riep Owen en kwam op me toe rennen. “Weer beter?” vroeg hij terwijl hij zijn stevige armpjes om mijn nek sloeg. Ik keek Mandor aan die net zo verbaasd was als ik. Hoe wist Owen dat ik in een soort depressie had gezeten?

Randal mocht de volgende dag al naar huis. De vermoeidheid die hij zo snel toonde, was normaal, zeiden de doktoren. Het was nu zaak dat hij weer in zijn gewone doen zou gaan komen, de genezing zou voorspoediger gaan in zijn bekende, huiselijke omgeving.
Tussendoor was ik naar mijn ouders geweest op hun landgoed in Antioch en had er een poos met mijn moeder gepraat. Ze had inderdaad spijt van haar uitspraak eerder, ze had zich zorgen gemaakt over Randal en al zijn ongelukken waren bij haar ook niet in de koude kleren aan zitten.
“Niet dat ik het helemaal eens kan zijn met jullie manier van opvoeden,” zei ze met een lachje, “maar jullie gaan er wel helemaal voor en dat is ook iets om respect voor te hebben.”
Ze was geschokt toen ik haar vertelde over de baby die onderweg was, ook al probeerde ze dat voor mij te verbergen. Ik kon me haar reactie goed voorstellen.
“We moeten er zelf ook wat aan wennen,” zei ik. “Toch is dit kind meer dan welkom.”
Ze knikte alleen.

Na een paar weken thuis was Randal volledig genezen. Hij was nog altijd onbesuisd, toch was hij wat rustiger dan voorheen. Owen stond hem zoals steeds trouw terzijde.
De verjaardag van de tweeling was in alle rust gevierd, precies zoals we het zelf wilden en pas enkele weken na hun verjaardag. Ik wist dat Mandor daarover woorden had gehad met Dara, al vertelde hij me er niets over.
Toch waren die verjaardagsperikelen niet voorbij. Zodra we in Elysium kwamen, maakte Gramble zijn opwachting. In de eerste instantie leek er niet veel aan de hand, hij begroette zijn kleinkinderen het eerst, zoals vaker en had voor allemaal iets meegebracht. Een ingewikkeld uitziende puzzelkubus voor Owen, waar deze meteen mee aan de slag ging; Randal kreeg een soort apparaat waarmee hij cirkelvormige dingen mee kon afschieten die dan een poosje in de lucht bleven zweven en voor de tweeling waren er plastic ringen die ze aan elkaar konden passen zodat het een ketting vormde. Hij speelde een poosje met ze, wat ze heel prima vonden, mede doordat ook deze opa geen drukke en enthousiaste pogingen deed om hun aandacht te krijgen.
Pas ruim na het eten, toen alle kinderen eindelijk op bed lagen en wij met zijn drieën aan de koffie zaten in één van de zitkamers, liet Gramble weten waarom hij hier was.
“Hoe zijn jullie eigenlijk van plan om dat aan te gaan pakken met de verjaardagen van mijn kleinkinderen?” vroeg hij bars. Hij zat tegenover ons in een leunstoel, netjes gekleed in een donkerbruine broek, donkergroen fluwelen vest en daaronder een ivoorkleurig overhemd. Zijn staalgrijze ogen keken priemend van de één naar de ander.
“Jouw kleinkinderen, ónze kinderen,” zei Mandor meteen die al even strak naar zijn vader keek. “Wij bepalen zelf hoe we daarmee omgaan, dat zijn ónze zaken.”
“Daaruit kan ik opmaken dat jullie niet van zins zijn om de rest van de familie bij die verjaardagen te betrekken? Als ik het niet dacht. Je wilt ze bewust zoveel mogelijk van me weg houden.”
“Dat is niet de gedachte daarachter,” zei ik, hoewel ik het vermoeden had dat dit voor Mandor wel degelijk een reden was om verjaardagen onder ons te vieren. “Ze zijn nog zo jong en al die drukte…”
“Onzin. Voor kinderen is dat een zeer belangrijke dag, maar ook voor hun grootouders, tantes en ooms. Een verjaardag is voor een kind heel bijzonder.” Hij leunde naar voren en kneep zijn ogen een beetje samen. “Ik wens niet buitengesloten te worden,” zei hij voornamelijk tegen Mandor. “Dit zijn mijn kleinkinderen, ze zijn bijzonder en dat mogen ze best weten. Ik wil er kunnen zijn op hun verjaardagen. Dat jullie je terug trekken op je eigen Schaduw, moeten jullie zelf weten, je verzint maar een mogelijkheid dat ik erbij kan zijn op familiehoogtijdagen.”
“Belachelijk!” riep Mandor, zijn ogen ijskoud. “Ineens wil je je gaan bemoeien! Tijdens mijn jeugd was je er nooit, ik heb nooit geweten dat er zoiets bestond als een verjaardag, een vader, een moeder of wat dan ook. Dat was iets wat andere kinderen hadden. Onze kinderen groeien op binnen een gezin, ze weten tenminste wie hun moeder en vader zijn. Dat er meer familie is, allemaal best, maar ik ben niet van plan om me naar de nukken van die familie te richten!”
Gramble leunde achterover, ineens leek hij een beetje moe.
“Ik heb je al eens uitgelegd waarom ik dat zo gedaan heb,” zei hij. “Dat was toen het beste, maar misschien had ik dat anders moeten doen.”
“Je kunt niet meer terug, het is zo gegaan. Dit is iets wat je nooit meer over kunt doen.”
“Dat besef ik. Er zijn veel dingen veranderd, onder andere de omstandigheden. Die verjaardagen zijn belangrijk en niet alleen voor jullie kinderen, maar ook voor de mensen die om jullie gezin heen staan.”
“Er is heel wat gezeurd over de verjaardag van de tweeling,” zei ik, “maar we hebben er met geen haar op ons hoofd over gedacht om er een groot feest van te maken. Toen ze één werden, was Randal niet thuis en we hadden hele andere dingen aan ons hoofd. Daarbij komt dat ik niets met feesten heb.”
“Dan ben je niet de enige,” zei Gramble. “Denk maar niet dat ik alle feesten afga die er worden gegeven. Maar er zijn uitzonderingen. Ik handel niet in opdracht van Dara - ze is inderdaad nogal boos omdat ze de kans niet heeft gehad om de gulle en enthousiaste oma uit te hangen - maar daar komt ze overheen. Ik wens echter een band te houden met mijn kleinkinderen en wil in ieder geval de kans hebben om die verjaardagen bij te wonen. Dus jullie verzinnen maar een oplossing.”
“Gezeur,” zei Mandor geërgerd. “We zullen het bespreken, ik beloof je niets.”
“Geen gezeur, zoon. Voor mijn part zie je het als gedram van een ouwe zeikerd - ik weet echt wel hoe je over me denkt. Als je maar weet dat die ouwe zeikerd heel vervelend kan worden als hij zijn zin niet krijgt.”
“Dat is een bedreiging.”
“Waarom zou je je bedreigd voelen? Het gaat alleen maar om de verjaardagen van een stel kinderen,” zei Gramble bijna vriendelijk.
“Voor mij voelt het ook aan als dwang,” nam ik het voor mijn echtgenoot op die met een gemelijke blik naar zijn vader zat te kijken.
“Lieve kind, probeer het anders te zien. Als je niet om mij wilt denken, denk dan aan je kinderen. Jullie hebben besloten om het openbaar te maken dat ze er zijn, draag daar ook de consequenties van. Kinderen zijn dol op feest, aandacht en kadoos, niet noodzakelijk in die volgorde. Wij ouwelui zijn dol op kleine kinderen die we willen zien opgroeien. Zo doe je vrijwel iedereen een plezier. Wat is het nu helemaal? Jullie verjaardagen vieren jullie niet, dus er blijven er nog maar drie over in een jaar. Of nee, vier,” zei hij met een blik op mij.
“Hoe weet je dat… er is nog niets te zien!” zei ik verwonderd.
“Mijn neiging tot bestuderen van mensen. Ik zie iets aan je. Wanneer had je dat willen vertellen?”
“Als het gezellig was gebleven, had ik het je gewoon tijdens de koffie gezegd,” zei Mandor grimmig.
“Ach,” zei Gramble met een schouderophaal. “Zo is het ook interessant. Meisje of jongen of tweeling?”
“Ik denk een jongen,” zei ik. “Zeker weten doen we nog niets.”
“Dat is mooi nieuws,” zei Gramble tevreden. “Van die zwangerschap bedoel ik, het maakt me niet uit of het een jongen of een meisje is. Het heeft er een poos op geleken dat het mogelijk alleen bij Owen en Randal zou blijven vanwege dat gif, binnenkort hebben jullie echter vijf kinderen. Ik denk dat er meerdere personen zijn die helemaal niet blij zijn met deze ontwikkeling.”
“Het probleem is dat we er nog steeds niet echter zijn wie de opdracht aan Xiah heeft gegeven,” zei ik. “Het grote vermoeden is dat er een Amberiet achter zit. Brand lijkt tot nog toe de dader te zijn, maar er is niets zeker.”
“Heb je dan enig idee wat het motief is?”
“Als het Brand is, zeker wel. Ik denk dat hij daarmee wilde voorkomen dat later één van onze kinderen hem dwars zou zitten met de Sawall Spikard. Hij heeft die blokkade bij Owen geplaatst en om te voorkomen dat we meer kinderen zouden krijgen, heeft hij dat met dat gif geregeld. Brand schijnt gedacht te hebben dat we inderdaad een politiek huwelijk zouden gaan sluiten en dat Owen echt een ongelukje was dat zich niet meer zou herhalen. Hij was bijzonder onaangenaam verrast toen hij erachter kwam dat we - in zijn ogen dan - stiekem getrouwd waren en dat Randal er was. Hij schijnt tegen een neef van me gezegd te hebben dat hij het hoogst kwalijk van ons vond dat we de tweelingbroer van Owen voor hem verstopt hadden. Dat alles geeft hem een motief, het kan echter goed zijn dat er iemand anders achter zit.”
“Het is belangrijk om te weten wie je vijand is,” zei Gramble peinzend. “Maar bij de familie van Amber is het de gewoonte dat ieder zijn eigen plan trekt en ook dat ze elkaar indekken. Bij Chaosfamilies is dat ook gebruikelijk. Ik heb ook geen informatie verder kunnen krijgen, Xiah is door jullie vermoord, anders…”
“Niet vermoord door ons, ze heeft haar eigen brein opgeblazen,” zei Mandor. Hij stond op om een fles wijn te pakken en schonk ons in.
“Dat is een detail,” vond Gramble. “Ik bedoel dat het erg jammer is dat daar verder geen informatie uitgekomen is.”
“Ik ook,” knikte Mandor. “Ik had graag willen weten welke smeerlap mijn kinderen dood wil hebben. Dan had ik iets kunnen ondernemen.”
“Hmm,” zei Gramble peinzend. “Er zijn wat feiten. Xiah was voorheen in dienst van Dara en het zou me niets verwonderen als Dara haar naderhand nog opdrachten heeft gegeven. Een dergelijk verzoek zou best van haar vandaan gekomen kunnen zijn. Hoe graag ze jullie ook samen zag, het kan goed zijn dat ze niet wilde dat daar kinderen uit voort zouden komen. Dus ook daar is een motief. Een andere goede mogelijkheid is Julian.”
“Daar heb ik ook aan gedacht en we hebben er samen over gesproken,” zei Mandor met een blik naar mij. “Het is echter heel onwaarschijnlijk. Naast ons was er indertijd maar één persoon geheel op de hoogte van ons gezin, hij wist toen ook al dat de tweeling onderweg was. Julian is tot veel in staat, een meedogenloos iemand als het om Chaosieten gaat, maar hij is zeker geen kindermoordenaar.”
“Martin vertelde dat de bestanden die hij gekraakt heeft, erg veel informatie bevatte over Amberieten en Chaosieten,” vertelde ik. “Xiah verzamelde alle gegevens en hield van alles bij. Het lijkt er inderdaad het meest op dat ze opdrachten kreeg van beide kampen, Martin heeft echter niet kunnen achterhalen wie de gifopdracht heeft gegeven, alleen dat ik al een component binnen had gekregen. Dara en Julian hebben met behulp van die gegevens een tegengif kunnen maken.”
“Twee verdachten die in feite alle bewijslast van zich af weten te wentelen vanwege dat tegengif,” grinnikte Gramble.
Ik kon er nauwelijks mee lachen. De gedachte dat de levens van twee van onze kinderen aan een zijden draadje hadden gehangen en dat er dan zeker geen sprake zou zijn geweest van een vijfde kind, liet me heel akelig voelen. Wat het nog vervelender maakte was dat mijn vader als hoofdverdachte werd gezien en dat daarvoor een gegronde reden was. Ik wist zeker dat hij het niet gedaan had, maar wist niet of het ook nooit in hem opgekomen was…

De zwangerschap verliep geheel naar wens. We hadden de algemene aankondiging gedaan tijdens de verjaardagsviering van Essilt en Iestyn in Elysium. Na onderling overleg hadden we besloten om alle kinderverjaardagen twee keer te vieren. Eén keer in alle rust op wat wij dan dachten dat de dag zelf was binnen het gezin in Gormenghast en een paar dagen later voor grootouders en andere belangstellenden in Elysium.
De mededeling over de nieuwe zwangerschap werd met grote verbazing ontvangen, het feit dat er maar een enkeling was die ons feliciteerde met aankomende gezinsuitbreiding zei genoeg. Dara behoorde tot degenen die riep dat het ‘oh zo leuk!’ was, vooral omdat dit de eerste keer was dat we een kind hadden verwekt binnen het huwelijk. Wat later had ze woorden met Gramble omdat deze al wist van de uitbreiding op de familie, maar het haar niet verteld had.

Zoals ik al zei, de zwangerschap ging goed. De baby was actief, groeide prima en daarmee mijn buik ook. We sleepten toch weer allerlei babykleding aan, hoewel we nog best veel hadden liggen en in onze slaapkamer werd er opnieuw een wieg neer gezet. De jongens vonden het geweldig dat er alweer een baby zou komen en Essilt en Iestyn voelden met belangstelling aan mijn buik als de baby zich bewoog. Op de leeftijd van zestien maanden waren ze eindelijk begonnen met echt wat te kruipen en konden ze zelfstandig gaan zitten. Af en toe zeiden ze zowaar een woord, of liever gezegd, een naam. Ze spraken de namen van hun broertjes - en Iestyn die van zijn zusje - perfect uit en mijn buik was ‘baby’.
Inmiddels was deze baby geheel gewenst door zowel Mandor als ik en meer dan welkom. We wisten dat het nog drukker zou worden, maar dat hadden we er graag voor over. Het enige waar ik vreselijk tegenop begon te zien in de laatste weken van de zwangerschap, was de bevalling. Ik was een stuk dikker dan ik bij de tweeling en Randal was geweest, volgens mij zelfs dikker dan tijdens de zwangerschap van Owen. De baby was drukker dan ooit tevoren en ik begon me af te vragen of dit er misschien toch twee waren weer of dat dit één heel groot kind was en dan zou ik het er nooit uit kunnen krijgen.
“Owen is toch ook goed gegaan?” zei Mandor toen ik er eens voorzichtig met hem over begon.
“Jawel, maar nu moet ik nog een paar weken. Bovendien… de geboorte van de tweeling ging ook niet goed, misschien komt dat door dat gifcomponent dat ik toen binnen heb gekregen.”
“Dat is onzin,” zei hij. “Dat zou niet van invloed moeten zijn op bevallingen.”
Ik liet me door hem een beetje geruststellen, maar in de volgende dagen merkte ik dat hij zich ook zorgen maakte. Toen hij een week na ons gesprek mijn vader liet komen om een poosje op de kinderen te passen, wist ik dat Mandor zich heel erg bezorgd maakte zelfs.
“Ik breng je naar het ziekenhuis,” zei hij.
In het meer dan bekende ziekenhuis hadden ze al een kamer gereed om die laatste paar dagen door te brengen. Opnieuw het beste van het beste, een vrolijke bos bloemen op tafel, een grote fruitmand daarnaast en een paar flessen vruchtensap. Ik installeerde mezelf zwijgend op de kamer onder het toeziend oog van Mandor.
“Misschien valt het wel mee,” bedacht ik ineens. “Ik zou het toch ook thuis kunnen proberen? Wie weet hoe lang het nog duurt, sommige kinderen komen later.”
“Ik wil eerst een paar onderzoeken afwachten,” zei hij. “Dan kunnen we altijd nog beslissen wat we doen. Ik wil onder geen beding dat het zo’n hel voor je wordt als de vorige keer. Daar heb ik wel een ziekenhuisbevalling voor over.”
Doordat er allerlei dingen tussendoor kwamen, kreeg ik de volgende dag pas een paar onderzoeken. De gynaecoloog bekeek me met een peinzende blik.
“Ik weet zeker u eerder gezien te hebben,” zei ze terwijl ze een scanner over mijn buik heen zette.
“Misschien familie,” suggereerde ik. Het wissen was blijkbaar niet helemaal goed gegaan of mijn vorige bevalling was dusdanig uitzonderlijk geweest dat deze zich niet zomaar liet wissen.
Op de monitoren verschenen de beelden van ons kind. Het was er eentje, toch wel tot mijn grote opluchting. Ik keek even naar Mandor die ineens vreselijk begon te grijnzen en zowat een luchtsprong maakte.
“Het is een meisje!” riep hij enthousiast.
De gynaecoloog knikte bevestigend terwijl ze een aantal metingen begon te maken van de hoofdomtrek, de schouderomtrek en de buikomtrek. Ik staarde intussen verbaasd naar de schermen. Inderdaad een meisje! En dat terwijl ik er al die maanden van overtuigd was geweest dat dit een jongen zou zijn. Ik keek weer naar het stralende gezicht van Mandor, hij had niet eerder laten merken dat hij graag weer een dochter had willen hebben.
“Het kindje is vrij stevig, maar niet ongewoon groot,” deelde de gynaecoloog toen mee. “Ze ligt netjes in een hoofdligging, ik verwacht niet dat ze nog zal draaien. Ze is niet ingedaald, maar jullie zeggen dat dit niet jullie eerste kind is…” aan haar gezicht was te zien dat ze hieraan twijfelde, “dus dat zal vermoedelijk pas tijdens de bevalling gebeuren. Verder is er een ruime hoeveelheid vruchtwater aanwezig, de placenta ziet er goed uit en de baby zelf is in een uitstekende conditie.”
Daarna ging ze met andere apparatuur aan de slag, om de activiteit van de baarmoeder zelf te kunnen meten en om een goed beeld te krijgen van mijn bekken om te meten of het kindje er wel door kon. Dit was allemaal perfect in orde, de apparatuur gaf zelfs aan dat mijn lichaam zich aan het klaar maken was voor de bevalling.
“Het kan nog enige dagen duren voordat het zover is,” zei ze, “maar geen weken meer. Heeft u al bedacht hoe u wilt bevallen? In bad, met muziek, verticaal of horizontaal?”
“Gewoon thuis,” zei ik beslist.
Ze fronste haar voorhoofd.
“Ik weet niet of dat wel zo verantwoord is. U zegt de vorige keer een zware bevalling te hebben gehad immers… misschien zou ik de gegevens kunnen opvragen van het ziekenhuis waar u toen bent bevallen. Dan kan ik met mijn collega’s bespreken wat de verwachtingen zijn zodat we u van een goed advies kunnen voorzien.”
Ik schudde mijn hoofd.
“Bedankt voor het aanbod, maar ik denk niet dat het nodig is,” zei ik.

“Het is jouw beslissing,” zei Mandor toen we op mijn kamer waren om mijn spullen bij elkaar te zoeken. “Als je liever wilt blijven…”
“Nee, zeker niet. De bevallingen van Owen en Randal verliepen vlot, ik denk nu dat het met dit kind ook zo zal gaan.”
“Hmm. Laten we daar dan maar vanuit gaan. We moeten wel een andere naam verzinnen, we kunnen onze dochter moeilijk Harald noemen.”
Ik lachte en omhelsde hem. Kort daarna, nadat we alles gewist hadden, troefden we terug naar huis.

Nog geen drie dagen later begonnen de eerste weeën. We hadden net de kinderen op bed gelegd, ik was naar de zitkamer gegaan om wat te lezen en Mandor was gaan studeren in zijn studeerkamer.
Ik was weer gaan zitten nadat ik mezelf koffie had ingeschonken toen ik de pijn voelde. Een felle snerpende pijn die me even de adem benam. Het duurde even voordat ik me daarvan hersteld had en toen kwam de volgende wee al. Mandor troefde en liet zich doorhalen.
“Het is dus begonnen,” was zijn conclusie en zijn gezicht stond bezorgd. “Weet je zeker dat je thuis wilt blijven?”
“Heel zeker,” zei ik terwijl ik me klaar maakte om de volgende wee op te kunnen vangen.
Hij wilde de vroedvrouw laten waarschuwen, maar ik hield hem tegen.
“Het is net begonnen,” zei ik. “Volgens de boeken kan dit zo nog wel een poosje duren.”
Er is één ding dat ik wel heb geleerd: niet alleen alle kinderen zijn anders, maar ook alle bevallingen. Deze keer volgden de weeën elkaar snel op en waren fel en snijdend. Nu voelde ik het niet in mijn rug, maar straalde het helemaal uit naar mijn bovenbenen. Ik hing om Mandor’s nek zodra er een wee op kwam zetten, maar tussen de weeën door veelde ik geen aanraking, doch verplichtte ik hem wel om doorlopend bij me te blijven. Tijdens bevallingen kan ik een enorme feeks zijn.
Ik had steun aan zijn bedaarde kalmte, ook al voelde ik zijn toenemende bezorgdheid. Want het ging zeker niet zo vlot als bij de jongens, iets wat ik toch wel had verwacht. En ik wilde er niemand anders bij hebben, ik moest niet denken aan de aanwezigheid van iemand die me vreemd was, die dan aan mijn lijf en aan onze baby zou zitten.
Tegen middernacht braken de vliezen, iets wat me het gevoel van opluchting gaf. Intussen raasden de weeën bijna onafgebroken verder, wat minder fel nu, maar een stuk intenser en ook langduriger. Tussen de weeën door liep ik rond, niet luisterend naar Mandor’s adviezen om onder de douche te gaan zitten of in bad, of gewoon wat te gaan liggen.
Ergens tegen de ochtend besloot Mandor om toch de vroedvrouw te laten waarschuwen. Niet veel later kwam de huishoudster melden dat de vroedvrouw niet in staat was om te komen, iets wat bij Mandor absoluut in het verkeerde keelgat schoot, zeker toen hij hoorde wat de reden was.
“We hebben niets aan dat wijf!” raasde hij. “Bij de vorige bevalling was ze niet competent genoeg om te oordelen wat er aan de hand was en nu is ze ladderzat!”
“Ik kan vragen of er iemand anders is die…” begon Mary Ann.
“Niets ervan! We gaan weer naar het ziekenhuis,” besloot mijn echtgenoot en haalde de Troef van mijn vader tevoorschijn die hij klaarblijkelijk weer wilde inschakelen als oppas.
Op dat moment voelde ik iets veranderen tijdens een wee en zei tegen Mandor even te wachten. Met een lichte aarzeling stopte hij de Troef weer weg en snauwde tegen Mary Ann dat ze kon gaan wat ze haastig deed. Toen zei hij tegen mij dat ik heel snel met een goed alternatief moest komen, anders zouden we alsnog naar het ziekenhuis gaan.
“Hou me goed vast, er komt er weer één,” waarschuwde ik. Dat was een hele heftige, waarbij ik moest snakken naar adem. Maar het kind voelde ik tegelijkertijd zakken en de wee eindigde in een echte perswee. Eindelijk was het zover, het kind zou nu niet lang meer op zich laten wachten.
“Misschien dat er iemand hier is die kan helpen,” zei Mandor lichtelijk zenuwachtig toen ik hem dat vertelde.
Ik moest er niet aan denken en dat zei ik hem ook. Er was niet veel tijd meer, de baby was begonnen aan haar weg naar buiten. Ik kon me niet meer herinneren van de vorige bevallingen dat dit zo’n pijn deed. Ik zette mijn tanden op elkaar om het niet uit te schreeuwen, intussen was Mandor op de grond gaan zitten en zette mij zo neer dat ik half over hem heen hing en hij zowel mij kon steunen als de baby opvangen. Van zijn eerdere nervositeit was niets meer te merken.
Na nog een keer van flink persen en in een golf van pijn, bloed en vruchtwater glibberde het kind naar buiten, vastgehouden door haar vader. Het meisje slaakte een kreetje, keek onmiddellijk onze richting uit en lachte.
“Ze is prachtig,” stamelde ik terwijl ik haar in mijn armen nam. Ik was de toch niet zo gemakkelijke bevalling op slag vergeten toen ik in het gezichtje van deze dochter keek.
“Weer een hele mooie dochter,” beaamde Mandor die zijn armen om ons allebei heen geslagen hield en het kind met een zachte trek op zijn gezicht bestudeerde. Intussen nam het kind ons heel goed op met haar babyblauwe ogen, steeds opnieuw werden we getrakteerd op een lachje.
Ik herkende zo niets van haar broertjes of zusje in haar gezichtje. Ook haar haar was anders. Behalve dat het bruin was in plaats van zwart, had ze vrij lang haar. Owen en Randal hadden een dikke bos zwart haar gehad, maar het was niet zo lang geweest. Verder was de baby vrij stevig, iets wat we herkenden van Owen.
Terwijl ik zo op de grond zat, werd de placenta geboren. Mandor sneed daarna de navelstreng door en wikkelde een plaid om ons beiden heen.
“Ik zal onze slaapkamer klaar laten maken en wat kleding voor jullie gaan halen.”
“Ik wil me eerst even douchen. Jij mag zelf ook wel wat schoons aantrekken,” zei ik toen ik hem op zag staan. De bevalling had de nodige sporen op zijn pak achtergelaten.
Hij grinnikte slechts, boog zich voorover en zoende me op de mond. Hij aaide de baby over haar bolletje en liet ons toen even alleen.
Ik keek naar dit dochtertje terwijl ik het vertrouwde oergevoel van het moeder zijn opnieuw op voelde zetten. Het was helemaal goed zo, zij hoorde bij ons gezin.
Op de gang was het geren van kleine blote voeten te horen en even later stonden Owen en Randal in de kamer met een verwachtingsvolle, maar ook wat verlegen uitdrukking op hun gezicht. Achter hen aan kwam Mandor.
“Wij zijn wakker, want er is een baby!” kondigde Randal aan.
“Jahaa, ik maakte Randal wakker,” vond Owen het toch nodig om even de juiste gang van zaken te vermelden.
“Kom maar kijken,” nodigde ik ze uit.
Behoedzaam kwamen ze nader en staarden vol ontzag naar het kleine zusje dat meteen naar hen keek en vriendelijk naar ze lachte.
“Die is lief,” vond Randal. “Maar ze kan nog niet met ons spelen hè?”
Ik trok hem tegen me aan. Nog geen anderhalf jaar geleden kon hij maar niet begrijpen waarom de tweeling niet met hen kon spelen, nu was hij al zover gegroeid dat hij uit zichzelf wist dat het nog niet ging.
“Ze kan lachen,” zei Owen tegen zijn broer terwijl hij het zusje heel voorzichtig over haar haartjes streek.
Mandor kleedde de baby onder toeziend oog van haar broertjes aan, terwijl ik naar onze slaapvertrekken ging om me te douchen. Daarna kleedde ik me in een satijnen nachthemd en deed een laag kraamverband in mijn onderbroek. Ik voelde me vreemd leeg. Ik miste het vertrouwde getrappel in mijn buik en de constante aanwezigheid van het kleine wezentje in mijn lichaam. Vijf kinderen in vier jaar tijd - er waren er niet veel die me dat nadeden. Voorlopig geen kinderen meer, zo hadden we het afgesproken en er waren heel veel redenen om ons daaraan te houden. Maar toch… ik miste het gevoel van zwanger zijn nu al.
Mandor en de jongens waren inmiddels op het bed komen zitten, de baby lag in het midden, ze keek nog steeds vriendelijk van de één naar de ander. Mandor stond onmiddellijk op toen hij me zag en installeerde me behoedzaam in het bed. Daarna kreeg ik de baby aangereikt zodat ik haar kon voeden. Het kindje hapte zo gretig toe dat ik even naar adem moest happen en al snel lag ze uit alle macht te zuigen, haar ogen op mijn gezicht gericht. Owen en Randal volgden alles met grote belangstelling en toen Mandor vroeg of ze nog een poosje wilden slapen, schudden ze om het hardst van nee.
“Het ziet ernaar uit dat dit een slapeloze nacht wordt,” zei hij met een zucht toen we de tweeling om pappa hoorden roepen vanuit de aangrenzende kamer.
“Het is zo goed als ochtend,” zei ik vergoelijkend. “Ik heb er wat lang over gedaan. Misschien zit er deze keer een middagdut voor ons allemaal in.”
Essilt en Iestyn waren vol ontzag. Ze bekeken hun zusje nieuwsgierig, aaiden met voorzichtige vingertjes haar haartjes en ze begonnen te stralen toen de baby de tepel losliet om even naar ieder van hen te kunnen lachen.
“Hoe heet de baby?” vroeg Owen belangstellend. Mandor en ik keken elkaar aan. Er waren twee namen die we mooi vonden en we hadden besloten om een definitieve keuze te maken als de baby geboren zou zijn.
“Bryana,” zei ik met mijn blik nog steeds op Mandor gericht die instemmend knikte.
“Dit is Bryana,” zei hij rustig tegen de kinderen. “Ze is jullie kleine zusje en met zijn allen moeten we goed voor haar zorgen.”
“Dat kan ik wel!” riep Randal heel enthousiast en keek om zich heen. “Ik kan haar een schone luier aandoen.” Hij klom het bed af, waarschijnlijk met de bedoeling om meteen de daad bij het woord te voegen, maar Mandor ving hem op.
“Wij gaan ons eerst even douchen en schone kleren aantrekken,” zei hij tegen hem. “Wil jij de kleren voor Essilt en Iestyn uitzoeken?”

Het verschil van vier naar vijf kinderen viel me erg mee. Op de eerste dag kwamen alleen mijn vader en mijn ouders even kijken, op de tweede dag gingen we naar Elysium om zo ook Gramble en Dara de kans te geven om kennis te maken met Bryana. Op de derde dag besloot de tweeling om ineens te gaan staan en meteen langs allerlei meubelen te gaan lopen. We spraken de verwachting tegen elkaar uit dat ze mogelijk toch nog voor hun tweede verjaardag los zouden lopen. Op de vierde dag al had Mandor een tweede naam voor Bryana bedacht, Marily.
“De veelarmige,” legde hij uit. “Ik denk dat het op haar van toepassing zal zijn. Ze weet in ieder geval iedereen voor zich te winnen.”
Dat was waar. Bryana was vriendelijk tegen iedereen en had er, in tegenstelling tot Iestyn en Essilt, er geen enkel bezwaar tegen om van arm naar arm te gaan. Met name de oma’s waren helemaal weg van dit kind, maar ook de opa’s leken een beetje een zwak voor haar te hebben. Op de tantes en ooms die kwamen kijken had Bryana hetzelfde effect. Ik was blij dat ze wat de voeding betrof tenminste van mij afhankelijk was, zo had ik haar een aantal keer per dag voor mij alleen.
Ik had een vrij lang gesprek met Flora. Ik vertelde haar voorlopig geen kinderen meer te willen hebben en hoe ik dat moest aanpakken. Ze liet niet merken verbaasd te zijn over het feit dat ik met een dergelijke vraag bij haar kwam, maar begon me gewoon rustig alle mogelijkheden uit te leggen. Volgens haar was het het gemakkelijkst door middel van Patroon, als je niet zwanger wilde worden, zou dat niet gebeuren. Ik zag daar echter meerdere nadelen in. In Gormenghast kon ik niet eens beschikken over Patroon en als het wel zo was, dan zou het gebruik ervan ons liefdesleven wel eens nadelig kunnen beïnvloeden, mijn Patroongebruik zou voor Mandor niet prettig zijn. Bovendien zou ik er dan steeds aan moeten denken om daar gebruik van te maken en dat vond ik ook niet ideaal.
Daarna kwamen de wat algemenere methoden ter sprake. Condooms vond ik waardeloos en ik dacht ook niet dat het voor ons een goede optie zou zijn en dat gold ook voor een pessarium. Sterilisatie vond ik te definitief, al zei Flora grinnikend dat binnen een paar jaar alles weer aan elkaar gegroeid zou zijn. Uiteindelijk kwam ze op het idee van een soort implantaat. Niet vreselijk futuristisch, gewoon een soort dun staafje dat in de bovenarm kon worden aangebracht en dat dagelijks genoeg hormonen uit zou stoten om een zwangerschap te voorkomen.
“Voor al die voorbehoedsmiddelen geldt dat het compleet geneutraliseerd wordt als je er een keer Patroon mee loopt,” zei ze. “Maar dat is de enige beperking.”
Dus ik ging naar het vertrouwde ziekenhuis en liet me daar instellen, zoals het zo mooi genoemd werd. Ik vertrok met een implantaat dat de hoogste dosis hormonen gaf die mogelijk was, daarbij zou ik het ieder jaar moeten laten vervangen in plaats van de gebruikelijke tien jaar. Soms verbeeldde ik mezelf het ding gewoon te voelen, al was mij in het ziekenhuis verzekerd dat dit niet mogelijk zou moeten zijn. Ik was bang dat het van invloed zou zijn op ons seksleven, maar dat was zeker niet het geval.

Bryana’s lichamelijke ontwikkeling ging razendsnel. Ze rolde zich om toen ze enkele weken oud was, ging kruipen met drie maanden, ze kon zitten toen ze vier maanden oud was en vlak daarna kon ze staan. Ze was nog geen zes maanden toen ze al los liep, zowat tegelijkertijd met Essilt en Iestyn die slechts een maand daarvoor, onder veel aanmoediging, uiteindelijk waren gaan lopen. Drieëntwintig maanden waren ze toen, ze hadden het in ieder geval gered vóór hun tweede verjaardag.
Alle kinderen waren dol op hun kleine zusje en het kind werd behoorlijk verwend met vooral aandacht. Ze had heel veel belangstelling voor allemaal, kon vol aandacht toe liggen kijken wanneer Owen bezig was met zijn puzzels, schaterde wanneer Randal zijn koprollen voor haar deed en als de tweeling bezig was om samen een blokkentoren te bouwen, kwam ze meedoen. Wanneer we de andere kinderen voorlazen, kwam ze er altijd bij zitten en aan tafel wilde ze van ieders bord iets proeven. Alles wat we ondernamen vond ze leuk en dan deed ze echt mee. Ze had met name veel belangstelling voor Essilt en probeerde haar zusje te betrekken in haar spel. En wat ons niet gelukt was, lukte kleine Bryana wel: ze kreeg de tweeling uit elkaar.
De manier waarop zal ik nooit vergeten. Ik was met de drie jongste kinderen in de speelkamer, terwijl Mandor Owen en Randal had meegenomen naar de studeerkamer voor hun lessen in lezen en schrijven.
Het leek allemaal erg eenvoudig te gaan. Bryana, acht maanden oud, had sinds een paar dagen erg veel belangstelling voor het kleurige poppenhuis dat Essilt gekregen had voor haar tweede verjaardag en waar nooit mee gespeeld was totdat Bryana het ontdekte. Die dag had ze er al een poosje mee gespeeld toen ze ineens opstond. Ze sleepte met moeite het poppenhuis in de buurt van de tweeling die beiden met een wat verveelde uitdrukking op hun gezicht hun zoveelste blokkentoren aan het bouwen waren.
“Kijk Essyn,” zei ze en wees met een priemend vingertje op het poppenhuis. Essilt en Iestyn keken beiden verwonderd naar Bryana.
“Pele,” zei deze. “Kom maar Essyn,” en ze greep Iestyn en Essilt beiden bij de arm om ze met het huis te laten spelen. Ze lieten zich met een verbaasde blik betrekken, maar Iestyn had er al snel genoeg van en deed een paar stappen naar achteren, terug naar de blokkentoren.
“We gaan verder bouwen, Essilt,” zei hij terwijl hij zich naast de blokken liet zakken.
Ik was met stomheid geslagen over wat ik hier zag en hoorde. Ik kon me niet herinneren dat de tweeling ooit meer dan een halve meter vrijwillig van elkaar verwijderd was geweest en Iestyn had zomaar een volzin gesproken, terwijl hij het tot die tijd alleen bij de namen van de leden van ons gezin had gehouden. Voorzichtig pakte ik de Troef van Mandor en zei hem om mee te kijken en te luisteren. Essilt keek heel even mijn richting uit toen ik dat deed en vervolgens naar Iestyn.
“Nu ga ik met Bryana spelen. Straks weer met jou,” zei ze rustig en ging verder met alle meubelen goed te zetten in het poppenhuis.
Iestyn staarde een poosje naar haar met een verbaasde uitdrukking op zijn gezicht. Toen knikte hij langzaam.
“Straks is goed,” zei hij en begon met langzame bewegingen de blokken in de blokkendoos te laden.
Verder gebeurde er niet veel meer. Iestyn speelde helemaal niet en Bryana en Essilt gingen op in hun spel met het poppenhuis, waarbij Bryana de leiding nam. Mandor was verrast, maar ook zeer opgelucht over deze doorbraak.
“Ik moet eerlijk zeggen dat ik wel eens bang ben geweest dat de tweeling een stoornis had,” bekende hij eerlijk. “Soms vloog het idee dat ze zo hun hele leven lang zouden blijven me gewoon naar de keel.”
Deze gebeurtenis stond niet op zichzelf. Bryana had in feite de hele structuur van ons gezin omgegooid en het was een enorme verademing. Want Essilt begon vaker met Bryana op te trekken, al bleef haar band met Iestyn bijzonder sterk. Iestyn deed in het begin helemaal niets in zijn eentje, toen begon hij voorzichtig het speelgoed te ontdekken waar Owen ook graag mee speelde. En Randal kwam er ineens achter dat Iestyn alleen was en begon hem te betrekken in zijn wilde spel, wat Owen soms een beetje aan de kant zette. Alles werd anders. Owen kwam ineens wat meer aan zichzelf toe, Randal had wat afwisseling in speelkameraadjes, Iestyn kreeg de kans om soms ook flink te donderjagen en tevens in alle rust zijn eigen belangstelling te volgen. Voor Essilt gold hetzelfde, al was ze nog wat rustiger en bezadigder dan haar tweelingbroer. En Bryana, die met iedereen kon opschieten, had nu een hele sterke band gekregen met haar oudere zusje.
Ieder kind kon wat meer zichzelf zijn. Naar buiten toe bleef de kinderen overigens vasthouden aan de oude ‘orde’. Owen en Randal altijd samen, Essilt en Iestyn bleven aan elkaar klampen zodra we te maken kregen met de buitenwereld. Bryana wervelde daar tussendoor en omheen. Wij vonden het prima werken, andere mensen wat minder.

Bryana had een zelfde stevige bouw als Owen, beiden hadden dat beslist van mijn vader geërfd. Ze was bijzonder handig en lenig, de manier waarop ze daarmee omging, deed ons erg aan Owen denken. Mandor had al eerder geconcludeerd dat ook dit kind een shapeshifter was, dit moest wel een hele dominante eigenschap zijn.
Het duurde bijna een jaar voordat Bryana haar uiteindelijke oogkleur had. Al een paar weken na haar geboorte hadden we het vermoeden gekregen dat ze niet blauw zouden blijven, dit toch wel tot onze verbazing. We hadden lang getwijfeld of ze grijs zouden worden, de kleur van opa Gramble’s ogen, of de groene kleur van mijn moeder zouden krijgen. Het leek er een poos op dat het een soort van grijsgroen zou blijven, totdat er langzaamaan een wat andere tint doorheen kwam. Bruin. Het kon natuurlijk, mijn overgrootmoeder Dulcimea heeft bruine ogen, maar zes generaties ver weg? Daarbij kwam dat Bryana’s ogen niet donker werden, maar juist heel licht bleven. Ze waren daarmee ook niet echt bruin, maar zowat goudkleurig, ergens balancerend tussen heel lichtbruin, ietwat grijs en net geen groen. Een bijzondere kleur die je maar zelden ziet. Het paste heel goed bij Bryana, bij haar open natuur. Altijd zonnig, altijd vrolijk, altijd goedlachs. Zeker binnen het gezin kon ze met iedereen goed omgaan en toonde voor iedereen belangstelling. Eigenlijk was het voor mij een verrassing, misschien ietwat een teleurstelling, toen bleek dat ze helemaal niets had met dieren en er zelfs bang voor was. Niet zo erg als Randal, maar zeker zo erg als Iestyn en Mandor. Ook Essilt moest niet veel van de dieren hebben, maar ze kon zich wat beter over de voortdurende aanwezigheid van de dieren heen zetten.

Het was mijn moeder die me vertelde op wie Bryana leek. Het was op de vooravond van de vijfde verjaardagsviering van Owen die in Elysium gehouden zou worden. Mijn ouders waren al vroeg in de ochtend gekomen en zouden een paar dagen blijven. Essilt en Iestyn hadden de hele dag zich teruggetrokken gedragen en op een begroeting na niets tegen hun grootouders gezegd, iets wat mijn moeder mateloos ergerde. Randal en Bryana waren daarentegen enthousiast geweest over hun komst en met name Bryana was steeds vooral mijn moeders aandacht komen vragen om te komen kijken naar hoe leuk ze met haar oudste broertjes ze aan het spelen was. Owen en Randal hadden leren fietsen en waren de hele dag in de weer geweest op de binnenplaats van Elysium. Iedere keer ging Bryana, klein als ze was, midden op hun pad staan zwaaien met haar armen en vroeg ze mee te mogen. Steeds weer klom ze dan achterop bij één van haar broers en omklemde stevig hun middel, terwijl ze om het hardst fietsten. Mijn moeder probeerde ze zover te krijgen dat ze wat rustiger zouden omspringen met hun kleine zusje, maar ze luisterden nauwelijks naar haar, terwijl Bryana zo enthousiast was dat ze zelfs tot twee keer toe achterop de fiets ging staan.
“Ikke circus!” gilde ze dan enthousiast.
Wonderwel ging het het grootste deel van de tijd goed, ze viel twee keer samen met Owen die een beetje uit de bocht vloog en een keertje toen ze bij Randal achterop zat. Aan het einde van de dag knakte Randal zijn voet doordat hij deze tussen de spaken van Owen’s fiets stak om hem te dwingen om te remmen. Beide broertjes vlogen over de kop en zowel zij tweeën als Bryana vielen behoorlijk hard. Randal was meteen gedwongen tot rust. Zijn voet was niet gebroken, maar waarschijnlijk flink verstuikt en mogelijk was er ook een pees gescheurd. Daarbij kwam dat hij zijn kin, beide armen en zijn knieën helemaal open geschaafd had. Owen en Bryana hinkten beiden heel even, klopten zichzelf af en liepen toen weer rond alsof er niets gebeurd was, hier en daar hadden ze een klein schrammetje. Ik verbond Randal’s voet eerst stevig, daarna maakte ik de open wonden voorzichtig schoon, deed er zalf op en verbond deze. Ik vroeg Owen of hij beide fietsen weg kon zetten, voor die dag hadden ze genoeg gefietst. Hij knikte ijverig en bracht de fietsjes één voor één naar de schuur. Ik zette Randal op een tuinstoel en Bryana kwam met een bezorgd gezicht naast hem zitten
“Ze lijkt op mijn zus,” zei mijn moeder ineens terwijl ze naar Bryana keek die Randal zat te aaien omdat hij zo gewond was. “Uiterlijk zeker, al waren de ogen van Lenore van een iets donkerder bruin, maar ook in haar gedrag.”
Dat laatste kwam er een beetje misprijzend uit en als altijd schoot ik meteen in de verdediging zodra het om mijn kinderen ging.
“Er is niets mis met Bryana’s gedrag,” zei ik fel. “Ze is levendig en ze is gewoon zoals ze is!”
Bryana keek op en lachte naar me. Ze liet zich van Randal’s stoel zakken en kwam naar me toe om op mijn schoot te komen zitten. Ze legde haar hoofdje tegen me aan en ik streelde haar over het lichtbruine haar dat verschrikkelijk in de war was.
“Lenore’s haar had ook dat kleurtje,” zei mijn moeder die mijn opmerking totaal negeerde zoals vaker het geval was. “Ze was lang zo donker niet als jij of je oudste zonen.”
“Wij hebben dat van Julian,” zei ik. “Ik denk dat je dat heel goed weet. Maar ik ben blij om te horen dat Bryana op een direct familielid lijkt en niet de trekken van één of andere wildvreemde vent heeft.”
Op dat moment kwam Mandor naar buiten lopen. Bryana veerde onmiddellijk op: “ikke pappa toe!” Mandor tilde haar hoog op en knuffelde haar voordat hij met haar op schoot bij ons kwam zitten. Hij keek naar Randal.
“Ik ben gevallen met de fiets,” zei Randal.
“Ik dacht al zoiets,” zei Mandor ernstig. “Doet het nog zeer?”
Randal schudde zijn hoofd. Owen kwam aanlopen en ging zwijgend naast Randal zitten.
“Hoezo lijkt mijn dochter op een wildvreemde vent?” vroeg Mandor toen aan mij met een twinkeling in zijn ogen.
“Als je toch afluistert, doe het dan goed,” adviseerde ik hem lachend.
Mijn moeder zat er een beetje ongemakkelijk bij, dergelijke praatjes vond ze maar niets.
“Oh, ik heb heel goed geluisterd,” grijnsde Mandor en kriebelde Bryana in haar nekje wat haar deed schaterlachen. “Mijn dochter heeft de streken van jouw familie. Ik ben daar wel blij mee, dan is niet alles afkomstig uit de mijne.”
“Lieve pappa,” zei Bryana terwijl ze haar hoofdje scheef hield en hem over zijn wang aaide.
“Vleien kan ze ook,” zei mijn moeder half mopperend, maar toch ook met iets van een lach in haar stem.